Công ty sản xuất súng AK huyền thoại bên bờ sụp đổ

Những biến thể của khẩu AK.

Khẩu súng huyền thoại

Izhmash Arms có bề dày lịch sử khá lớn, bắt đầu từ thế kỷ 18, khi Nga có những bước tiến mạnh trong hoạt động phát triển công nghiệp. Năm 1760, việc xây dựng các công trình công nghiệp trên sông Izh bắt đầu. Năm 1807, Sa hoàng Alexander ra một sắc lệnh cho phép công ty kỹ thuật khai khoáng Deryabin thành lập Nhà máy sản xuất vũ khí ở Ural, chính là tiền thân của công ty Izhmash Arms.

Trong nhiều năm, AK- 47 là khẩu súng được nhiều người ưa chuộng. Các chuyên gia vũ khí tin rằng khẩu súng hiện được sử dụng bởi 60 quân đội trên khắp thế giới, chiếm 80% lượng vũ khí tấn công toàn cầu.

Hai bé gái người Nga cùng một mẫu AK đời mới.

Cha đẻ AK, ông Mikhail Kalashnikov, đã thiết kế khẩu súng khi đang điều trị thương trong thời Thế chiến thứ hai. Thời gian nằm viện, Kalashnikov luôn đau đáu ý tưởng phát minh ra vũ khí để bảo vệ quê hương. Thứ vũ khí này phải kết hợp được độ chính xác của súng trường với tốc độ bắn và khả năng mang nhiều đạn của súng tiểu liên; hoạt động được trong mọi điều kiện khắc nghiệt của chiến trường với tình trạng bảo dưỡng “tồi tệ”.

Phát minh của Kalashnikov ra đời trên giường bệnh nhưng phải tới năm 1947 mới được hoàn thiện và được Izhmash Arms sản xuất hàng loạt với cái tên AK- 47 (viết tắt của cụm từ “Súng trường tự động Kalashnikov mẫu năm 1947).

AK-  47 ra đời quá muộn để đóng góp vào chiến thắng phát xít của người Nga. Trong những năm sau đó, nó vẫn được giữ bí mật, thậm chí là chỉ được vận chuyển trong những túi kín vì người ta tin rằng, khẩu súng này có khả năng thay đổi cục diện của các cuộc chiến. Khẩu súng “được thiết kế để được sử dụng bởi những người mới trải qua một thời gian huấn luyện tối thiểu” - John Hipwell, một người bán súng chuyên nghiệp ở Virden, Manitoba nhận xét - “Và nó được thiết kế để có thể được chế tạo hàng loạt trên các hệ thống máy móc rẻ tiền”.

Cha đẻ khẩu AK, ông Mikhail Kalashnikov.

Trúng “đạn” hàng lậu

Là công ty sản xuất AK-  47 chính hãng, lẽ ra  Izhmash Arms phải “ăn nên làm ra” khi khẩu súng “con cưng” của họ được tiêu thụ tốt. Tuy nhiên điều ngược lại đã xảy ra, cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu và việc xuất hiện lan tràn các mẫu súng “nhái” khiến Izhmash Arms lao đao.

Một số nguồn tin nói rằng Izhmash đã bắt đầu mất tiền trong nhiều năm vì thua lỗ tại lĩnh vực buôn bán vũ khí nhỏ và đã phải đóng cửa nhà máy sản xuất súng lớn nhất ở Izhevsk trong phần lớn năm 2009. Công ty đổ lỗi cho việc bị sụt giảm đơn đặt hàng từ quân đội Nga và việc xuất hiện đầy rẫy các mẫu súng AK nhái từ những nhà máy đóng ở Trung Quốc, Bulgaria, Ba Lan và nhiều nơi khác.

Thực tế nạn hàng “nhái” có nguyên nhân lịch sử. Thời Chiến tranh lạnh, Liên Xô không chỉ trang bị AK- 47 cho quân đội mà còn chuyển giao các giấy phép sản xuất cho nhiều nước bạn bè với mục đích phổ biến AK- 47 với tốc độ nhanh nhất. Khi Liên Xô sụp đổ hồi năm 1991, những quốc gia bạn bè cũ vẫn tung ra hàng loạt mẫu AK- 47, với giá thấp hơn nhiều so với Izhmash. Ngày nay, người ta ước tính có khoảng 70 triệu khẩu AK- 47 và biến thể của nó đang được lưu hành trên thế giới.

Ở một số quốc gia, giá của khẩu AK rất rẻ. Tại Pakistan, Somalia, Rwanda, Mozambique, CHDC Congo và Ethiopia, giá cả dao động từ 30 đến 125 USD mỗi khẩu và càng ngày càng thấp trong những thập niên gần đây do vô số các sản phẩm nhái đã được sản xuất. Khi nhà nghiên cứu Moisés Naím khảo sát một thị trấn nhỏ của Kenya năm 1986, một khẩu AK-  47 có giá bằng 15 con bò nhưng vào năm 2005 giá giảm xuống chỉ còn 4 con bò, việc này có nghĩa là nguồn cung cấp súng AK rất phong phú.

Kết thúc buồn cho một huyền thoại?

Đứng trước khó khăn của Izhmash, ngay cả ông Kalashnikov, người hiện đang sống ở Izhevsk, cũng phải lên tiếng than phiền về nạn hàng giả, hàng nhái. “Họ chỉ việc dùng thương hiệu, sự nổi tiếng, thật không công bằng” - ông nói với các phóng viên hồi năm 2007.

Nga từng yêu cầu Liên Hợp Quốc can thiệp giúp Nga chống lại việc sản xuất súng AK-  47 lậu. Tuy nhiên nỗ lực này không hiệu quả vì một lý do đơn giản: Lực lượng gìn giữ hòa bình của tổ chức này hoạt động ở các nước châu Phi cũng sử dụng súng AK-47 chợ đen. Trong nỗ lực chống lại nạn hàng lậu, hàng nhái, Izhmash đã phát hành các mẫu AK mới, gồm serie AK- 100 với thiết kế nhẹ hơn và chính xác hơn khẩu cũ.

Hương Giang