Giáo sư Việt đầu tiên nhận giải thưởng danh giá ngành thống kê, AI toàn cầu

Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật (SN 1989), nhà nghiên cứu toàn thời gian tại Đại học Texas tại Austin (University of Texas at Austin, Mỹ), vừa được trao COPSS Emerging Leader Award 2026 – giải thưởng danh giá của Hội đồng các Hiệp hội Thống kê (Committee of Presidents of Statistical Societies – COPSS), dành cho các nhà khoa học trẻ có đóng góp nổi bật và tiềm năng lãnh đạo trong lĩnh vực thống kê, khoa học dữ liệu, và trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo COPSS, mỗi năm chỉ tối đa 8 nhà khoa học trên toàn thế giới được vinh danh sau quá trình xét duyệt khắt khe. Đây là lần đầu tiên một nhà khoa học Việt Nam nhận giải kể từ khi giải thưởng được thiết lập.

Hội đồng giải thưởng đánh giá cao những đóng góp tiên phong của Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật trong việc xây dựng nền tảng thống kê cho AI hiện đại, đặc biệt là các nghiên cứu về mô hình hỗn hợp (Mixture-of-Experts), vận chuyển tối ưu (Optimal Transport) và lý thuyết tinh chỉnh tham số hiệu quả (PEFT) cho các mô hình nền tảng (Foundation Models).

Bên cạnh đó, các hoạt động giảng dạy, cố vấn học thuật và kết nối cộng đồng nghiên cứu tại Việt Nam cũng được ghi nhận.

Chia sẻ với PV Báo điện tử VTC News, giáo sư cho biết cảm xúc đầu tiên khi nhận tin là “xúc động và biết ơn sâu sắc”.

“Được xướng tên bên cạnh những nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất thế giới là vinh dự lớn lao mà tôi chưa từng dám nghĩ tới khi mới bắt đầu con đường nghiên cứu. Điều khiến tôi tự hào nhất là khi thấy hai chữ ‘Việt Nam’ xuất hiện trong danh sách những người tiên phong định hình tương lai ngành Thống kê, Khoa học Dữ liệu và AI toàn cầu”, GS. Nhật bày tỏ.

Theo giáo sư, giải thưởng không chỉ là cột mốc cá nhân mà còn có ý nghĩa chiến lược với hướng nghiên cứu mà anh và các cộng sự đang theo đuổi.

Nói về “cơ duyên” đến với giải thưởng, giáo sư chia sẻ đó là kết quả của sự tò mò bền bỉ cùng những người đồng hành xuất sắc trong môi trường học thuật quốc tế. Anh bắt đầu hành trình nghiên cứu từ những câu hỏi căn bản về bản chất của dữ liệu, sau đó học tập và làm việc tại Đại học Michigan (nơi hoàn thành tiến sĩ), Đại học California, Berkeley (sau tiến sĩ) và hiện nay là Đại học Texas tại Austin.

“Chính sự tranh luận, phản biện và hỗ trợ không ngừng nghỉ từ thầy cô, đồng nghiệp và học trò đã giúp những ý tưởng ban đầu của tôi trở thành các công trình nghiên cứu có sức nặng” , GS. Nhật cho biết thêm.

Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật hiện công tác tại Phòng thí nghiệm Học máy (Machine Learning Laboratory) và Viện Nền tảng Học máy (Institute for Foundations of Machine Learning) của Đại học Texas tại Austin - một trong những trung tâm học thuật hàng đầu thế giới về AI và học máy. Từ năm 2020 đến nay, anh tập trung nghiên cứu AI hiện đại, đóng góp quan trọng vào làn sóng đổi mới của Khoa Học Dữ Liệu toàn cầu.

Với hơn 110 công trình khoa học công bố tại các hội nghị và tạp chí uy tín hàng đầu như ICML, NeurIPS, ICLR, CVPR, AAAI, JMLR, Annals of Statistics, chỉ số h-index 35 và hơn 4.000 lượt trích dẫn, Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật được đánh giá là một trong những gương mặt nổi bật của thế hệ nhà khoa học trẻ trong lĩnh vực thống kê, khoa học dữ liệu, và học máy.

Trước đó, ông cũng nhận nhiều giải thưởng nghiên cứu quốc tế và thường xuyên được mời diễn thuyết tại các hội nghị khoa học lớn trên thế giới. Bên cạnh hoạt động nghiên cứu quốc tế, Giáo sư Hồ Phạm Minh Nhật duy trì mối liên kết chặt chẽ với cộng đồng khoa học trong nước.

COPSS là tổ chức học thuật uy tín hàng đầu trong ngành thống kê và khoa học dữ liệu, quy tụ các hiệp hội lớn như Hiệp hội Thống kê Mỹ (ASA), Viện Thống kê Toán học (IMS), ENAR, WNAR và SSC.

Giải Emerging Leader Award được trao cho các nhà khoa học trong vòng 10 năm sau tiến sĩ, nhằm tôn vinh những đóng góp xuất sắc về lý thuyết, ứng dụng và năng lực lãnh đạo, góp phần định hình tương lai của ngành thống kê, khoa học dữ liệu, và AI toàn cầu.