Trợ giá xe buýt tại Hà Nội: Ai hưởng lợi từ “bầu sữa” nghìn tỷ?

 

Trong các buổi đại biểu HĐND TP Hà Nội tiếp xúc cử tri, nhân dân một số huyện, thị xã đã bày tỏ sự bức xúc trước việc mỗi năm thành phố chi hàng nghìn tỷ đồng ngân sách để trợ giá cho vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt nhưng họ vẫn phải đi xe buýt với giá vé thị trường.

Theo đó, cử tri huyện Mỹ Đức đã đề nghị thành phố trợ giá xe buýt từ Mỹ Đức về trung tâm thành phố tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại. Cử tri thị xã Sơn Tây thì bức xúc cho rằng, giá cước xe buýt Sơn Tây- Hà Nội cao hơn 3 lần so với địa phương khác và đề nghị thành phố trợ giá.

Đáp lại kiến nghị của cử tri, đầu tháng 11/2013 thành phố đã có văn bản trả lời với nội dung: “Việc trợ giá sẽ được thành phố nghiên cứu kỹ trong phạm vi tổng thể mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn và khả năng cân đối ngân sách cho việc trợ giá tại từng thời điểm để xem xét, quyết định vào thời điểm phù hợp”. Sở GTVT cho rằng, tuyến xe buýt về hai địa phương trên không thuộc mạng lưới vận tải hành khách công cộng được thành phố trợ giá, do vậy giá vé tuyến buýt này do doanh nghiệp quyết định trên cơ sở đảm bảo các chi phí hoạt động.

Sở GTVT cho biết thêm, hiện nay mạng lưới vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt của thành phố có tổng số 70 tuyến và các tuyến buýt hiện nay được thiết kế phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách chủ yếu hoạt động trên các tuyến đường trục xuyên tâm, đường vành đai, quốc lộ, các khu vực bệnh viện, trường học, bến xe, trung tâm thương mại, khu đô thị… Để đáp ứng nhu cầu đi lại của nhân dân các huyện gồm: Phúc Thọ, Đan Phượng, Sơn Tây, Ba Vì, Chương Mỹ, Thạch Thất, Quốc Oai, Ứng Hòa, Thanh Oai, Mỹ Đức… Sở GTVT đang rà soát lên kế hoạch xây dựng phương án trợ giá cho khu vực Hà Nội mở rộng, thực hiện từ năm 2014. Như vậy, sau 5 năm được trở thành công dân Thủ đô, người dân Hà Tây (cũ) vẫn đang phải chờ ngành giao thông “rà soát và lên phương án” để được trợ giá từ “bầu sữa” ngân sách.

 

Theo ông Nguyễn Hoàng Linh, Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội, trong những năm qua, hàng năm ngân sách thành phố phải bỏ ra một khoản kinh phí lớn để trợ giá cho vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt. Cụ thể, năm 2010 là 621 tỷ đồng, năm 2011 là 1.332 tỷ đồng, năm 2012 là 1.020 tỷ đồng và dự kiến năm 2013 là 1.134 tỷ đồng. Số tiền trợ giá cho xe buýt hàng năm, theo một lãnh đạo thành phố thì bằng tổng thu ngân sách của một tỉnh nghèo.

Mỗi lần đề xuất tăng giá vé xe buýt, ngành giao thông đều đưa ra lý do tăng giá để “từng bước giảm trợ giá từ ngân sách nhà nước, tạo điều kiện tự chủ về tài chính cho doanh nghiệp”. Nhưng thực tế, số tiền ngân sách nhà nước trợ giá cho xe buýt những năm gần đây vẫn là con số hàng nghìn tỷ đồng. Giá vé xe buýt nếu được phê duyệt tăng từ 1/1/2014 sẽ gấp đôi so với mức giá trước ngày 1/10/2012. Tuy nhiên, mức giá vé trên vẫn hoàn toàn có thể tiếp tục được điều chỉnh tăng, bởi thành phố đã cho phép Sở GTVT chủ động xây dựng phương án điều chỉnh giá vé xe buýt có trợ giá khi chi phí cho vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt có biến động trên 10%.

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Hoàng Hải  - Giám đốc Trung tâm Quản lý điều hành Giao thông đô thị Hà Nội cho biết, hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội có gần 10 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xe buýt, trong đó có 5 doanh nghiệp khai thác 70 tuyến được trợ giá. Ông Hải cho biết, trong 5 doanh nghiệp được trợ giá, Tổng Công ty Vận tải Hà Nội (Transerco) là doanh nghiệp chủ đạo chiếm tới trên 80% thị phần, điều đó đồng nghĩa với việc mỗi năm doanh nghiệp này được trợ giá khoảng 800 tỷ đồng; 4 doanh nghiệp còn lại “thụ hưởng” khoảng 200 tỷ đồng. 

Tăng giá vé do ngân sách khó khăn   Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Thị Loan, năm 2014 dự kiến thu ngân sách thành phố giảm nhiều so với dự toán ngân sách 2013, do vậy khả năng cân đối ngân sách để đáp ứng nhu cầu chi cho hoạt động của thành phố nói chung và chi cho hoạt động vận tải hành khách công cộng nói riêng rất khó khăn. Do đó, Sở đề nghị thành phố giao Sở GTVT đánh giá tình hình thực hiện giá vé đang áp dụng hiện nay và đề xuất thành phố phương án điều chỉnh giá vé xe buýt, để áp dụng từ ngày 1/1/2014.