Những điều phụ huynh cần biết về tiêm vaccine cho trẻ

Cần hiểu đúng về các loại vaccine

Thông tin tại buổi Tập huấn truyền thông về nguy cơ trong công tác tiêm chủng mở rộng (TCMR) được tổ chức tại Ninh Bình vừa qua, GS.TS. Đặng Đức Anh, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, Chương trình TCMR đã đưa vaccine miễn phí đến với trẻ em trên toàn quốc. Mỗi năm có hàng triệu trẻ em và phụ nữ trên toàn quốc được tiếp cận với vaccine phòng bệnh. Việc triển khai Chương trình TCMR đã làm giảm tỷ lệ mắc, chết, khống chế được nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Tuy nhiên, GS.TS. Đặng Đức Anh cũng chia sẻ, chất lượng dịch vụ TCMR tại các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn tiếp tục là thách thức lớn đối với công tác TCMR mặc dù đã có nhiều hoạt động ưu tiên cho các vùng trên.

Theo PGS.TS. Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), năm 2015, trên cả nước có khoảng 92% trẻ em trong độ tuổi tiêm 5 trong 1 được tiêm Quinvaxem, còn lại 8% trẻ tiêm vaccine dịch vụ Pentaxim.

Các bậc phụ huynh cần hiểu đúng về các loại vaccine để tránh các phản ứng sau tiêm chủng cho trẻ. Ảnh: Võ Thu

Đề cập đến các phản ứng sau tiêm chủng, PGS.TS. Trần Đắc Phu cho biết, tính đến hết tháng 9/2015, trong vài triệu liều vaccine được tiêm cho trẻ đã ghi nhận hơn 3.000 trẻ phản ứng thông thường với vaccine, trong đó có 32 ca phản ứng nặng (16 trường hợp tử vong) do nhiều nguyên nhân. Trong số này, tai biến tử vong sau tiêm vaccine lao là 5 trường hợp, Quinvaxem 8 trường hợp và viêm gan B có 3 trường hợp.

PGS.TS Trần Đắc Phu nhấn mạnh, trong số 16 ca phản ứng nặng dẫn đến tử vong sau tiêm chủng, có 31% là do trùng hợp ngẫu nhiên. So với số lượng vaccine được tiêm ra, thì vaccine viêm gan B sơ sinh, vaccine lao tỷ lệ gặp phản ứng cao hơn vaccine Quinvaxem. Tuy nhiên, tỷ lệ này còn thấp hơn so với khuyến cáo của nhà sản xuất và Tổ chức Y tế thế giới.

Chú ý các dấu hiệu sau tiêm vaccine ở trẻ

TS. Dương Thị Hồng, Phó Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho hay, cũng giống như thuốc, khi tiêm chủng, mỗi cơ thể sẽ có phản ứng với vaccine khác nhau. Do vậy, có trường hợp cùng một lô vaccine, thậm chí tiêm cùng 1 lọ vaccine nhưng có trẻ có phản ứng nghiêm trọng, trong khi các trẻ khác có thể vẫn bình thường.

TS. Hồng phân tích, có nhiều nguyên nhân dẫn đến phản ứng sau tiêm chủng. Thứ nhất, phản ứng liên quan đến vaccine là phản ứng của từng cá thể với đặc tính vốn có của vaccine, ngay cả khi vaccine đã được sản xuất, bảo quản, vận chuyển và chỉ định một cách chính xác.

Thứ hai, phản ứng liên quan đến sai sót tiêm chủng là do việc bảo quản, vận chuyển, chỉ định và tiêm chủng vaccine không đúng.

Lo lắng khi tiêm chủng như ngất xỉu, thở nhanh, choáng váng, chóng mặt khó thở... cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến phản ứng sau tiêm.

Thứ tư, có sự trùng hợp ngẫu nhiên là phản ứng gây ra bởi một nguyên nhân khác không phải là do vaccine, không phải do sai sót tiêm chủng mà do bệnh lý sẵn có của trẻ. Giai đoạn này, trẻ rất dễ nhiễm trùng hay các bệnh bẩm sinh kể cả tử vong và rất dễ đổ lỗi do tiêm chủng. Đặc biệt, nhiều trường hợp phản ứng sau tiêm chủng không tìm được nguyên nhân.

ThS. Đỗ Thiện Hải, Phó Trưởng khoa Truyền nhiễm (Bệnh viện Nhi Trung ương) cho biết, những trường hợp dễ xuất hiện phản ứng sau tiêm nhất là trẻ có cha mẹ bị dị ứng (tỷ lệ khá cao cha mẹ có cơ địa dị ứng sinh con cũng bị dị ứng), trẻ có nhiễm virút hay vi khuẩn, trẻ bị nhiễm trùng toàn thân hay có những bệnh nền như tim mạch... Khi đưa trẻ đi tiêm chủng, bố mẹ cần thông báo hết các biểu hiện của trẻ như tình trạng hô hấp, có thở khò khè hay không, nhiệt độ cơ thể của trẻ...để nhân viên y tế có quyết định phù hợp nên tiêm chủng hay hoãn tiêm.

ThS. Hải khuyến cáo, sau khi đưa trẻ đi tiêm, bố mẹ cần theo dõi trẻ sát sao, cặp nhiệt độ thường xuyên nếu trẻ có sốt. Ngoài ra, cần chú ý nếu trẻ có một trong các dấu hiệu như sốt cao, nổi vân tím trên da, ăn uống kém hơn hoặc bỏ bữa ăn, quấy khóc dai dẳng, khó thở, vật vã, lừ đừ… thì cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Mai Thùy/Báo Gia đình & Xã hội