Vẫn đinh ninh một cuộc trở về

Nhạc trưởng Lê Phi Phi thành kính bên mâm cỗ Tết. Ảnh: TL.

Ngậm ngùi ngóng Tết quê hương

Là con trai duy nhất của nhạc sĩ Hoàng Vân - người nổi tiếng với dòng nhạc cách mạng, đã có trên 80 năm sống ở phố cổ Hà Nội - Lê Phi Phi được thừa hưởng tinh thần lãng mạn trong âm nhạc và sự độc lập trong sáng tạo của cha. Sớm xa gia đình để theo đuổi ước mơ tại Nhạc viện Tchaikovsky (Liên Xô) từ năm 1987, cũng từ đó đến nay, vị nhạc trưởng tài hoa này luôn “lỗi hẹn” với những dịp Tết cổ truyền dù trong lòng luôn tự nhủ là phải trở về.

Trong thời khắc giao thời, đồng cảm với tâm trạng ngậm ngùi của nhạc trưởng Lê Phi Phi, vợ con anh luôn tạo một không khí yên lặng trong nhà vào khoảnh khắc thiêng liêng ấy. Năm nào cũng thế, vừa xem tivi, Lê Phi Phi vừa nhấc điện thoại chúc Tết bố mẹ ở Hà Nội với niềm vương vấn khôn nguôi. Thế là lại thêm một cái Tết xa nhà, xa quê hương… “Mấy năm gần đây, để tránh cảm giác ở xa nhớ về Hà Nội trong không khí Tết đến xuân về, tôi thường mời bạn bè đến nhà ăn Tết nhưng vẫn không thể nào vơi được niềm mong mỏi được trở về mái ấm, ăn Tết cổ truyền như ngày xưa”, nhạc trưởng Lê Phi Phi nói.

Trong kí ức Lê Phi Phi còn vẹn nguyên bao kỉ niệm của chàng trai 17 tuổi lần đầu tiên sang Nga học. Sáu năm nhớ Tết quê hương giữa vùng băng tuyết lạnh giá, những hương vị của bánh chưng, âm thanh rộn ràng của pháo chỉ còn hiện lên khắc khoải, long lanh nơi đáy mắt. Anh bùi ngùi nhớ: “Hồi đó hàng hóa Việt Nam chưa tràn ngập như bây giờ nên chỉ có những nồi măng, bóng do các bạn nữ trong ký túc xá nấu biến tấu theo điều kiện thiếu thốn, cùng cành đào giấy tự làm như hồi bé mình loay hoay trong giờ học thủ công thôi”.

Sau khi tốt nghiệp Nhạc viện Tchaikovsky, Lê Phi Phi chuyển sang Macedonia sinh sống, tạo dựng sự nghiệp. Đến nay, khi anh trở thành nhạc trưởng chính của Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Macadonia cũng là lúc nhẩm tính được 20 cái Tết tha hương. Ở nơi ấy, vì không có cộng đồng người Việt nên mỗi dịp Tết đến, chỉ có hai gia đình (vỏn vẹn hai người Việt) ăn Tết với nhau. Bánh chưng, mứt phải đặt mua từ các nước khác về nhưng riêng hai món măng bóng, miến gà thì bao giờ cũng tự tay Lê Phi Phi nấu.

Ngày mới qua Macedonia định cư, khi con trai chào đời, anh đã luôn tự nhủ làm sao phải cho cháu được lớn lên trong môi trường đậm nét văn hóa Việt ngay cả khi chúng không được tiếp xúc trực tiếp với môi trường ấy. Lúc đó, Lê Phi Phi là người Việt duy nhất sống tại đất nước này, bằng tất cả mọi nỗ lực, qua đường tàu biển anh đã mang từ Việt Nam sang bộ bàn ghế, tủ chè khảm trai trang trí cho phòng khách đúng chất Hà thành. Nhà không có bàn thờ, anh đã sắp xếp để có một góc trang trọng nhất dành để thắp hương trong những dịp đặc biệt. Để gia đình vợ hiểu, anh giải thích cho mọi người về ý nghĩa của Tết, ý nghĩa của những nén hương, về những truyền thống văn hoá của một gia đình khi đón Tết tại Việt Nam như thế nào.

