Tiến sỹ “gàn” mơ phố

Thứ bảy, 08:00 07/02/2009 | Giải trí

Giadinh.net - Cứ Tết đến xuân sang là Tiến sỹ Hán học Cung Khắc Lược lại ra Văn Miếu ngồi “giao duyên” với đất trời, phá mọi quy tắc để xây lại một đền đài Hán Nôm với cách của riêng mình.

Ông già tóc bạc gợi cho người ta về một nét hồn hậu mà hiền triết nhưng cũng mang lại một cảm giác buồn man mác mà ít người qua đường nào bỏ thời gian định nghĩa xem chính xác nó là gì.

"Chụp cho tôi và niềm tự hào sau lưng tôi đây". (Ảnh: Thùy Ninh).

Đưa di sản ra mặt đường

Nhiều người thích gọi ông là “ông đồ”. Từ bao giờ, tiếng “ông đồ” đã trở nên cao sang mà thanh lịch lạ thường dù “ông đồ” ấy còn đại diện cho cả một nét văn hóa, một tầng lớp trí thức Nho học đã hóa thành tượng trong thơ Vũ Đình Liên với mối sầu thiên kiếp: “Ông đồ vẫn ngồi đấy/ Qua đường không ai hay/ Lá vàng rơi trên giấy/ Ngoài trời mưa bụi bay”.

Đồ Lược cũng mang trong mình mối sầu quốc truyền đó. Đồ ngồi dựa lưng vào bức tường trường đại học đầu tiên của Việt Nam ngửa mặt lên trời ngâm nghi thơ họa. Chốc chốc, lại thấy có người đi qua chắp tay: “Con lạy cụ!”, “Con lạy thầy!”, người là giáo sư tiến sỹ, người là bác sỹ, người là lái xe...

Chai rượu vodka đứng ngả nghiêng trên chiếu viết đợi bạn hiền đi qua là say sưa. Xuân tàn, đồ lại dọn dẹp thư án, lá rơi lất phất trên mái tóc lom khom dọn giấy. Khi đó, số người ít ỏi quan tâm đến Hán học còn lại của thời buổi bận rộn cũng đã quay về với đời sống cơm áo gạo tiền, đồ Lược lại phàn nàn sao nàng Xuân đi vội thế. Chiếc áo nâu rách như không còn buồn ôm ấp ông tiến sỹ, đôi tất “há miệng” nằm song song trên vỉa hè Văn Miếu nghe tiếng thơ phát ra từ cổ họng của hư vô:

“Kiếp sau xin chớ (ớ ớ) làm người

Làm bông mây trắng giữa trời (ời ời) mà bay”

Đồ Lược lại ngửa mặt lên trời: “Đưa di sản ra mặt đường, đó là tôi, bằng cách này, dân sẽ được hưởng di sản không cần vé”. Quả thật là vậy, trong số “tứ trụ” làng thư pháp Việt gồm “Hòa – Bách – Nguyện - Lược” (Thanh hoằng khê Lê Xuân Hòa, Lỗ công Nguyễn Văn Bách, Vĩnh nguyên Lại Cao Nguyện, Nam ba cẩm văn Cung Khắc Lược), giờ chỉ còn “anh tấn sỹ” Cung Khắc Lược là mỗi độ xuân về lại ra Văn Miếu “phá chữ”.

Đồ Lược trực tiếp đóng dấu cho bức thư pháp tâm đắc. (Ảnh: T.N).

Người dân thường, từ chàng họa sỹ cho đến chị công nhân đều đến với đồ, rón rén trước thần thái của một ông già “mọi thứ đều biết tỏng” để nhận về cả một bầu tâm sự nhưng đầy thanh thoát của “cậu” trò cưng của Vũ Đình Liên, kẻ hậu học được kế thừa của đồ Liên nào là cao siêu, nào là uyên bác và cả một nét văn hóa đã tàn cần được phục hưng.

“Đồ gàn phá chữ”

Đồ Lược có được chất uyên bác trong người, sự ngông nghênh vốn có của con nhà Nho, lại mang thêm sự phá phách đáng quý của người làm công việc sáng tạo nên chữ của ông chẳng giống ai. Nghe họa sỹ Lê Quốc Việt, “trưởng trùm” thư pháp Tiền vệ Việt Nam nói về đồ Lược mới thấy cuộc đời con người này long đong chìm nổi, thâm thúy chua cay: “Là con cháu quan tổng đốc Cung Đình Vận, ông Cung Khắc Lược có nỗi buồn sâu sắc về gia tộc và thân thế, riêng ôm trong mình một bồ kinh sử nhưng rốt cuộc chẳng dùng vào việc gì...

