Chỉ một tin nhắn 'cô đơn quá', sinh viên sập bẫy lừa đảo

Sinh viên dính nhiều vụ lừa đảo

Cách đây chưa lâu, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TPHCM) nhận được đơn trình báo của gia đình một sinh viên năm thứ sáu về việc bị lừa mất gần 7 tỷ đồng chỉ trong vài ngày.

Theo trình báo, trưa 23/5, sinh viên gọi điện cho mẹ, nói được chọn tham gia chương trình giao lưu sinh viên quốc tế tại Cộng hòa Liên bang Đức và cần sao kê tài khoản chứng minh năng lực tài chính. Tin tưởng con, gia đình liên tục chuyển tiền, tổng gần 7 tỷ đồng.

Ban đầu, sinh viên gửi bản sao kê cho thấy mình nằm trong danh sách 10 sinh viên được xét học bổng, nhưng chưa lọt vào nhóm 5 người có điểm tài chính cao nhất. Cha mẹ tiếp tục gửi thêm tiền để con “đủ điều kiện du học”. Đến khi kiểm tra lại, toàn bộ số tiền trong tài khoản của sinh viên đã biến mất. Gia đình không thể liên lạc, sinh viên này cũng không còn ở nơi trọ hay đến bệnh viện thực tập như kế hoạch.

Câu chuyện gây chấn động cộng đồng sinh viên y khoa - nơi nhiều bạn trẻ vốn tập trung học hành, ít cảnh giác với những chiêu trò lừa đảo tinh vi qua mạng.

Không chỉ mất tiền, nhiều vụ việc gần đây còn có dấu hiệu dụ dỗ sinh viên rời khỏi nơi cư trú, tiềm ẩn nguy cơ bị đưa ra nước ngoài. Chỉ trong ba ngày, từ 17 đến 20/9, hai tân sinh viên của Học viện Hàng không Việt Nam mất liên lạc với gia đình và được phát hiện tại Tây Ninh - khu vực giáp biên giới Campuchia - trong tình trạng hoang mang, bị người lạ ép di chuyển. May mắn, nhờ sự phối hợp nhanh giữa cơ quan chức năng, nhà trường và gia đình, các em đã được tìm thấy an toàn.

Trước đó, hồi tháng 2, một sinh viên năm 3 của học viện cũng bị lừa mất 500 triệu đồng khi tham gia “chương trình học bổng giao lưu do Australia cấp năm 2025”. Toàn bộ giấy tờ, thư mời, con dấu đều được làm giả tinh vi với ngôn ngữ hành chính chuẩn, khiến nạn nhân tin tưởng tuyệt đối.

Ngay sau đó, Học viện Hàng không Việt Nam đã phát cảnh báo khẩn cấp đến toàn thể sinh viên và phụ huynh, khuyến nghị tuyệt đối không tin các “chương trình quốc tế” không được xác thực. Mọi thông tin học bổng, du học, việc làm chỉ được đăng tải trên website, fanpage chính thức hoặc thông qua cố vấn học tập. Trường cũng đã triển khai hệ thống cảnh báo sớm và kênh hỗ trợ trực tuyến để bảo vệ sinh viên.

Thao túng cảm xúc để chiếm đoạt tài sản

Tại tọa đàm “Nhận diện và chống tin giả trong kỷ nguyên AI” diễn ra mới đây tại Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM, Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, Đội Cảnh sát Đặc nhiệm (Phòng Cảnh sát Hình sự, Công an TPHCM), cảnh báo nhiều chiêu thức lừa đảo tinh vi đang nhắm vào giới trẻ, đặc biệt là sinh viên.

“Kẻ gian thường bắt đầu bằng những tin nhắn cảm động như: ‘Mình mới lên thành phố, cô đơn quá, có thể làm quen không'. Từ những cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại, chúng dần chiếm lòng tin của nạn nhân, gửi hình ảnh, video, rồi gợi ý chuyển tiền, mua thẻ, đầu tư hoặc tham gia các chương trình học bổng, việc làm hấp dẫn”, Đại úy Thịnh cho biết.

Theo Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh, điểm chung của các vụ việc là khai thác yếu tố tâm lý xã hội - nhu cầu được yêu thương, được công nhận, hoặc khát vọng đổi đời. Một khi niềm tin bị chiếm đoạt, kẻ lừa đảo dễ dàng thao túng cảm xúc và dẫn dắt nạn nhân vào bẫy tài chính.

Ngoài các hình thức giả danh học bổng, các nhóm lừa đảo còn mạo danh tuyển dụng “việc nhẹ lương cao”, phát tán đường link chứa mã độc hoặc tin nhắn cờ bạc, chiếm quyền kiểm soát điện thoại và dữ liệu cá nhân để tiếp tục lừa những người khác trong danh bạ.

Trước làn sóng lừa đảo lan nhanh, nhiều trường đại học tại TPHCM như Đại học Y Dược TPHCM, Học viện Hàng không Việt Nam, Đại học Quốc tế (ĐHQG TPHCM), Đại học Khoa học Tự nhiên và Đại học Giao thông Vận tải TPHCM… đã đồng loạt phát cảnh báo đến sinh viên về chiêu trò học bổng giả và các chương trình quốc tế không có thật.

Các đối tượng thường mạo danh cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế hoặc giả mạo văn bản của trường, gửi email, tin nhắn mời gọi tham gia “chương trình học bổng du học”, “giao lưu quốc tế”, yêu cầu người nhận nộp lệ phí, cung cấp thông tin cá nhân hoặc sao kê tài chính, rồi chiếm đoạt tiền.

Ông Nguyễn Đức Chiến, Bí thư Đoàn Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM, cho biết nhà trường từng ghi nhận một vụ giả mạo công văn học bổng được trình bày chuyên nghiệp, có logo và ngôn ngữ hành chính chuẩn, khiến nhiều sinh viên tưởng thật. “Ngay khi phát hiện, trường đã phối hợp cơ quan chức năng xác minh và phát cảnh báo khẩn. Mọi thông báo chính thức chỉ được đăng tải trên website và kênh nội bộ của nhà trường”, ông Chiến nhấn mạnh.

Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh khuyến nghị sinh viên nên tiếp nhận thông tin từ nguồn chính thống, tránh lệ thuộc mạng xã hội - nơi lan truyền nhiều tin giả, đặc biệt là từ các nền tảng video ngắn. Việc xem quá nhiều video ngắn khiến người dùng suy nghĩ nhanh nhưng nông, dễ bị thao túng cảm xúc và mất khả năng phản biện.

Ông Thịnh cảnh báo trong không gian mạng không có khái niệm “xóa hoàn toàn”. Khi người dùng xóa bài viết hay hình ảnh, dữ liệu chỉ được xóa trên trang cá nhân, còn vẫn lưu trong hệ thống của nền tảng. Các cơ quan chức năng, nhất là lực lượng phòng chống tội phạm công nghệ cao, hoàn toàn có thể truy xuất và khôi phục thông tin.

“Người dùng thường nghĩ rằng xóa bài đăng là kết thúc vấn đề, nhưng một khi thông tin đã lan truyền thì càng tồn tại lâu, càng khó kiểm soát và dễ gây hậu quả”, Đại úy Thịnh lưu ý.