Trước nguy cơ bùng phát cúm gia cầm: Gà lậu “biến hình”

Gà và gia cầm không được kiểm dịch vẫn được bày bán công khai tại các chợ ở Móng Cái.  Ảnh: Minh Hải.

Trong khi đó, sự biến tướng của gà lậu và sự chủ quan của cơ quan hữu quan cũng như người bán, người tiêu dùng khiến nguy cơ dịch bệnh bùng phát bất cứ lúc nào. Phóng viên Báo GĐ&XH đã có khảo sát tại Móng Cái, Quảng Ninh và Thủ đô Hà Nội về vấn đề này...

Có mặt tại TP Móng Cái từ ngày 17/4, theo ghi nhận của PV Báo GĐ&XH, tình hình buôn bán, kinh doanh gia cầm tại một số chợ có vẻ trầm lắng. Dọc vỉa hè của chợ 4 – nơi cung cấp số lượng lớn gia cầm ở Móng Cái, không còn thấynhững lồng gà “đầu trọc” (gà thải loại của Trung Quốc) được bày bán ngang nhiên như trước. Bên cạnh những lồng gà sống (trông khoẻ mạnh) là một lượng gà đã sơ chế được bày bán công khai. Hỏi những người bán hàng về số gà đã sơ chế có được kiểm dịch không, chúng tôi đều nhận được câu trả lời né tránh là “chú yên tâm, hàng của chị có xuất xứ rõ ràng, không bệnh tật gì đâu...”.

Trong vai một chủ thầu xây dựng đi tìm nguồn thực phẩm cho thợ, chúng tôi bất ngờ bởi nguồn cung gà bây giờ đã khác trước. Các tiểu thương buôn gà đều cho biết, do các lực lượng chức năng đi kiểm tra ráo riết hơn nên đa số đều nằm im, nghe ngóng tình hình. Trước đây gà thải loại nhập lậu bán đầy. Nay, nếu muốn mua, số lượng thì bao nhiêu cũng có, nhưng là gà thải loại đã sơ chế, cấp đông, không còn hàng tươi sống như trước nữa.

Trước đây, gà được chất lên xe tải ngang nhiên đi vào nội địa thì nay được sơ chế, ướp lạnh rồi vận chuyển nhỏ lẻ đến các điểm tập kết đầu mối, thậm chí cho lên xe container để qua mặt các lực lượng chức năng. Một hình thức vận chuyển khác cũng rất khó kiểm soát đó là chở bằng đò sắt được nguỵ trang khéo léo để qua biên giới.

Chưa hết, một cán bộ Chi cục quản lí thị trường huyện Hải Hà (địa phương giáp với Móng Cái) cho biết, thời gian qua tại Hải Hà xuất hiện loại gà trống thiến trông rất giống gà trống thiến của Việt Nam được bán với giá 100.000đ đến 110.000đồng/kg. Loại gà này được tiêm một loại thuốc để teo “hạt” lại chứ không dùng phương pháp truyền thống trước đây. “Chúng tôi là dân trong nghề mà còn khó phát hiện, chứ “lơ ngơ” như chú thì dễ bị “luộc” như chơi”, vị cán bộ này cho biết. Hỏi xuất xứ của loại gà trên, vị cán bộ này cũng chịu.

Trong khi đó, về phía cơ quan hữu quan, ông Dương Văn Cơ, Chủ tịch UBND TP Móng Cái cho biết, thành phố đang tích cực triển khai các biện pháp phòng chống dịch cúm A/H7N9 như tăng cường quản lí biên giới; tăng cường kiểm tra nội địa; xác định phòng chống gia súc gia cầm là nhiệm vụ trọng tâm... “Mặc dù thành phố và các ngành chức năng đã vào cuộc quyết liệt nhưng trên thực tế vẫn còn có một số hộ dân trên địa bàn cố tình lén lút thu gom gia cầm nhập lậu và đây thực sự là nguy cơ bùng phát dịch rất cao”, ông Cơ nói.