Lối cầm bút cũng "phá cách" đầy sáng tạo. (Ảnh: T.N).

Bút lực khoẻ như bị ma nhập chảy tuôn ra những tư tưởng buồn vui phức hợp là đặc trưng “thư pháp lên đồng” của ông. Vô tiền khoáng hậu trên đất nước này, không ai đi cùng và học được tinh thần giang hồ “bất ky” mà vô cùng thần bí trong chữ của Cung tiên sinh – ông là hậu thân của Bát Đại Sơn Nhân dở khóc dở cười”.

Lê lết bên chiếu chữ của đồ Lược cả buổi chiều, thấy ông già “gàn” không chỉ trao cho người xin chữ cái thần của chữ mà còn trao cho họ cả ước vọng thương mong. Cô bé đến xin chữ “Hiếu” tặng bố mẹ nhận được từ đồ chữ “Cha mẹ là bệ phóng cho con”, cô biên dịch xin chữ “Não” nhận được chữ “Đạm như thủy”...

Ông truyền cho người xin chữ cái cao siêu thâm thúy của chữ cổ, truyền cho họ cả con tim khối óc của một ông đồ già điệu đàng hoài cổ, cái say mê của một ngài tiến sỹ áo rách lỗ chỗ, kẻ gàn dở chẳng bao giờ màng đến tiền nong, đôi khi không còn chút ý thức nào về cuộc sống thực - kéo chiếc bánh mỳ lấm lem dưới gầm bàn lên lúc 4h chiều mới “À! Hóa ra ta chưa ăn trưa”.

“Sao ta sướng thế!”

Đồ Lược cứ như một kẻ say chưa bao giờ tỉnh, đồ cứ sống trong chốn bồng lai tiên cảnh của trần gian. “Đồ có phàn nàn gì không?”. “Có chứ, ta phàn nàn sao ta lại sướng thế. Ai có được cái ung dung thanh thản này của ta, ai có cuộc sống luôn gắn với mùa xuân này của ta, ai được cưỡi mây cưỡi gió mỗi lần lạc bút như ta, ai yêu giấy điệp được như ta, ai được thở khí trời ngàn năm Thăng Long như ta, sao ta thấy sự sống gần gũi và viên mãn lạ lùng, hình như không bao giờ rời xa và cuộc đời đầy ân huệ...?”.

Lạc bút.

Nhưng có lẽ, Lê Quốc Việt đã đúng khi nói về ngài tiến sỹ khăng khăng không chấp nhận nỗi buồn này: “Ông là một hình mẫu thất bại thảm hại của tri thức Hán học trong thời buổi kinh tế thị trường, tự tạo nỗi khổ, niềm vui và đeo đẳng nó như một nghiệp chướng nặng nề của tiền kiếp”. Trong cái thanh tao hiền triết của đồ Lược, người ta vẫn nhìn thấy thẳm sâu trong ông một mối sầu nhân thế, nỗi sầu Bá Nha không tìm được Tử Kỳ, nỗi đợi chờ của ông đồ già 74 tuổi đời vẫn đang miệt mài tìm tri âm mỗi khi gặp thêm một người mới. Ông cũng thừa kế từ người thầy Vũ Đình Liên đã dạy cho ông tiếng Pháp và dạy cho ông biết day dứt khôn nguôi về hình ảnh thầy đồ ngồi mơ phố.

Tiến sỹ Cung Khắc Lược là con cháu quan Tổng đốc Cung Đình Vận. Ông theo học văn học ở Trung Quốc từ rất sớm. Sau khi tốt nghiệp ĐHSP Hà Nội, ông được giữ lại làm giảng viên môn Văn học Trung Quốc. Ông là một trong những “khai quốc công thần” của trường ĐHSP Việt Bắc. Sau khi cống hiến cho ĐHSP Việt Bắc, ông về dạy cổ văn ở trường ĐH Ngoại ngữ (nay là ĐH Hà Nội), sau đó công tác tại Viện Ngữ văn học, cuối cùng, “định cư” tại Viện Hán Nôm cho đến khi về hưu. Ông là người đầu tiên đọc vanh vách đặc trưng của tự pháp sắc phong và chữ viết thời Lê và vận dụng nó vào trong kiểu chữ Khải của mình. Sống lâu với thầy mo, thầy tào, phù thuỷ trên đồng rừng Thái Nguyên, ông còn tìm hiểu thêm về các ký tự bùa và thông thạo ngôn ngữ của dân tộc thiểu số tại đây. “Cung tấn sỹ” đã 74 tuổi nhưng vẫn nuôi nhiều tham vọng làm những cuốn từ điển ngôn ngữ của dân tộc ít người.

