Lùm xùm tại dự án nhiệt điện Sông Hậu 1: “Chảy máu” thầu và câu chuyện “con cưng”

Không thực hiện triệt để chủ trương của Chính phủ

Như đã phản ánh trước đó, nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp cơ khí chế tạo trong nước từng bước nâng cao năng lực, tiến tới làm chủ công nghệ thiết kế và chế tạo thiết bị cho các nhà máy nhiệt điện, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp cơ khí trong nước, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số 1791 (ngày 29/11/2012) ohê duyệt cơ chế thực hiện thí điểm thiết kế, chế tạo trong nước thiết bị các nhà máy nhiệt điện trong giai đoạn 2012 – 2025.

Khu vực bờ kè Sông Hậu thuộc dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1

Theo đó tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 (xây dựng tại tỉnh Hậu Giang) phải đảm bảo tỉ lệ giá trị thiết bị chế tạo do các doanh nghiệp cơ khí trong nước thực hiện không dưới 50%.

Dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 có công suất 1.200 MW, tổng mức đầu tư khoảng 43.043 tỉ đồng do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) làm chủ đầu tư, Tổng Cty lắp máy Việt Nam (Lilama)  làm tổng thầu.

Mặc dù chỉ đạo của Chính phủ rất rõ ràng tại QĐ 1791 và các đơn vị trên phải có nghĩa vụ thực hiện chủ trương đúng đắn đó, nhưng sau nhiều tháng triển khai đến nay tỉ trọng phần gia công trong nước mà các doanh nghiệp trong nước thực hiện mới chỉ đạt khoảng 20,6%.

Tại báo cáo vào ngày 24/9/2015 của đơn vị chức năng Bộ Công thương gửi lãnh đạo bộ này chỉ rõ: “Tỉ trọng phần gia công trong nước mà các doanh nghiệp trong nước thực hiện  (khoảng 20,6 %) so với mục tiêu là (>= 50%) theo quyết định 1791/QĐ-TTg về tỉ lệ giá trị thiết bị chế tạo do các doanh nghiệp cơ khí trong nước thực hiện là rất thấp”.

Như vậy đến thời điểm hiện nay rõ ràng ở đây chủ đầu tư PVN và Tổng thầu Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 chưa thực hiện triệt để chủ trương tại QĐ 1791 của Chính phủ.

Tiếp xúc với phóng viên, nhiều ý kiến bức xúc đặt câu hỏi vậy gần 80% giá trị thầu còn lại của dự án rơi vào tay ai, tiền có rơi vào tay người nước ngoài?

Ngày 23/9 lãnh đạo Bộ Công thương đã có cuộc họp với đại diện của các doanh nghiệp chế tạo cơ khí trong nước. Tại cuộc họp nhiều ý kiến bức xúc của đại diện các doanh nghiệp trong nước được đưa ra. Các ý kiến của doanh nghiệp đều cho rằng họ có thể đảm nhận được nhiều phần việc, gói thầu tại dự án nhưng không được làm.

“Đã xây dựng cơ chế 1791 rồi là cho tất cả các doanh nghiệp cơ khí trong nước nói chung và các doanh nghiệp khác nói riêng chứ không phải cho một mình Lilama đâu, cơ chế là chung cho cả nước và tiền của là của Nhà nước và tôi đề nghị là chúng ta tiếp tục cho các doanh nghiệp làm đúng cái công việc của mình”- đại diện một doanh nghiệp nói tại cuộc họp.

Trao đổi với phóng viên báo chí về sự việc này (ngày 2/10), ông Đào Phan Long – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội cơ khí Việt Nam (VAMI) thừa nhận là  hiện dự án xây dựng Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1 chưa đâu vào đâu và còn nhiều chuyện lùm xùm. Ông Long cũng thừa nhận có tới 80% gói thầu đã rơi vào tay người nước ngoài cụ thể là Doanh nghiệp Doosanvina do người Hàn Quốc làm chủ. Lý giải về việc tại sao không thông tin rộng rãi để các doanh nghiệp trong nước đăng ký tham gia dù chỉ là bu lông, ốc vít…ông Long cho rằng, những doanh nghiệp đó không có kinh nghiệm?...

