Vụ ca sĩ Ngọc Sơn được “phong” Giáo sư âm nhạc: Chuyên gia, nghệ sỹ nói gì?

Ca sĩ Ngọc Sơn “dâng” tặng Bằng khen cho mẹ. Ảnh: TL

“Ông nói gà, bà nói vịt”

Khi con trai đang đối diện với “tâm bão” dư luận, trần tình với báo giới, mẹ ca sĩ Ngọc Sơn chia sẻ, bà là người thay Ngọc Sơn nhận Bằng khen và sau khi nhận, bà cũng không đọc rõ thông tin có danh hiệu “Giáo sư âm nhạc” đi kèm. “Về đến nhà, Ngọc Sơn mới đọc và hỏi tôi: Mẹ ơi, con ghi rõ thông tin là danh ca, ca sĩ Ngọc Sơn mà sao bây giờ lại để là “Giáo sư âm nhạc” vậy mẹ? Tôi không rành về chuyện này nên bảo thôi, từ từ giải quyết”.

Trong khi đó, sau vài lần “lỡ hẹn” với báo chí, ông Lê Ngọc Dũng - người ký quyết định tặng Bằng khen đề danh hiệu “Giáo sư âm nhạc” cho ca sĩ Ngọc Sơn - lại cho biết: “Anh ấy khai thế nào thì chúng tôi ghi thế thôi. Người ta khai thì người ta chịu trách nhiệm chứ liên quan đến chúng tôi đâu”. Cùng với phát ngôn này, hình ảnh bản khai do Ngọc Sơn viết cũng đã được công khai. Ở phần đề chức vụ, nghề nghiệp chuyên môn, Ngọc Sơn ghi: “Danh ca, nhạc sĩ, Giáo sư âm nhạc”.

Một diễn biến liên quan, 5 ngày trước khi Ngọc Sơn nhận Bằng khen thì nam ca sĩ cũng mới nhận quyết định tham gia vào Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam. Nội dung Bằng khen ghi thành tích của Ngọc Sơn: “Đã có nhiều hoạt động xuất sắc trong công tác xây dựng thương hiệu vì sự nghiệp bảo tồn, phát triển Di sản văn hóa Việt Nam…”.

Trong làng nhạc Việt, những nghệ sĩ được phong danh hiệu Giáo sư chỉ đếm được trên đầu ngón tay, trong đó có NSND Trung Kiên. Tuy nhiên, ở Việt Nam hiện không có danh hiệu “Giáo sư âm nhạc” mà chỉ có “Giáo sư chuyên ngành lý luận và phương pháp dạy học âm nhạc” hoặc “Giáo sư chuyên ngành âm nhạc học” - học hàm dành cho những người tham gia công tác giảng dạy tại các trường đại học. Với danh hiệu này, việc phong tặng thuộc về nhà nước và các hội đồng có thẩm quyền theo quy định pháp luật… Còn những đơn vị như Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam thì hoàn toàn không đủ thẩm quyền và nếu phong tặng chức danh bừa bãi thì bản thân chức danh ấy cũng không có giá trị về mặt pháp lý.

Danh hiệu với công chúng là đặc biệt cao quý!

Giữa thời điểm cả ca sĩ Ngọc Sơn lẫn đơn vị tặng Bằng khen đang bị dư luận chỉ trích thì nhạc sĩ Nguyễn Cường lại bày tỏ cái nhìn “thoáng” hơn về sự việc này. Ông chia sẻ: “Trong việc ca sĩ Ngọc Sơn nhận Bằng khen với danh hiệu “Giáo sư âm nhạc”, quan trọng nhất là ai phong? Ca sĩ Ngọc Sơn rất nổi tiếng. Anh mang lại niềm vui cho hàng vạn người. Nếu anh được một tổ chức nào đó phong cho danh hiệu “Giáo sư âm nhạc” thì cũng là niềm vui thôi…”.

Nhạc sĩ Nguyễn Cường nêu quan điểm: “Trong âm nhạc, với tôi, danh hiệu không quan trọng. Những người làm nhạc vĩ đại nhất, chẳng ai là Giáo sư cả. Chẳng ai gọi Giáo sư Beethoven, Giáo sư Mozart hay Giáo sư Đỗ Nhuận cả... Danh hiệu Giáo sư không quan trọng. Quan trọng là sự đóng góp của những người làm nghề…”.

Trao đổi cùng PV Báo Gia đình & Xã hội, nhà nghiên cứu lý luận phê bình Ngô Hương Giang (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) chia sẻ: “Câu chuyện xoay quanh việc ca sĩ Ngọc Sơn đón nhận danh xưng “Giáo sư âm nhạc” từ một hội nghề nghiệp là không đúng thẩm quyền của hội đó và hoàn toàn sai pháp luật. Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam không có chức năng thẩm định, đánh giá năng lực giảng dạy, hướng dẫn học viên, chứ chưa nói đến kết quả là “chứng nhận” một người chưa từng tham gia giảng dạy, nghiên cứu cũng như hướng dẫn học viên về âm nhạc là Giáo sư. Về bản chất của khái niệm “tự phong”, theo tôi, nó đã bao hàm “tham vọng” cá nhân của một ai đó rồi. Việc tự phong, dù đánh giá dưới góc nhìn xã hội hay đạo đức thì đều không phù hợp, dù rằng nó là quyền của mỗi cá nhân”.

Chúng tôi trao đổi với nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang về trường hợp của nhà giáo Hoàng Ngọc Hiến - người được mệnh danh là “vị Giáo sư của nhân dân”, dù trên thực tế ông không sở hữu học hàm. Nhà nghiên cứu Ngô Hương Giang nói: “Trường hợp thầy Hoàng Ngọc Hiến là do giới trí thức, học trò của ông trân trọng tài năng mà gọi ông là Giáo sư bởi những đóng góp của ông chứ không phải là do nhân dân “phong”. Học hàm Giáo sư hay Phó Giáo sư là do Hội đồng chức danh nhà nước căn cứ vào những đóng góp và uy tín của người làm công tác nghiên cứu, giảng dạy mà “phong”. “Phong” ở đây cần hiểu là sự “trao tặng danh xưng” của nhà nước với một cá nhân hoàn toàn hợp pháp, chính danh. Tất cả đều được thể hiện bằng pháp lý của nhà nước chứ không phải câu chuyện “mua bán” hay “hiệp thương” với nhau như Hội Nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam đã làm”.

Thành Nam