Hương vị quê nhà: Đặc sản mùa nước nổi

 

Những năm gần đây, do nhu cầu ẩm thực có xu hướng quay về với thiên nhiên, đồng nội thì công việc mưu sinh mùa nước nổi lại càng sôi động hơn. Việc khai thác những tài nguyên sẵn có vào mùa này như trẩy hội, thu hút đông đảo người dân tham gia…

 

Hẹ nước.

Mới vừa rồi có dịp về thăm quê, biết tôi thích bơi xuồng, mấy đứa em con bà cô liền rủ rê đi “săn” đặc sản. Trên những dòng kênh nước trong như mắt mèo, chiếc xuồng ba lá len lỏi trong những cánh rừng tràm xanh bạt ngàn và điên điển nở hoa vàng rực, tôi như bị cuốn hút vào mê hồn trận của một vùng sông nước quê hương. Mục đích của chúng tôi là đi hái điên điển và bông súng, nhưng khi thấy một rừng rau hẹ nước đang lặc lìa, uyển chuyển theo dòng nước, “lòng tham không đáy” lại trỗi dậy. Nhưng ngặt nỗi tôi không biết bơi, đành lấy cây sào quơ mấy vòng xuống đáy kinh, thế mà vẫn hái được chúng. Cọng hẹ nước dài ngoằng bám vào cây sào như mớ dây gân quấn vào chân vịt ghe máy, bồng bềnh trên mặt nước. Thấy cách “thu hoạch” của tôi không mấy hiệu quả, thằng em nhảy ùm xuống nước vớt lên đưa cho tôi một nạm rau còn nguyên gốc. Thì ra, cái thứ rau người ta bày bán ở ngoài chợ cả chục ngàn đồng một kg cọng nào cọng nấy to bằng ngón tay, thẳng băng, bóng mượt mà không bị dập nát chính là hái theo kiểu của thằng em!

 

Mực xào hẹ.

Loài cây đồng quê

 

 

Hẹ nước thuộc nhóm cây hoàn toàn thủy sinh, vì chúng không thể tồn tại được trong mùa khô. Vì vậy, ta thường thấy chúng mọc trong những vùng thường xuyên ngập nước, tạo nên những khoảng dày đặc, thích nghi trên vùng đất phèn Đồng Tháp Mười. Chúng có mặt hầu như quanh năm trên những dòng kinh nội đồng, nhưng sinh trưởng mạnh vào mùa nước nổi. Giống như các loài thủy sinh khác, hẹ nước tiến hóa bằng cách sinh sản theo hiện tượng thụ phấn thích ứng. Hoa đực nở dưới nước nhưng chúng nhẹ hơn nước nên lập tức nổi lên trên bề mặt. Trên đó chúng kết hợp với hoa cái thường được hỗ trợ bởi cái cuống thật dài. Vì thế, sự thụ phấn xảy ra không nhờ côn trùng mà do dòng nước mang phấn tới hoa cái.

 

Canh hẹ đậu tươi.

 

Xưa nay ăn mắm kho hay lẩu mắm, đi kèm theo là cả một “vườn” rau dại, nhưng có người cho rằng thiếu sự hiện diện của hẹ nước thì coi như nồi mắm “bỏ đi”. Hẹ nước đem bán ngoài chợ, người ta đã cắt bỏ gốc, rễ. Trước khi ăn, đem ngâm hẹ vào thau nước khoảng nửa tiếng cho nó “nhả” phèn, dạo nhẹ tay lại vài ba bận cho thật sạch là được. Cái ngon của hẹ nước chấm mắm kho đặc biệt ở chỗ càng nhai càng nghe ngọt, nghe bùi. Cái ngọt, cái bùi của hẹ nước đã thắm tình, nặng nghĩa phù sa sông nước Cửu Long.

 

Hẹ nước có hương thơm rất đặc trưng, gần giống với rong đuôi chồn, lá có hình dải lụa rộng khoảng một phân và màu sắc rất đa dạng tùy theo từng giống, từng loài. Có lúc ta bắt gặp những bụi hẹ có màu lá xanh sẫm hoặc đỏ sẫm. Hẹ mọc dưới kinh thì lá dài có khi cả mét, to bản, hẹ mọc trên ruộng thì ngắn hơn, trung bình từ 3 đến 5 tấc, lá nhỏ nhưng tất cả đều có một điểm chung là xốp và giòn. Chính vì những đặc điểm này mà nó trở thành món rau đặc sản của vùng phèn Đồng Tháp Mười, không thể thiếu được trong bữa cơm với nồi lẩu mắm khi con nước tràn đồng.

 

Nhật Linh