Thái Nguyên: Ai đang "bao sân" cho doanh nghiệp đào vàng?

Vì sao dồn nhiều mỏ vàng cho một doanh nghiệp?

Từ năm 2008 đến 2010, UBND tỉnh Thái Nguyên ra 3 công văn đồng ý cho Công ty khoáng sản Thăng Long khai thác khoáng sản tại 3 mỏ vàng thuộc địa phận xã Thần Xa, huyện Võ Nhai.

Cụ thể, ngày 5/12/2008, tỉnh Thái Nguyên cấp giấy phép số 3068 cho phép Công ty khoáng sản Thăng Long khai thác 1.021.679m3 cát quặng tại mỏ vàng Bản Ná. Theo giấy phép này, chủ đầu tư được khai thác cát quặng trên lô đất rộng 37,25ha với sản lượng 120.000m3/năm trong thời hạn 7 năm (1 năm xây dựng cơ bản mỏ, 5 năm khai thác và 1 năm hoàn thổ, phục hồi môi trường).

Khu vực Mỏ vàng Khắc Kiệm được cấp phép từ năm 2009 đến nay vẫn chưa khai thác. (ảnh: HC)

Ngày 20/4/2009, tỉnh Thái Nguyên cấp giấy phép số 799 cho Công ty khoáng sản Thăng Long khai thác vàng sa khoáng tại khu vực Khắc Kiệm, xã Thần Xa. Theo Công văn 799, Công ty khoáng sản Thăng Long được giao 42,09ha đất có trữ lượng quặng 1.312.232m3 cát quặng, thời gian khai thác là 6,5 năm kể từ ngày ký (tính cả thời gian xây dựng và hoàn thổ, phục hồi môi trường). Sản lượng khai thác tại mỏ Khắc Kiệm là 240.000m3/năm.

Ngày 7/12/2010, UBND tỉnh Thái Nguyên tiếp tục cấp giấy phép số 2953 cho Công ty khoáng sản Thăng Long khai thác mỏ vàng sa khoáng Nam thung lũng Khắc Kiệm, xã Thần Sa, khu vực khai thác rộng 10,27ha.

Như vậy, với việc được cấp phép khai thác vàng sa khoáng tại 3 mỏ Bản Ná, Khắc Kiệm và Nam thung lũng Khác Kiệm, Công ty khoáng sản Thăng Long được giao gần 90ha đất tại xã Thần Xa, trong đó có cả rừng đặc dụng và đất trồng lúa. Tuy nhiên, sau khi được tỉnh liên tục giao quyền khai thác tại 3 mỏ vàng nói trên, gần chục năm qua công ty Thăng Long mới chỉ tiến hành khai thác tại mỏ vàng Bản Ná. Còn 2 mỏ Khắc Kiệm và Nam thung lũng Khắc Kiệm doanh nghiệp này như chỉ “xí phần” mà chưa thực hiện dự án.

Gia hạn và để tiếp tục bỏ hoang?

Tháng 10/2015, giấy phép khai thác mỏ vàng Khắc Kiệm đã đến kì hết hạn mà công ty Thăng Long vẫn chưa hề tổ chức khai thác. Sau đó, UBND tỉnh Thái Nguyên vẫn kí quyết định gia hạn cho doanh nghiệp được khai thác mỏ vàng Khắc Kiệm thêm 17 năm, đến tận 2032.

Trụ sở công ty Thăng Long. (ảnh: HC)

Dư luận cho rằng quyết định này của UBND tỉnh Thái Nguyên có dấu hiệu “bao sân” cho doanh nghiệp giữ mỏ bởi những biểu hiện sau: Thứ nhất, theo luật định thì nếu sau 01 năm doanh nghiệp không triển khai thực hiện dự án thì tỉnh phải xem xét ra quyết định thu hồi. 

Thứ hai, doanh nghiệp được giao cùng lúc 03 mỏ vàng nhưng chỉ thực hiện khai thác được ở 1 mỏ như vậy cho thấy năng lực khai thác của doanh nghiệp không đáp ứng được yêu cầu cùng lúc 03 dự án. 

Thứ ba, giấy phép khai thác cho mỏ vàng Khắc Kiệm có thời hạn là 6,5 năm, nếu là gia hạn cho giấy phép thì cũng chỉ mang ý nghĩa bổ sung thêm chút thời gian để thực hiện nốt khối lượng công việc đang còn dang dở và doanh nghiệp buộc phải có lý do hợp lý cho sự chậm trễ.

Nhưng quyết định gia hạn giấy phép của tỉnh Thái Nguyên lại dài gấp 3 lần thời gian để thực hiện dự án. Làm như vậy chẳng khác nào tỉnh cố tình giữ mỏ làm tài sản riêng cho doanh nghiệp?

Phân tích thêm về quyết định gia hạn giấy phép cho Cty Thăng Long tiếp tục khai thác mỏ vàng Khắc Kiệm của UBND tỉnh Thái Nguyên, nhận thấy khi ra quyết định này lãnh đạo UBND tỉnh Thái Nguyên đã gia hạn vượt quyết định phê duyệt chiến lược khoáng sản, chỉ thị của Thủ tướng về lĩnh vực này.

Cụ thể, năm 2011, Thủ tướng Chính Phủ có Quyết định số 2427/QĐ-TTg Phê duyệt Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. 

Tiếp đến, ngày 30/3/2015, Thủ tướng Chính Phủ có Chỉ thị số 03/CT-TTg nhằm tăng cường hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về khoáng sản, Thủ tướng Chính phủ chỉ thị: Thực hiện nghiêm các chủ trương, định hướng trong điều tra, thăm dò, khai thác, chế biến, xuất khẩu khoáng sản theo Chiến lược khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Thế nhưng, tại Quyết định số 2646 của UBND tỉnh Thái Nguyên, tỉnh này lại gia hạn cho Công ty khoáng sản Thăng Long được phép khai thác vàng sa khoáng tại mỏ vàng Khắc Kiệm đến năm 2032 (vượt 2 năm so với Quyết định 2427/QĐ-TTg). Để rồi, cho đến nay, sau 03 năm được gia hạn, mỏ vàng Khắc Kiệm vẫn bị Cty Thăng Long bỏ hoang.

Không chỉ mỏ vàng Khắc Kiệm, mỏ vàng Bản Ná cũng được UBND tỉnh Thái nguyên gia hạn kéo dài giấy phép khai thác. Đặc biệt, trong thời gian qua, dư luận báo chí phản ánh Cty Thăng Long trong quá trình khai thác vàng tại mỏ Bản Ná có nhiều sai phạm, xâm lấn, hủy hoại đất rừng đặc dụng mà tỉnh Thái Nguyên cũng không xử lý triệt để.

Hà Châu