“Trùng tang” và những bí ẩn về ngôi chùa "nhốt trùng" lớn nhất Việt Nam

Sư trụ trì, Hòa thượng Thích Thanh Dũng trao đổi với phóng viên về sự tích ngôi chùa. Ảnh TG

Gốc tích ngôi chùa cổ

Chị Hằng - một người bán hàng tạp hóa kiêm sắp lễ cho những ai có nhu cầu gửi vong lên chùa, ở ngay chân núi Thần Long, nói như học thuộc lòng: “Gia đình nào muốn gửi “vong” lên chùa Hàm Long phải hẹn ngày để chuẩn bị. Khi người nhà mang “vong” đi cũng phải giữ bí mật, vì “vong chết trùng” rất thiêng, nếu biết trước việc bị gửi lên chùa “vong” sẽ không đi theo. Tôi sắp lễ ở đây đã hơn 30 năm nên biết có nhiều gia đình không thể gửi “vong” được là do bị “lộ” thông tin. Gửi “vong” xong, nhà sư sẽ “nhốt vong” lại trong chùa, và đúng 3 năm sau gia đình mới được phép đến để đón “vong” về”.

Phải gần cuối giờ chiều, chúng tôi mới may mắn gặp được Hòa thượng Thích Thanh Dũng, Phó thư ký thường trực Hội đồng chứng minh và Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Ông tiếp chuyện chúng tôi trong một gian phòng nhỏ yên tĩnh, ngay cạnh trai phòng lớn vang lên những tiếng mõ, tiếng đọc kinh... Hòa Thượng Thích Thanh Dũng cho biết “Thường vào khoảng 5h chiều là thời gian nhà chùa đọc kinh cầu siêu thoát cho những “vong” được gửi tại đây”. Chùa Hàm Long được xây dựng vào thời Lý (khoảng năm 1115). Tương truyền, đây là nơi tu hành của Thiền sư Dương Không Lộ. Sách Việt Nam Phật giáo sử luận II (Hà Nội, 1994) có nói đến Thiền sư Như Trừng tự Lân Giác hiệu là Cứu Sinh, đệ tử của Thiền sư Chân Nguyên. Ngài tu tại chùa Liên Tông (sau đổi là Liên Phái), Hà Nội. Ngài có lập thêm chùa Hộ Quốc (Thọ Xương) và chùa Hàm Long (Bắc Ninh). Trước khi mất, ngài đã chỉ định Thiền sư Tính Ngạn trụ trì chùa Hàm Long, Thiền sư Tính Dược trụ trì chùa Liên Tông, trung tâm của hệ phái do ngài thành lập.

Tại chùa Hàm Long sau khi sư tổ viên tịch đã để lại 2 ngọn tháp, ngọn tháp xây bằng gạch chứa xá lợi, còn ngọn tháp bằng đá cao nhất gọi là tháp tổ Như Trừng Lân Giác (Cứu Sinh), có chứa công phu tu tập cả đời của ngài. Theo đó lúc sinh thời, sư tổ thấy chúng sinh quá lo sợ vì những cái chết đột ngột và xảy ra liên tiếp trong những gia đình, dòng tộc; mà nay chúng ta vẫn thường gọi là “trùng tang”, ngài đã tạo ra kinh “thập nguyện” và bộ ván in khắc phù giải nhằm giúp cho các vong hồn được siêu thoát.

Chùa trùng tang Hàm Long. Ảnh TG

Trùng tang kiếp nạn của con người?

Sinh, ly, tử, biệt luôn là quy luật tất yếu trong cuộc đời mỗi con người. Trong đó, vấn đề tâm linh xảy ra xung quanh những cái chết theo quan niệm phương Đông luôn được dư luận quan tâm. Nói về hiện tượng “trùng tang”, nhiều người còn khẳng định đã từng chứng kiến nhà có nhân đinh đông đúc đến 5 - 6 người nhưng chỉ vài ba năm lại phải chịu cảnh tuyệt tự. Thực ra từ trước tới nay, chưa bao giờ có một định nghĩa chính thống về “trùng tang” mà chỉ dựa trên hiện tượng rồi đúc kết thành quan niệm. Ngay cả Phật pháp cũng không định nghĩa về hiện tượng này. Theo cách hiểu dân gian, “trùng tang” là trường hợp người chết “phạm” phải năm, hoặc tháng, hoặc giờ xấu, do đó linh hồn không siêu thoát nên cứ quanh quẩn trong nhà trở thành “trùng” (có nơi cho là “âm binh” - PV) rồi lần lượt “bắt” theo từng người thân trong dòng tộc.

Nhưng phải trong 3 năm liền xảy ra liên tiếp những cái chết của những người trong cùng dòng tộc mới coi là “trùng tang”. Có rất nhiều người nhầm lẫn điều này nên thấy trong gia tộc có nhiều người mất nhưng không phải trong 3 năm liên tiếp vẫn nhận là bị “trùng tang”. Hòa thượng Thích Thanh Dũng cho rằng, “trùng tang” theo “Phật pháp bách vấn” thì đối với những người tuổi Thân, Tý, Thìn, nếu mất vào một trong bất kể ngày hoặc tháng, năm, giờ Tỵ thì coi là bị mất vào ngày trùng tang, còn được gọi là ngày “kiếp sát”. Tức là những tuổi đó là “kỵ Tỵ”. Mà đã “kỵ Tỵ” thì những người tuổi Thân, Tý, Thìn càng không được an táng vào ngày Tỵ. Tương tự cách tính ấy, tuổi Dần, Tuất, Ngọ kỵ Hợi; tuổi Tỵ, Dậu, Sửu kỵ Dần; Hợi, Mão, Mùi kỵ Thân”.

Sách “Tam giáo chính hội” còn nói đến cách tính “trùng tang” cổ xưa là phải tính theo niên, nguyệt, nhật, thời (năm, tháng, ngày, giờ - PV) thì mới biết người quá cố có “trùng tang” hay không. Theo cách tính đó thì những người mất ở tuổi (âm lịch): 10, 13, 16, 19, 22, (cứ cộng thêm 3) thì sẽ bị “trùng tang”. Hoặc những người tuổi Tý, Ngọ, Mão, Dậu nếu mất vào một trong các năm tuổi ấy, cũng coi là “trùng tang”...

“Đối với Phật giáo thì sống chết là chuyện thường niên, do nghiệp lực của tự thân mỗi người chi phối. Việc người “chết trùng” và những đồn thổi xung quanh việc trùng tang vốn đã ăn sâu vào tâm thức mọi người nên, và ở một vài nơi, trong tinh thần phương tiện, nhà chùa vẫn khuyên các Phật tử không an táng thân quyến vào những ngày trùng, nhằm giúp họ an tâm để chu toàn tang lễ, đồng thời nỗ lực cầu nguyện, khai thị, làm phước hồi hướng cho các hương linh”, Hòa thượng Thích Thanh Dũng chia sẻ.