Trong đó, trao đổi với phóng viên, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cơ khí chế tạo, có nhiều năm kinh nghiệm họ khẳng định hoàn toàn có khả năng đáp ứng nhu cầu của dự án, nhưng khó có thể chen chân vào.

Vì sao nhà thầu Narime liên tục né trả lời phóng viên?

Viện nghiên cứu cơ khí (Narime) là một đơn vị trực thuộc Bộ Công thương. Thời gian gần đây, nhiều ý kiến nghi ngại về việc doanh nghiệp này nhận được gói thầu khủng tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1.

Máy móc của nhà thầu thi công tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1

Theo hồ sơ năng lực chế tạo thiết bị nhà máy nhiệt điện của Narime số 694/TMT-NCCK trình  Bộ Công thương ngày 7/8/2015 thì Narime có  bộ phận sản xuất chỉ vẻn vẹn 25 lao động gồm: 10 thợ hàn, 4 thợ gia công cơ khí, 10 thợ lắp đặt, 1 thợ điện; danh mục máy móc và trang thiết bị phục vụ sản xuất hiện có được 13 máy công cụ.… Nhưng không hiểu sao, đơn vị trực thuộc  Bộ Công thương này nhận được gói thầu cực lớn tại dự án nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1.

Theo báo cáo của vụ chức năng Bộ Công thương thì Narime nhận được gói thầu Hệ thống vận chuyển than có giá trị thiết bị theo hợp đồng EPC là 58.601.818 USD, phần gia công chế tạo trong nước của gói thầu này là 330 tỉ đồng. Như vậy, chỉ riêng Narime đã thâu tóm tới 26,77 % tỉ trọng phần gia công trong nước /20,6% giá trị khối lượng công việc do các đơn vị cơ khí trong nước thực hiện tại dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hậu 1. Với con số trên cho thấy, gần như Narime chiếm phần lớn sân chơi của các doanh nghiệp cơ khí khác trong nước đã vào dự án Sông Hậu 1.

Để làm rõ nghi ngại của dư luận rằng với nhân lực, thiết bị như hồ sơ năng lực chế tạo thiết bị nhà máy nhiệt điện của Narime số 694/TMT-NCCK trình  Bộ Công thương ngày 7/8/2015 thì Narime có thực hiện được gói thầu, hay nhận thầu để sau đó bán thầu cho nhà thầu thứ cấp hưởng tiền chênh, chiều ngày 5/10/2015, phóng viên Gia đình và Xã hội tiếp tục liên hệ đề nghị được trao đổi với ông Nguyễn Chỉ Sáng, Viện trưởng Narime. Khi chúng tôi giới thiệu là phóng viên, ông Sáng lập tức báo bận và sau đó tắt máy.

Về việc Viện nghiên cứu cơ khí (Narime) chỉ lèo tèo vài công nhân song lại được nhận gói thầu “khủng”, dư luận lo ngại rằng nhà thầu này sau đó có thể chia nhỏ các gói thầu cho các đơn vị khác làm, như vậy là có dấu hiệu đi ngược lại với chủ trương của Chính phủ. Về việc này, ông Đào Phan Long– Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội cơ khí Việt Nam (VAMI) cho rằng việc nhận gói thầu rồi thuê các đơn vị khác là chuyện bình thường, cũng giống như, 1 Cty không thể sản xuất toàn bộ chiếc ô tô mà phải có sự phối hợp của nhiều đơn vị. Nếu làm điều trên rõ ràng là không phù hợp với chủ trương của Chính phủ trong việc nội địa hoá và làm chủ khoa học công nghệ.

Hà Châu/Báo Gia đình & Xã hội