Sẽ trầm cảm nếu...

Tuy nhiên, việc biểu lộ sự khen ngợi hoặc ngưỡng mộ như vậy, vô tình, đã tạo ra một niềm tin rằng sự hoàn hảo sẽ mang đến sự thành công trong xã hội. Các nhà tâm lý học cảnh báo rằng “chủ nghĩa” cầu toàn không tốt cho sức khỏe, thậm chí, sẽ khiến cuộc sống trở nên khó khăn hơn.

Mắc chứng nghiện ăn do cầu toàn

Một nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học Canada cho biết,  những người theo thuyết cầu toàn thường phải đối mặt với những vấn đề về tâm lý, tình cảm và thậm chí cả thể chất nữa, đặc biệt là vấn đề liên quan đến chế độ ăn uống. Mặc dù bệnh này khó nhận biết hơn chứng biếng ăn và chứng cuồng ăn nhưng nó nguy hiểm ở chỗ, người mắc bệnh này ăn không kiểm soát được. Bệnh lý này xảy ra khi họ không kiểm soát được bản thân và nhanh chóng tiêu thụ một lượng thức ăn lớn trong một thời gian rất ngắn. Kết quả là bệnh dễ dẫn người ta đến trầm cảm, béo phì, tiểu đường và một số vấn đề khác nữa.

Nghiên cứu mới này mang tên “Mẫu người theo thuyết cầu toàn và bệnh nghiện ăn” này đã được TS Sherry, thuộc Đại học Dalhousie và TS Peter Hall thuộc Đại học Waterloo (Canada) đăng tải trên tạp chí Nhân cách và Tâm lý học. Hai nhà nghiên cứu này theo dõi sát sao hoạt động của một nhóm lớn sinh viên, nhóm đối tượng được cho rằng dễ mắc căn bệnh nghiện ăn do cầu toàn.

Họ cũng theo dõi những người cầu toàn cực đoan nhất, những người tin rằng mọi người xung quanh rất nghiêm khắc khi đánh giá những gì họ đang làm. Nghiên cứu cho thấy bố mẹ, bạn bè và sếp là những người có sức tác động mạnh nhất lên suy nghĩ buộc phải hoàn thiện bản thân của họ. “Những người cầu toàn tỏ ra rất căng thẳng trong cuộc sống hàng ngày, họ tự tạo ra rất nhiều quy tắc cho mình”, TS Sherry nói: “Trong cuộc sống họ không linh động và thường trông chờ quá nhiều vào những điều phi thực tế, dẫn đến trong quan hệ với mọi người thường phát sinh vấn đề”.

Do không đạt được những điều họ cho là hoàn hảo trong cuộc sống, ví dụ như nhất định phải thực hiện bằng được mục tiêu hoàn thành bản phác thảo công việc vào lúc 3h chiều hay phải tìm bằng được một món quà độc nhất vô nhị cho bạn gái chẳng hạn, những người cầu toàn trở nên thất vọng với chính bản thân mình và ăn uống là một nỗ lực để họ quên đi cảm giác cô đơn, thất bại và buồn bã. “Hãy nhớ lại lần cuối cùng bạn ăn ngấu nghiến một chiếc pizza, đó có phải cũng là khi bạn đang phải suy nghĩ để đưa ra một quyết định quan trọng trong cuộc sống hay không?” - TS Sherry khuyến cáo.

 

Sống vô tư để chống nghiện ăn và trầm cảm

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trong cuộc sống, chúng ta gặp không ít người cầu toàn. Ban đầu họ thường mang lại cảm giác của một con người luôn cố gắng vươn lên phía trước, luôn đặt ra mục tiêu và phải đạt bằng được nhưng càng về sau, họ càng tỏ ra quá khắt khe với bản thân, nghĩ rằng người khác không đánh giá cao mình và rồi cũng nhìn mọi người với con mắt không thiện cảm. Hậu quả là họ trở nên cáu kỉnh và hay phê phán người khác, với ham muốn vô thức rằng điều đó sẽ khiến họ là người hoàn hảo nhưng rồi càng ngày họ càng sa lầy vào chính cái bẫy mình giăng ra. Họ trở nên căng thẳng quá mức vì suy nghĩ, dẫn đến trạng thái trầm cảm.

Theo Th.s Tâm lý Nguyễn Mạnh Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Tâm lý Trường ĐH KHXH&NV thì trầm cảm là trạng thái cuối cùng, là kết quả của quá trình stress lâu dài. Người cầu toàn là người không bao giờ thoả mãn với những gì mình có, đó chính là lý do khiến họ có quá nhiều mục tiêu lớn cần phải chinh phục. Sự căng thẳng thần kinh này là một kẻ thù cực lớn với sức khoẻ con người. “Người cầu toàn thường để ý quá nhiều đến việc người khác đánh giá mình thế nào và đôi khi họ tưởng tượng ra nhiều thứ vớ vẩn không có thật. Họ bỗng trở nên xét nét chính mình và không còn thiết tha đến việc chăm sóc bản thân nữa”, Th.s Mạnh Hà nói.

Cũng theo Th.s Mạnh Hà, việc người cầu toàn mắc chứng nghiện ăn là một trong nhiều hành vi nhằm chống lại stress: “Mỗi người đều có khả năng và kĩ năng riêng để chống lại stress, người thì mua sắm, người thì nghe nhạc và người thì nỗ lực ăn thật nhiều để quên đi điều làm họ mệt mỏi. Hành vi đó trong thuật ngữ tâm lý gọi là “hành vi đáp ứng”, tức là dùng hành vi này đáp ứng cho hành vi khác, cụ thể ở đây là ăn thật nhiều để chống lại stress”.

Tuy nhiên, hành vi đáp ứng này không giải quyết được gốc rễ vấn đề, việc ăn thật nhiều để quên đi thất bại có thể mang lại sự giải thoát trong ngắn hạn nhưng về lâu dài thì nó lại tạo ra những cảm giác tội lỗi và cảm giác này sẽ kéo rất dài. Ngoài ra, việc ăn nhiều có thể gây béo phì, rối loạn tiêu hoá và nhiều bệnh khác nữa.

 TS Sherry cho rằng, nếu như có một mục đích nào đó chúng ta đã đặt ra mà không đạt được thì việc điều chỉnh công việc và cuộc sống sao cho thoải mái có ích hơn là khăng khăng cầu toàn. Trong đó, viện đến sự giúp đỡ của bạn bè, người thân là cách tốt để vượt qua thách thức. Tuy nhiên, những người cầu toàn ít khi nhận biết được điều này, họ ngần ngại nhờ người khác giúp đỡ vì họ sợ hãi cảm giác phải thừa nhận mình không hoàn hảo. 

Còn Th.s Mạnh Hà khuyên rằng, cố gắng sống vô tư, thương yêu bản thân mình là cách tốt nhất để tránh trầm cảm và nghiện ăn. Ngoài ra, tham gia vào các hoạt động xã hội, cộng đồng, giúp đỡ người khác sẽ khiến người cầu toàn nhận ra rằng niềm vui không chỉ đến từ việc hoàn thành mục tiêu nào đó, mà nó đến từ việc cảm thấy vui ở trong lòng: “Đó mới là cách để giải quyết gốc rễ của vấn đề khiến họ bị trầm cảm, chứ không phải là ăn uống vô tội vạ hay làm những điều tương tự để vùi lấp đi cảm giác bị khiếm khuyết”, Th.s Mạnh Hà nói.

 

Thùy Ninh