Bệnh khó nói, chữa thế nào?

Ảnh minh họa

Nhiều nguyên nhân sinh bệnh

Khi bạn mắc một loạt các vấn đề liên quan đến việc tiểu dắt, tiểu đêm, tiểu buốt, vừa tiểu xong lại muốn đi tiếp… tức là bạn đã có triệu chứng liên quan đến bệnh tiền liệt tuyến. Tiền liệt tuyến là một thể tuyến sinh dục phụ, phát triển mạnh ở lứa tuổi trưởng thành, bình thường từ 15-20 gam, nằm sau xương mu, sát dưới bàng quang, bao quanh đoạn đầu của niệu đạo sau, từ 2-3cm, chia ra 5 thùy trước, giữa, sau, bên phải, bên trái ở phía dưới bàng quang. Chức năng của nó là tiết ra chất dịch để vận chuyển và nuôi dưỡng tinh trùng, được phóng ra khi giao hợp. Khi tiền liệt tuyến phì đại chèn ép làm ảnh hưởng rõ rệt đến bài tiết nước tiểu.

Nguyên nhân sinh bệnh vẫn chưa thật rõ ràng. Có thể là do thiếu kẽm (Zn) trong khẩu phần ăn hàng ngày; do lão hóa; do nhịn tiểu tiện lâu dài; do nhịn sinh hoạt tình dục; do viêm tuyến tiền liệt không được điều trị kịp thời…

Các triệu chứng thường gặp là: Sau khi tiểu tiện vẫn còn cảm giác tức trong bàng quang, hoặc vẫn muốn đi tiểu, tiểu tiện nhiều lần cả ngày và đêm, có trường hợp đi 4-8 lần ban đêm, vừa tiểu xong lại muốn tiểu nữa, hoặc đang tiểu lại bị ngắt một quãng giữa chừng, dòng nước tiểu nhỏ, mót tiểu gấp nhưng không tiểu ngay được, phải chờ một lúc, có khi phải rặn mới tiểu được, có khi tiểu xong thấy buốt rát, do u phì đại chèn ép làm co thắt cổ bàng quang không khép kín có trường hợp bị đái són…

Theo quan điểm Đông y: Tuyến tiền liệt là cấp thấp nhất của tam tiêu nhân thể, công năng của nó là dựa vào chức năng của can (gan) và thận. Tuyến tiền liệt bị bệnh, phần nhiều do thấp trệ, thấp trệ chảy xuống làm ứ trệ huyết. Do can thận hư tổn làm hội âm bị sa sưng, đau bụng dưới, làm bài tiết không bình thường, kéo dài hoặc bế tác không bài tiết được.

Nguyên nhân ban đầu do thấp nhiệt, giai đoạn giữa do khí huyết ứ trệ, giai đoạn sau đan xen giữa hư chứng và thực chứng do can, thận bị tổn thương. Chứng phì đại tuyến tiền liệt thể lành tính phần nhiều phát sinh ở người già và một phần ở lứa tuổi trung niên Đông y gọi là “Long bế” một loại chứng bệnh chủ yếu là tiểu tiện giỏ giọt. “Long” là giỏ giọt, “bế” là bế tắc.

Điều trị như thế nào?

Đông y xếp bệnh Long bế vào bộ môn nội khoa điều trị theo phương pháp khí ở tam tiêu không hóa. Nếu khí ở thượng tiêu (phế) không hóa để giáng xuống dùng bài “Hoàng cầm thanh phế ẩm”: Hoàng cầm 12 gam, chi tử 12 gam sắc cho bệnh nhân uống nóng rồi cho bệnh nhân nôn ra. Nếu khí ở trung tiêu (tỳ vị) không hóa là do khí của tỳ vị hư yếu thấp nhiệt ngưng tụ lại không thông dùng bài “Xuân trạch thang”: Phục linh 16 g, bạch truật 12g, trư linh 12g, trạch tả 12g, nhân sâm 6g, quế chi 8g để ích khí phân lợi. Nếu khí ở hạ tiêu (can, thận, bàng quang) không hóa là do mệnh môn hỏa suy phải ôn bổ thận dương, thường dùng bài “Kim quĩ thận khí hoàn”: Thục địa 16g, hoài sơn 12g, sơn thù 8g, bạch linh 12 g, trạch tả12g, đan bì 8g, phụ tử(chế)8g, quế chi 12g. Với những bài thuốc trên tuy có kết quả tốt nhưng phải điều trị lâu dài, bệnh nhân không đủ khả năng chịu đựng.

Theo lời dạy của Danh y Tuệ Tĩnh ông Tổ của thuốc Nam “Nam dược trị Nam Nhân”, chúng tôi đã đi tìm nguồn thuốc Nam để điều trị u xơ tiền liệt tuyến.

Cây trinh nữ hoàng cung hay hoàng cung trinh nữ là một, ở miền Trung gọi là cây tỏi lợi tên la tinh: Cri-num Latifoliumlin thuộc họ thủy tiên Amryllidaceae. Trung Quốc gọi Tây nam văn châu lan, Thập bát học sỹ. Cây trinh nữ hoàng cung mọc hoang ở Việt nam, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan. Loại cây ở Việt Nam thân cây có màu tím tốt hơn cây không có màu tím, hiện nay ở các tỉnh phía Nam đã trồng nhiều vùng, cây trinh nữ hoàng cung ưa ánh sáng mặt trời nên trồng ở vùng có ánh sáng trên 300 ngày trong năm là loại tốt. Ở vùng Trung Nam bộ và Nam bộ là loại tốt để làm thuốc người ta dùng lá có vị cay tính mát, ít độc, có tác dụng thanh huyết tán ứ, trừ thấp, tán ứ tiêu viêm, giảm đau nên có tác dụng làm thu nhỏ khối phì đại tiền liệt tuyến thể lành tính. Trong dân gian còn dùng lá trinh nữ hoàng cung điều trị các chứng bệnh như: Chứng viêm hầu họng, cung tiết, thũng độc, rắn cắn tổn thương, do ngã, bị đánh…

TTND.BS cao cấp Nguyễn Xuân Hướng