Thùy Ninh

nguyenquyen

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

3 “người đàn bà đẹp” của điện ảnh Việt: Danh vọng rực rỡ, tuổi xế chiều lặng lẽ một mình

Giải trí - 39 phút trước

GĐXH - Từng là những biểu tượng nhan sắc và tài năng của màn ảnh Việt, Minh Châu, Minh Hằng và Trà Giang không chỉ ghi dấu ấn bằng loạt vai diễn kinh điển mà còn khiến nhiều thế hệ khán giả say mê. Thế nhưng, phía sau ánh hào quang ấy là những lựa chọn đời riêng đầy lặng lẽ, khi cả ba đều bước vào tuổi xế chiều với cuộc sống một mình, bình thản nhưng cũng không ít chiêm nghiệm.

Lọ Lem – con gái Quyền Linh và tranh cãi “sinh ra từ vạch đích”

Giải trí - 1 giờ trước

GĐXH - Phát biểu về hành trình nỗ lực của Lọ Lem – con gái MC Quyền Linh – một lần nữa trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng xã hội. Câu chuyện không mới, nhưng mỗi lần được nhắc lại đều chạm đến một vấn đề nhạy cảm: liệu nỗ lực cá nhân có còn ý nghĩa khi xuất phát điểm đã vượt xa số đông?

Lê Hữu Hiếu: Nghệ sĩ Việt Nam duy nhất có triển lãm cá nhân ở Venice Biennale lần thứ 61

Câu chuyện văn hóa - 2 giờ trước

GĐXH - Tại Venice Art Biennale lần thứ 61 (Italy), Việt Nam lần đầu tiên chính thức ra mắt gian Triển lãm Quốc gia tại Ca’ Faccanon. Trưng bày mang chủ đề “Vietnam: Art in Global Flow” được giới chuyên môn đánh giá là một đề xuất giàu tính suy tư về khả năng kiến tạo những mô hình chung sống bền vững trong bối cảnh thế giới đang đối diện với nhiều biến động.

Gia thế bất ngờ của nữ sinh xứ Huế vừa trở thành Á hậu Miss World Vietnam 2025

Giải trí - 4 giờ trước

GĐXH - Á hậu Trương Tâm Như sinh năm 2005 tại Huế gây bất ngờ khi tiết lộ gia đình: Bố là tài xế xe tải, còn mẹ là nhân viên văn phòng.

Anh Đào tiết lộ phản ứng của bố mẹ chồng khi diễn cảnh tình cảm với Tô Dũng trong 'Không giới hạn'

Giải trí - 5 giờ trước

GĐXH - Diễn viên Anh Đào đã đánh dấu sự trở lại ấn tượng với vai Khánh Linh trong phim "Không giới hạn".

Phim cổ trang 'Duyên định một đêm' về tình yêu ngọt ngào sắp lên sóng VTV3

Xem - nghe - đọc - 6 giờ trước

GĐXH - Bộ phim cổ trang Trung Quốc "Duyên định một đêm" được phát sóng lúc 18h thứ Hai đến thứ Sáu hàng tuần trên VTV3, bắt đầu từ ngày 9/4.

Phương Oanh bất ngờ xuất hiện, gây chú ý với diện mạo mới

Giải trí - 7 giờ trước

GĐXH - Diễn viên Phương Oanh được nhiều người khen xinh đẹp trong khoảnh khắc đời thường được viral trên mạng xã hội.

Juky San và loạt sao Việt từng gây tranh cãi vì hành vi kém duyên, phản cảm

Câu chuyện văn hóa - 10 giờ trước

Trước ồn ào Juky San chụp ảnh bikini tại Giếng Tiên, không ít sao Việt phải lên tiếng xin lỗi vì những hành vi phản cảm tại các địa điểm có yếu tố văn hóa, lịch sử.

Nam NSND mang hàm Đại tá Công an: Về hưu vẫn làm nhiều nghề để tăng thu nhập

Giải trí - 22 giờ trước

GĐXH - Về hưu, NSND Nguyễn Hải bận rộn hơn khi còn công tác. Ông viết kịch bản, làm giám khảo và tư vấn luật. "Tôi luôn nghĩ mình phải cập nhật, giao lưu, chia sẻ làm sao để tăng đủ mọi thứ: sức khoẻ, mối quan hệ, tăng thu nhập và tăng chất lượng cuộc sống", NSND Nguyễn Hải chia sẻ.