Hiến mô, tạng và những chuyến bay hồi sinh sự sống

Biến điều không thể thành có thể

Nói về những chuyến làm công việc đặc biệt này, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước chia sẻ: “Trong 5 ca vận chuyển ghép tim, tôi trực tiếp vận chuyển, ghép tim trong 3 ca đầu và 2 ca sau tham gia chỉ đạo chuyên môn. Với ca vận chuyển tạng đầu tiên, chúng tôi tự động viên nhau quyết tâm vì quãng đường rất xa, lại sử dụng hãng hàng không dân dụng nên rất khó chủ động thời gian. Mỗi cuộc vận chuyển tạng ghép với chúng tôi là một “trận đánh”. Trước “trận đánh”, chúng tôi thiết kế chi tiết từng bước theo từng mốc thời gian với người thực hiện cụ thể tính toán chi tiết từng phút, từng giờ… Nếu ca đầu tiên còn nhiều bỡ ngỡ thì đến ca gần đây nhất đã rất nhẹ nhàng rồi”.

Chúng tôi gặp ông Trần Trí Dũng - nguyên Đoàn trưởng đoàn bay 919 của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), nhân chứng sống cho những sự hồi sinh kỳ diệu từ ghép tạng tại lễ ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và Vietnam Airline. Ông Dũng chia sẻ: “7 năm trước, tôi đã phải đối mặt với cái chết khi phát hiện ra mình bị ung thư gan. Đứng trước sự sống và cái chết mới thấy giá trị của sự sống ý nghĩa như nào. Lúc đó, tôi những tưởng cuộc đời mình đã kết thúc. Khi được các bác sỹ tiến cử phương pháp ghép gan, nói thật, tôi không biết ghép tạng là gì? Cách làm như thế nào? Thậm chí tôi còn hỏi giáo sư: “Thế nào là ghép gan? Kỹ thuật ghép như thế nào? Ghép ở nước nào?”. Các bác sĩ nói ghép ngay tại Bệnh viện Việt Đức, tôi không khỏi ngạc nhiên và có chút lo lắng. Nhưng được sự động viên, kíp phẫu thuật đã thực hiện thành công. Sự sống của tôi đã được hồi sinh và khỏe mạnh trong suốt 7 năm qua”.

Ca ghép tạng đưa từ Hà Nội vào TPHCM (ảnh do Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cung cấp).

BS Dư Thị Ngọc Thu - Trưởng đơn vị Điều phối ghép các bộ phận cơ thể người (Bệnh viện Chợ Rẫy TPHCM) cho biết, đến bây giờ chị vẫn còn vẹn nguyên cảm xúc về chuyến đi mới đây ra Hà Nội nhận tim và thận từ một người hiến bị chết não. “Nhận được thông tin từ Hà Nội về việc sẽ có tim và thận để ghép, chúng tôi đã bàn luận nhiều phương án. Khi chọn được hai bệnh nhân chờ ghép tạng, tìm hiểu chúng tôi mới biết hoàn cảnh của họ rất nghèo. Nếu đưa ra Hà Nội phẫu thuật thì chi phí rất cao, bệnh nhân không thể cáng đáng nổi. Bệnh viện đã quyết định chọn phương án vận chuyển tạng từ Hà Nội vào TPHCM”, BS Ngọc Thu cho biết.

Tuy nhiên, khó khăn lập tức đặt ra là “thời gian vàng” để bảo quản một quả tim là 6 tiếng và quả thận gần 10 tiếng. Nếu quá trình vận chuyển gặp trục trặc thì nguồn tạng hiến sẽ thành vô nghĩa. Kế hoạch chi tiết cho chuyến đi được cân nhắc kỹ lưỡng với sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa ngành y và ngành hàng không. Máy bay hạ cánh, các bác sĩ được “đặc cách” không phải qua các thủ tục như hành khách thông thường mà được xuống máy bay đầu tiên và lên xe cấp cứu chờ sẵn ở cầu thang máy bay. Mọi việc được tiến hành suôn sẻ, cả ê-kíp bác sĩ nói với nhau: Thiên thời, địa lợi, nhân hòa đã giúp ca ghép tim và thận thành công.

“Nếu như trên thế giới mới chỉ thực hiện việc chuyển tạng ghép với chặng đường dài nhất là 500km bằng phương tiện chuyên dụng thì chúng ta đã “dám” vận chuyển quả tim và tạng có thời gian lưu trữ ít với quãng đường dài gần 2.000km và đã thành công”, BS Ngọc Thu chia sẻ.

Viết tiếp giấc mơ

Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cho hay, từ năm 2015 đến nay, 5 chuyến bay vận chuyển mô, tạng hiến thành công đã cứu sống được 8 bệnh nhân. Mặc dù con số chưa nhiều nhưng để có 5 chuyến bay đó là bao cố gắng của đông đảo đội ngũ y bác sĩ, cán bộ nhân viên ngành hàng không qua những chuyến bay đặc biệt.

Hành khách đặc biệt là trái tim trên chuyến bay từ Hà Nội vào Huế (ảnh do Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cung cấp).

Cụ thể, ngày 4/9/2015 và ngày 26/4/2016, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia đã có 2 chuyến bay TPHCM - Hà Nội vận chuyển 2 quả tim và 2 lá gan. Ngày 26/2/2018, Trung tâm đã thực hiện điều phối một quả tim và một quả thận từ người cho chết não tại Hà Nội vào TPHCM. Ngày 16/5/2018, Trung tâm đã thực hiện vận chuyển một quả tim từ Hà Nội tới Huế. Quả tim được hiến là của một nam thanh niên rất khỏe mạnh không may bị tai nạn giao thông và được xác định là chết não sau đó. Gia đình người này đã quyết định hiến tặng toàn bộ mô, tạng để con trai mình được tiếp tục sống thêm một lần nữa và cũng là để cứu những bệnh nhân hiểm nghèo khác. Tiếp đó, ngày 14/6/2018, một trái tim từ Hà Nội cũng đã được vận chuyển an toàn tới Huế kịp thời cứu một bệnh nhi suy tim nặng.

Một thông tin được nhiều người quan tâm là từ tháng 8 này, Vietnam Airlines hỗ trợ vận chuyển bằng đường hàng không công tác điều phối mô tạng trên phạm vi cả nước. Ông Trịnh Ngọc Thành - Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines cho biết: “Đây là những chuyến bay chứa đựng tình yêu thương, sự chia sẻ với ngành y và những người bệnh đang ở ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Thời gian tới, Vietnam Airlines sẽ có thêm nhiều chuyến bay yêu thương đến với bệnh nhân”.

GS.TS Trịnh Hồng Hồng Sơn - Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia bày tỏ, ngoài các yếu tố chính liên quan trực tiếp đến sự tương thích giữa người cho và nhận tạng, việc đảm bảo mô tạng được bảo quản và vận chuyển trong thời gian ngắn nhất giữa các địa phương cũng là một điều kiện tiên quyết để các ca ghép tạng thành công. Vietnam Airline đã và đang giúp các bác sĩ thực hiện các công việc đó.

Quang Thành