Hàng trăm người làm hành tím bị mù mắt ở Sóc Trăng

Giọng buồn rầu, bà Lý Thị Hiên, 58 tuổi ở ấp Trà Sết, xã Vĩnh Hải, thị xã Vĩnh Châu (Sóc Trăng) cho biết, bà đã không nhìn thấy mọi vật xung quanh từ hơn 2 năm nay, bắt đầu từ việc bóc hành, bụi bắn vào mắt, gây viêm đỏ mắt, chảy nước mắt nhiều.

Bà đã dụi mắt nhiều lần rồi sau đó mắt bị viêm nhiễm, mắt càng đỏ nặng sau đó thì mù luôn.

Còn ông Lâm Chia, 40 tuổi cũng bị mù 6 năm nay. Nhà ông Chia trồng khoảng 200m2 hành. Ông cho biết: “Cách đây 6 năm, sau khi cắt hành mắt tôi bị đau, rát rồi đỏ lên kèm ngứa nên mua thuốc nhỏ mắt để tra nhưng mắt không đỡ, sau đó nhìn thấy cứ lờ mờ rồi bị mù hẳn”.

Bà Hiên, ông Chia là hai trong số 1.248 người bị mù 2 mắt và một mắt được ghi nhận tại thị xã Vĩnh Châu.

Xác định đây là vấn đề y tế công cộng khẩn cấp, từ tháng 6/2015, Bộ Y tế đã giao Viện Y tế công cộng TP HCM điều tra xác định nguyên nhân tổn thương mắt ở những người làm hành tím tại đây.

GS.TS Nguyễn Thanh Long kiểm tra mắt cho một người dân ở thị xã Vĩnh Châu, Sóc Trăng (Ảnh: Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh)

Kết quả nghiên cứu điều tra của Viện Y tế công cộng TP HCM cho thấy: Tổng số người bị mù 2 mắt và mù 1 mắt được Trung tâm y tế thị xã Vĩnh Châu ghi nhận là 1.248 người, trong đó 967 người mù 1 mắt. Số còn lại mù 2 mắt.

Điều đáng chú ý là tỷ lệ mù ít nhất 1 mắt của Vĩnh Châu là 6 nguời/1.000 dân, riêng tại Phường 2 và xã Vĩnh Hải tỷ lệ này cao gần gấp hai lần (11 nguời/1.000 dân), cao hơn rất nhiều so với tỷ lệ chung của toàn quốc là 5 nguời/1.000 dân. Tỷ lệ mù 2 mắt tại Vĩnh Châu vẫn nằm trong giới hạn bình thường của toàn quốc.

Viêm loét giác mạc là nguyên nhân hàng đầu của mù 2 mắt (20,3%), mù 1 mắt (45,3%) và ít nhất một mắt là 39,7%.

Phân tích từ 1.157 người bị viêm loét giác mạc và 1.248 trường hợp bị mù mắt cho thấy: Tỷ lệ Viêm loét giác mạc tại thị xã Vĩnh Châu cao gấp 12 lần so với một số nước phát triển, đặc biệt tại Phường 2 và xã Vĩnh Hải cao gấp 3 lần tỷ lệ chung của Vĩnh Châu, đây là nguyên nhân chính của mù một mắt và ít nhất một mắt.

Chiều 20/10, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cùng đại diện Cục Quản lý Môi trường y tế, Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh và các viện, bệnh viện đã thăm một số hộ có người mù, các gia đình trồng và trữ giống hành tím để tìm hiểu thực tế.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long cho rằng tình trạng mù lòa hiện nay không phải bệnh truyền nhiễm gây dịch. Bên cạnh mù do bệnh đục thể thủy tinh ở người già thì nguyên nhân chính gây hỏng mắt là trong quá trình chế biến hành, nông dân chưa áp dụng đúng các biện pháp bảo hộ lao động nên cay mắt, chảy nước mắt nhiều và viêm nhiễm.

Đặc biệt, không có mối liên quan giữa việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật với nguyên nhân gây viêm loét giác mạc và mù lòa tại Vĩnh Châu. Không có mối liên quan giữa các yếu tố môi trường (đất, nước) với việc viêm loét giác mạc và mù một mắt và mù ít nhất một mắt tại Thị xã Vĩnh Châu.

TS, BS Vũ Tuấn Anh – Trưởng Phòng chỉ đạo tuyến, Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết: Hầu hết những người làm hành khi bóc hành bị tinh dầu hoặc bụi và các vật bắn vào mắt nhưng lại dùng tay bẩn để lau chùi mắt gây nhiễm khuẩn, sau đó dùng thuốc nhỏ mắt chứa chất corticoid mới gây ra hiện tượng viêm loét giác mạc.

Mù mắt là hậu quả của viêm loét giác mạc, một loại chấn thương nông nghiệp do liên quan đến mùa vụ tại các vùng nông thôn, điều trị không đúng cách như dùng thuốc corticoit hoặc đắp lá thuốc đông y gây sẹo giác mạc hoặc teo nhãn cầu vĩnh viễn… dẫn đến mù loà, mất thị lực.

Từ kết quả nghiên cứu và qua thị sát thực tế GS.TS Nguyễn Thanh Long cho biết dự phòng viêm loét giác mạc là phương pháp tối ưu nhất cho việc giảm tỉ lệ các trường hợp bị mù tại Vĩnh Châu. Hầu hết các trường hợp bị viêm loét giác mạc và bị mù tại Vĩnh Châu có thể dự phòng và điều trị được.

Đồng thời GS.TS Nguyễn Thanh Long đã giao BV Chợ Rẫy, BV Mắt TP HCM trong việc hỗ trợ Vĩnh Châu trong việc điều trị và dự phòng các trường hợp bị tổn thương mắt. Thứ trưởng cũng chỉ đạo và kiến nghị các cơ quan chức năng địa phương cần thực hiện đồng bộ các giải pháp để phòng chống bệnh viêm loét giác mạc, mù lòa, bảo vệ sức khỏe người dân làng nghề sản xuất hành tím:

(1) Các cơ sở sản xuất phải đảm bảo thực hiện tốt các quy định vệ sinh lao động; khám sàng lọc định kỳ cho người lao động nhằm phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

(2) Ngành y tế địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động người lao động và người dân thực hiện các biện pháp dự phòng như sử dụng kính và các phương tiện bảo hộ khẩu trang, găng tay khi thu hoạch, sản xuất hành, hướng dẫn người lao động, người dân sử dụng nước muối sinh lý rửa mắt hàng ngày, tăng cường vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch sẽ. Khi mắt bị viêm cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để khám, điều trị thích hợp. Không tự điều trị theo kinh nghiệm hoặc dân gian;

(3) Các cơ sở điều trị chuyên khoa cần tổ chức khám sức khoẻ, điều trị viêm loét giác mạc theo phác đồ điều trị. Phương pháp điều trị viêm loét giác mạc chủ yếu là dùng nước muối sinh lý rửa mắt, điều trị phối hợp kháng sinh phổ rộng và kháng sinh kháng nấm.

Võ Thu (th)/Báo Gia đình & Xã hội