Bộ tư pháp: Xin ý kiến về cách “quản” dân

Mỗi ngày, cả nước phải thực hiện khoảng 600 ngàn giao dịch hành chính. Trong hình là cảnh người dân Hà Nội đến làm thủ tục tại “ một cửa” của phường Giảng Võ. Ảnh: Minh Khuê.

Để thực hiện các TTHC, công dân thường phải chứng minh nhân thân của mình bằng một số thông tin cơ bản như: tên, họ, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh, nơi sinh, dân tộc, quốc tịch, quê quán, họ và tên cha, mẹ, ảnh chân dung, đặc điểm nhận dạng (tức là các nội dung có trong Giấy khai sinh, Chứng minh nhân dân…). Theo thống kê sơ bộ của Bộ Tư pháp, trong 5.400 TTHC thuộc phạm vi quản lý của các bộ, ngành, có 1.600 TTHC yêu cầu khai thông tin, xuất trình bản chính hoặc nộp bản sao hoặc bản sao có chứng thực giấy tờ công dân.

Nhằm phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước và để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của công dân trong từng ngành, lĩnh vực, mỗi cơ quan quản lý nhà nước lại cấp cho công dân một loại giấy tờ nên hiện nay, trong cuộc đời, công dân có thể sở hữu khoảng 20 loại giấy tờ (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, hộ khẩu, thẻ bảo hiểm y tế, chứng minh nhân dân, hộ chiếu phổ thông, hộ chiếu công vụ, hộ chiếu ngoại giao, sổ bảo hiểm xã hội, giấy phép lái xe, các loại thẻ, chứng chỉ…). Đó là chưa đề cập đến các giấy tờ liên quan đến các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, nghề nghiệp,... Gắn với mỗi loại giấy tờ công dân là một con số nhất định phục vụ mục đích quản lý của cơ quan quản lý nhà nước. Như vậy, một người sở hữu nhiều loại giấy tờ khác nhau thì mỗi loại đều có một số khác nhau (số chứng minh nhân dân, mã số thuế, số thẻ bảo hiểm…).

Cũng để bảo đảm quản lý nhà nước, khi thực hiện TTHC và cấp các giấy tờ cho công dân, cơ quan quản lý nhà nước phải thực hiện việc lưu trữ hồ sơ và tập hợp các văn bản lưu trữ sẽ hình thành nên cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động của ngành, lĩnh vực.

Với cách thức như hiện nay, việc quản lý dân cư ở nước ta hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập như: với quy mô dân số lên tới gần 90 triệu dân, số lượng giao dịch hành chính công giữa công dân và cơ quan hành chính, sự nghiệp được thực hiện hàng năm ở nước ta trung bình khoảng 600.000 giao dịch/ngày. Với điểm chung là phần lớn TTHC đều đòi hỏi công dân phải tự chứng minh về nhân thân của mình thông qua việc xuất trình hoặc nộp bản sao hoặc nộp bản sao có chứng thực các giấy tờ để chứng minh nhân thân đã tạo nên chi phí hành chính lên tới hàng nghìn tỉ đồng/năm cho các cá nhân tham gia vào giao dịch.

Thông tin trong các giấy tờ này có nội dung trùng lặp (họ, tên, ngày tháng năm sinh, dân tộc, quốc tịch…) nên khi sử dụng các giấy tờ để truy nguyên công dân thì đều hiển thị các thông tin trùng nhau.

Để nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước, cắt giảm gánh nặng hành chính cho các cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện các thủ tục hành chính, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dân cư cũng đang được nhiều nước trên thế giới nghiên cứu và áp dụng.