Bây giờ, mâm cỗ cúng đêm giao thừa ở Macedonia của gia đình nhạc trưởng đã nồng đượm hơn nhờ tài nội trợ của vợ anh – nghệ sĩ violin Lidija Dobrevska – đã được chồng truyền cho cảm hứng, bí quyết nấu các món ăn dân tộc. Ngoài cỗ Tết, Lidija Dobrevska còn thành thạo cách nấu phở, làm nem, làm bún chả, chả cá và các món ăn xào, nấu khác như bao phụ nữ Việt. Con trai họ năm nay đã 17 tuổi cũng rất thích ăn cơm Việt và ăn gì cũng không quên cho vài giọt nước mắm Phú Quốc vào.

Tết xưa đang ấm sực trong lòng

Nhạc trưởng Lê Phi Phi cùng bố mẹ chọn cành đào Tết trước khi trở về Macedonia.

Anh kể: “Hồi bé, trước Tết bao giờ mẹ cũng đan cho mình một chiếc áo len mới diện Tết và bố mua cho một bộ quần áo mới, mà chỉ được mặc vào đêm giao thừa, hồi hộp lắm, sung sướng lắm. Hồi đó người ta không cúng lễ ông Công, ông Táo to như bây giờ nhưng cứ sau 23 tháng Chạp là tất cả các gia đình từ giàu có, đủ ăn hay nghèo khó đều bắt tay vào chuẩn bị đónTết”.

Trong bầu kí ức ấy, gói bánh chưng là một nét đẹp đã tạc vào trí nhớ của anh với tài nghệ của mẹ, không cần khuôn nhưng gói trăm cái như nhau vuông thành sắc cạnh. Và công đoạn luộc bánh chưng trở thành ngày hội của tất cả bọn trẻ xóm 14 Hàng Thùng. Bánh chưng được luộc trong thùng phuy to đùng, ám khói từ nhiều năm trước.

Tâm sự với Lê Phi Phi mới hiểu rằng, anh không chỉ là một nhạc trưởng tài năng mà còn hết sức tận tuỵ với quê hương, gia đình, đời sống. “Với mình Tổ quốc là điều mà con người ta không thể nào đánh mất. Đó là nơi ta sinh ra và cũng muốn nằm xuống”, anh nghẹn ngào. Mỗi lần về Việt Nam biểu diễn, Lê Phi Phi vẫn cháy hết mình với đam mê âm nhạc và sự thổn thức trong trái tim của “đứa con xa nhà”.

Tết Dương lịch 2015 anh đã về nước tham gia biểu diễn các chương trình với Nhà hát nhạc vũ kịch TP Hồ Chí Minh và chương trình “Xuân quê hương” do Ủy ban Người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức hằng năm, đón bà con xa xứ về quê ăn Tết được tổ chức vào những ngày giáp Tết cổ truyền dân tộc.

Năm nay, gia đình nhạc trưởng Lê Phi Phi đón Tết cổ truyền cùng các thành viên Đại sứ quán Việt Nam tại Sofia (Bulgaria). Đây cũng là lần đầu tiên cả nhà anh sẽ đón Tết Việt Nam với cộng đồng người Việt ở Bulgaria. Vẫn biết, thương nhớ, chạnh lòng, ngóng trông hay hi vọng… là những cảm xúc khó lòng giấu kín và trong câu chuyện cùng chúng tôi, giọng nói của anh bị ngắt quãng bởi nhiều xúc cảm đan xen: “Mình đã gắn bó với Macedonia bằng một gia đình nhỏ, bằng công việc, bằng lối sống của vợ con. Đôi khi, mọi sự     gắn kết ấy khiến mình không thể nào dứt áo ra đi. Chỉ biết rằng, trong tâm thức, mình vẫn đinh ninh một cuộc trở về”.

Lữ Mai