Vì sao bố mẹ sốc khi con phạm tội?

Nhận thức sai về giá trị sống khiến người trẻ dễ rơi vào con đường phạm tội. Ảnh: Vnew.

Nhận thức sai về giá trị sống

Sự việc đã được báo chí phản ánh như sau: Bà Nguyễn Thị H (mẹ của hung thủ Phạm Thanh Tùng, kẻ giết thiếu phụ trẻ tại chung cư Royal City) dường như sốc nặng và không tin vào tai mình khi nghe tin báo con bà giết người. Bà cũng cho biết, con bà từng tham gia đội tuyển trẻ của bóng đá tỉnh Ninh Bình khi còn học phổ thông. Về sau chuyển sang chơi bóng rổ rồi thi và trúng tuyển vào Khoa Bóng rổ của Trường Đại học Thể dục thể thao Hà Nội. Năm 2016, Tùng từng thi Việt Nam Next Top Model nhưng không được giải. Khi xa gia đình lên Hà Nôi học, khoảng 2 tuần Tùng về thăm nhà một lần. Cách đây mấy tháng, vợ chồng tôi đã từng phải trả một món nợ cho con vì cá độ bóng đá. Lần về nhà gần nhất trước khi Tùng phạm tội giết người, tâm trạng của Tùng hoàn toàn bình thường. Bố mẹ Tùng không hề biết gì về việc con mình tiếp tục nợ nần vì cá độ bóng đá. Vì thế khi xảy ra việc con mình giết người cướp của, bố mẹ Tùng đã rất sốc không thể tin đó là sự thật.

Không chỉ bố mẹ Tùng mà ở hầu hết những vụ thanh niên trẻ giết người từ trước đến nay dường như bố mẹ nào cũng cảm thấy sốc khi con mình phạm tội. Như các phụ huynh của thủ phạm trong vụ thảm sát giết cả nhà người yêu ở Bình Phước, vụ chặt đầu người yêu ở Hà Nội, vụ giết bạn gái cướp xe LX …

Lý giải về vấn đề này, TS tâm lý Nguyễn Thị Kim Quý, Hội Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, con người sống trong xã hội ngày nay khác ngày xưa. Khác ở chỗ là giá trị đồng tiền đang được đề cao, nhu cầu của con người thì lớn. Muốn thỏa mãn nhu cầu trong xã hội hiện đại thì phải có tiền. Người có địa vị mà muốn được thỏa mãn thì không khó. Nhưng người có vị thế thấp họ cũng có nhiều nhu cầu, thậm chí còn nhiều hơn cả những người có địa vị. Tuổi trẻ nông nổi còn nhiều nhu cầu hơn nữa. Bi kịch là ở chỗ người có quá nhiều nhu cầu trong khi khả năng để thỏa mãn lại không đủ. Từ đó nảy sinh suy nghĩ phải kiếm tiền bằng mọi cách. Không cần biết là làm gì, miễn là có tiền để giải quyết nhu cầu của mình. Người ta nói đồng tiền chi phối con người là vì vậy.

Do vậy, theo TS Nguyễn Thị Kim Quý, điều cần làm là giáo dục lý tưởng sống của con người. Mỗi thanh niên cần có lý tưởng sống. Lý tưởng sống ở đây là lý tưởng cá nhân, là mục tiêu cuộc sống dựa trên năng lực, khả năng của bản thân mình. Như Phạm Thanh Tùng chẳng hạn, mặc dù cũng có mục tiêu trở thành một người mẫu nam nhưng mục tiêu cuộc sống đó không đủ cơ sở và hơi viển vông. Viển vông ở chỗ, làm người mẫu, đi diễn thì phải có quần áo sành điệu. Tức là anh phải có tiền để mua sắm nhiều quần áo thời trang... “Không có tiền thì làm sao làm nghề đó được. Không có tiền mà cần phải ăn diện thì dẫn đến đi cá độ để có tiền và con đường đó dẫn đến việc giết người là rất ngắn”, TS Nguyễn Thị Kim Quý nói

Cũng theo TS Nguyễn Thị Kim Quý, việc xác định sai mục tiêu cuộc sống của mình cũng một phần do thiếu kỹ năng sống, kỹ năng nhận thức giá trị sống như giá trị bản thân, giá trị đồng tiền, giá trị tình yêu, giá trị tình bạn, giá trị hạnh phúc, giá trị công việc, giá trị gia đình…Một seri những giá trị sống thiết yếu đó dường như đang bị bỏ ngỏ trong gia đình cũng như nhà trường và cả trong xã hội. Không chỉ thanh niên, giới trẻ mà ngay cả người lớn khi nhìn ra xung quanh xã hội chỉ thấy tiền và tiền. “Có tiền mua tiên cũng được”-đó là những suy nghĩ dẫn đến những bất ổn, là bắt đầu của con đường phạm tội. Đó là vấn đề chung không phải riêng một người, một trường hợp nào.

Yêu con cũng cần có hiểu biết

Giải thích lý do khiến các bậc cha mẹ sốc khi con phạm tội, TS Nguyễn Thị Kim Quý cho rằng, vì các phụ huynh thường quá chủ quan hoặc quá kỳ vọng ở con. Nhiều người nghĩ rằng, con mình học đại học là như một tấm bùa hộ mệnh, rằng con mình sẽ thành đạt mọi thứ.

Một sai lầm nữa ở các bậc cha mẹ là nhiều khi quá nương chiều con. Tâm lý làm cha làm mẹ là luôn sẵn sàng tha thứ và chấp nhận mọi lỗi lầm của con. Dù con có lỗi lầm thế nào thì tâm lý cha mẹ là vẫn bảo bọc, vẫn bao dung tha thứ và chấp nhận hết thảy. Đứng về mặt tình cảm thì đó là điều bình thường. Nhưng đứng về mặt lý trí, thì nhiều khi sự bao dung không đúng cách của bố mẹ lại tạo sơ hở cho con mình vào con đường lầm lỗi. Ví dụ như trường hợp của Phạm Thanh Tùng, không phải phụ huynh không biết con hư. Chắc chắn họ có biết và có khuyên nhủ con. Bố mẹ yêu con vô điều kiện là bình thường nhưng ở đây tình yêu của phụ huynh là thiếu hiểu biết. Thiếu hiểu biết ở chỗ, Tùng là người con đã trưởng thành, đã là một công dân thì phải hiểu pháp luật và phải tự chịu về những hành vi của mình. Thế nhưng bố mẹ Tùng lại vẫn coi con là non nớt, vẫn ôm ấp bảo bọc, vẫn đứng ra gánh hộ con hậu quả của việc làm sai trái. Đi trả nợ cho con vì con cá độ là sai. Đó là yêu thương nhưng là yêu thương mù quáng. Nhiều người không phải không biết con hư. Họ có biết nhưng họ nương những cái sai của con. Họ chấp nhận và gánh thay con. Tình yêu như vậy là mù quáng, là vô tình để con vào chỗ giết người.

Ngân Khánh