Tại nội địa Quảng Ninh, dịch cúm A/H5N1 tiếp tục lây lan tại Đông Triều. Ngày 16/4, các ngành chức năng của tỉnh Quảng Ninh và huyện Đông Triều đã tiến hành tiêu hủy toàn bộ 1.250 con gia cầm tại gia đình ông Nguyễn Văn Vang (thôn 4, xã Đức Chính). Trước đó (ngày 15/4), nhà ông Vang đã có gia cầm chết rải rác, qua kiểm tra của ngành chức năng xác định gia cầm chết do dịch cúm A/H5N1. Ngày 17/4, cơ quan chức năng tiếp tục tiêu huỷ 116 con gia cầm của gia đình ông Nguyễn Văn Hà (thôn Mễ Xá 3, xã Hưng Đạo, huyện Đông Triều) do mắc dịch cúm A/H5N1.

Thịt gia cầm giá siêu rẻ vẫn bán phổ biến ở chợ trên địa bàn Hà Nội.

Hà Nội: Bán, mua đều...không sợ

Ngoài biên giới thì tiềm ẩn nguy cơ, nhưng tại Thủ đô Hà Nội, chuyện cúm gia cầm có thể lây cho người không hề làm nhiều người lo ngại. Có mặt tại một số khu chợ lớn như Dịch Vọng Hậu, Cổ Nhuế, Đồng Xa, Nghĩa Tân,.. các quầy bán thịt gia cầm vẫn đông khách. Gà, vịt, ngan,.. được làm sẵn, xẻ thịt hoặc để nguyên con được chào mời với giá cực rẻ, chỉ 40 – 50.000đ/kg/thịt gà (tại chợ đầu mối Dịch Vọng Hậu) hoặc cao hơn một chút tại các chợ khác.

Mặc dù giá thịt gia cầm rẻ đến mức khó tin nhưng những người bán luôn luôn khẳng định rằng đây là gà được nuôi tại Việt Nam, có giấy phép bán hàng và được đóng dấu kiểm dịch rõ ràng(!?).Những người bán cũng không hề sử dụng các thiết bị bảo hộ như găng tay hay khẩu trang dù họ biết đang có dịch cúm. Thậm chí, có người còn khẳng định: “Gà này là gà sạch, nguồn hàng bảo đảm. Dịch cúm ở Trung Quốc chứ đâu phải ở nước mình mà sợ!”. Thực tế, một số ít thịt gia cầm có đóng dấu kiểm dịch, nhưng dấu mờ nhòe, không thể nhìn rõ, số lớn còn lại không có dấu. Khi được hỏi tại sao gia cầm chưa có dấu kiểm dịch được bày bán ở chợ, chị Lộc- chủ một hàng bán gà tại chợ Dịch Vọng Hậu cho biết: “Gà ở đây đều đảm bảo cả, nguồn gốc an toàn, có giấy tờ đàng hoàng, nếu không có giấy tờ làm sao được vào bán ở chợ này. Do số lượng quá lớn và đóng dấu tốn nhiều thời gian nên có nhiều con chưa được đóng dấu nhưng chất lượng vẫn tốt”(?)

Người bán thì như thế, còn người mua cũng chẳng mấy bận tâm. Chị Nguyễn Hoài Thương (quận Cầu Giấy)- một khách hàng thường xuyên mua gà ở chợ cóc Nguyễn Phong Sắc cho biết: “Dạo này lúc mua gà em cũng không để ý nhiều về dịch hay cúm gì cả. Sau mua rồi mới biết đang có dịch cúm gia cầm nhưng mua cũng đã mua rồi mà không ăn thì phí”. Bên cạnh đó, rất nhiều người chủ quan, thậm chí không biết rằng có thể mắc cúm gia cầm nếu chỉ sơ chế sản phẩm còn sống. Số khác, còn không quan tâm đến nguồn gốc của gia cầm trong khi một số người khác do tin tưởng vào người bán hàng mà không điều tra rõ nguồn hàng hay chất lượng.

Kiểm dịch y tế khách du lịch Trung Quốc vào Việt Nam tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái.