Những kỷ vật quý hơn xương máu

Đây là cuộc vận động kéo dài 3 năm từ tháng 7/2008 đến tháng 5/2010. Sau 1 tháng phát động (từ 14/2/2009), cuộc vận động sưu tầm và giới thiệu những kỷ vật kháng chiến đã tiếp nhận nhiều hiện vật quý giá do các cựu chiến binh, những người từng tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ và do thân nhân các cựu binh trong cuộc kháng chiến chống Pháp gửi tặng.

 

Đó là chiếc điện thoại của Trung tướng Lê Quang Đạo, chiếc mũ nan của Anh hùng Trần Can, chiếc đồng hồ của Bác Hồ tặng đồng chí Phan Anh, nguyên Bộ trưởng Bộ Quốc phòng năm 1954, đó là bàn cạo râu của Trung tướng Lê Nam Phong, chiếc gối của con trai Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bình ở Đức Phổ, Quảng Ngãi có 5 con là liệt sỹ, túi đựng cơm vắt của đồng chí Phạm Quang Thanh, nhật ký của liệt sỹ Nguyễn Thế Phê...

 

Thiếu tướng Lê Mã Lương - GĐ Bảo tàng Lịch sử Quân sự, Trưởng ban chỉ đạo cuộc vận động tiếp nhận kỷ vật từ đại tá Nguyễn Trọng Quyến. (Ảnh: T.H)

Mỗi hiện vật được mang đến đều ẩn chứa trong đó những câu chuyện lịch sử, những kỷ niệm của các nhân chứng từng tham gia 2 cuộc kháng chiến của dân tộc. Họ đã giữ gìn những kỷ vật đó như một phần máu thịt của mình. Đại tá Nguyễn Trọng Quyến mang đến cho Bảo tàng 10 hiện vật, trong đó, hiện vật được ông nhấn mạnh nhất là lá cờ được cắm trên xe của đồng chí Lê Trọng Tấn vào giải phóng Sài Gòn.

 

Ông kể: Năm 1975, chúng tôi ở Bộ Tư lệnh tiền phương đi theo đồng chí Lê Trọng Tấn. Ngày 24/4/1975, tôi được lệnh của đồng chí Lê Trọng Tấn nói đoàn quân sắp vào tiếp quản Sài Gòn cần 2.000 lá cờ và 4 vạn băng đeo tay để bộ đội vào tiếp quản Sài Gòn trong vòng 24 giờ đồng hồ. Tôi lập tức bay ra Phan Thiết gặp chủ tịch quân quản là đồng chí Ba Mỳ, Bí thư Tỉnh uỷ Phan Thiết. Anh Ba Mỳ nói: “Các anh có tiền không?”. Tôi bảo không có. Đồng chí bảo tôi đưa ví ra để kiểm tra thì thấy trong ví có mấy đồng bạc Cụ Hồ mệnh giá 1 đồng. Anh Ba Mỳ bảo: “Anh đưa cho tôi 1 đồng là đủ cả công và vải”. Và kết quả là sau 24h tôi đã có đủ cờ và băng. Một lá cờ trong đó đã được cắm trên xe của đồng chí Lê Trọng Tấn tiến vào giải phóng Sài Gòn. Sau ngày 30/4/1975, tôi gặp đồng chí Lê Trọng Tấn và xin lại lá cờ đó để làm kỷ niệm. Lá cờ đó tôi vẫn giữ đến ngày hôm nay”.

Đại tá Nguyễn Trọng Quyến còn tặng Bảo tàng chiếc giường của Đại tướng Cao Văn Viên, Tổng tham mưu trưởng quân đội ngụy quyền Sài Gòn mà ông lấy được khi vào giải phóng Sài Gòn.

 

Với đại tá Lê Đức Đồng thì dù chỉ là một mảnh vỡ của chiếc máy bay Mỹ mà ông và đồng đội tham gia bắn rơi còn quý hơn cả máu, vì nó là kỷ vật thiêng liêng nhất của đời ông, được tham gia vào cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và được may mắn trở về, được sống trong hoà bình tự do. “Tôi đã giữ gìn nó như giữ gìn sự sống của mình, nhưng chỉ có ở bảo tàng, những kỷ vật ấy mới sống mãi và có giá trị giáo dục thế hệ sau”, đại tá Lê Đức Đồng run run nói.

Nhà sư Thích Đàm Thân từ Thái Bình cùng đoàn cựu thanh niên xung phong mang đến nhiều kỷ vật, trong đó có lọn tóc của các nữ thanh niên xung phong trong trận sốt rét rừng, như một minh chứng cho thế hệ trẻ hôm nay không được phép quên những hi sinh xương máu của các bậc cha anh. Tại buổi lễ, nhà sư Thích Đàm Thân đã không ngăn được những giọt nước mắt khi nhớ lại những hi sinh của đồng đội mình. Chính vì vậy mà sau khi đất nước giải phóng, nhà sư Thích Đàm Thân đã xuống tóc “để cầu nguyện cho những linh hồn các nữ thanh niên xung phong đã ngã xuống được siêu thoát”.

 

Đoàn cựu chiến binh Mỹ mang đến những tài liệu, những báo cáo về tình hình chiến tranh Việt Nam cách đây 60 năm khi họ còn hoạt động trong tổ chức OSS, tiền thân của cơ quan tình báo CIA (Mỹ) ở Việt Nam. “Tài liệu này sẽ cho thấy ngày đó, chúng tôi đã có những báo cáo cho Washington về việc ngăn chặn chiến tranh VN nhưng rất tiếc, giữa lúc tình hình thế giới rối ren bởi chiến tranh thế giới thứ 2 vừa kết thúc, những đề nghị của chúng tôi đã không được quan tâm và điều đó đã dẫn đến những sai lầm đáng tiếc mà nước Mỹ đã và đang phải gánh chịu vì đã gây tổn thương cho cả người Mỹ lẫn người dân Việt Nam”.

Với mục tiêu sẽ huy động được 20.000 kỷ vật kháng chiến khi dự án kết thúc, những hiện vật quý giá thời chiến đang và sẽ tiếp tục được các cựu chiến binh hiến tặng cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự sẽ là những câu chuyện cảm động và giá trị lưu giữ cho hậu thế.