Tags:
Nỗi đau khi trong nhà có người mắc hội chứng 'ái kỷ'
GiadinhNet - Có những người mắc bệnh yêu bản thân thái quá, tới mức không có khả năng thấu cảm, chỉ quan tâm và chú ý đến khả năng họ đạt được, luôn thích được ngưỡng mộ, phóng đại tầm quan trọng của họ... đã làm gia đình rối loạn, người thân khổ sở.
Những câu chuyện về hội chứng rối loạn nhân cách ái kỷ
Trong y học có lưu truyền chuyện một bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp về bệnh viện được 2 tuần thì trưởng khoa giao cho 1 hồ sơ bệnh án, áy náy nói rằng không ai muốn nhận ca này, nhưng nếu bác sĩ nhận thì sẽ có nhiều kinh nghiệm và kiến thức tốt cho sau này.
Đó là bệnh nhân bị rối loạn nhân cách ái kỷ, được 1 bạn cùng phòng đưa tới. Suốt 1 giờ trị liệu thì 45 phút bệnh nhân kể về mình, về gia đình, về những gì đã đạt được… Đột nhiên bệnh nhân nhìn thấy tấm bằng tốt nghiệp của bác sĩ treo ở trên tường và hỏi:
- Anh không phải tốt nghiệp từ trường ở nước Mỹ à?
- Không.
Thế là bệnh nhân đập bàn mạnh, mắng bác sĩ làm phí thời giờ của anh ta và đùng đùng bỏ đi. Người bạn xin lỗi rối rít, bác sĩ cũng tức giận, nhưng lương tri thầy thuốc giúp kìm nén lại, và hỏi người bạn xem liệu bệnh nhân có thể làm tổn thương chính mình hay không? Người bạn đáp:
- Anh ta quá yêu bản thân nên chả tự làm tổn hại mình đâu.
Bệnh nhân rối loạn nhân cách ái kỷ là thế, anh ta nghĩ mình đặc biệt nên chỉ nói chuyện với người có địa vị xã hội. Biết bác sĩ không tốt nghiệp ở nước Mỹ thì cho là không xứng đáng để nói chuyện tiếp.
Bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ nam mắc nhiều hơn nữ, và những người cha có mối quan hệ đặc biệt với con gái đã gây nhiều tác động đến con gái. Một cô gái chia sẻ, vào tuổi dậy thì cha thường chê trách, mắng mỏ cô béo, không ai thèm cưới... khiến cả tuổi xuân cô ấy luôn mặc cảm, tự ti về hình thể của mình, tránh xa các bạn trai. Khi trưởng thành hơn cô ấy thấy mình không đến nỗi như cha nói, nhưng vẫn không hiểu vì sao cha lại hay chê trách thế, và tại sao cô ấy lại tin tưởng lời cha... cho tới một ngày bác sĩ nói "cha cô bị rối loạn nhân cách ái kỷ".
Sức mạnh của người cha rối loạn nhân cách ái kỷ có thể gây ra sự hỗn loạn trong gia đình, đặc biệt những nhà theo mô hình lâu đời phụ hệ. Một nữ sinh trung học đã chia sẻ là cô ấy rất sợ những lời đe dọa của cha sẽ đuổi cô ấy ra khỏi nhà nếu không vào đại học. Một nữ sinh khác là con gái một bệnh nhân ái kỷ cũng rất sợ cha vì ông luôn tầm thường hóa điểm số cao và công việc cộng đồng của cô...
Lớn lên trong những gia đình có cha (như người lãnh đạo) mà bị rối loạn nhân cách ái kỷ thì thiệt hại cho con gái là không thể đong đếm, vì họ thường xuyên phải chịu đựng những cảm xúc căng thẳng, tự trách mình là "rất ngu ngốc" như cha nói hàng ngày.
Rối loạn nhân cách ái kỷ có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khó lường. Ảnh minh họa.
Nguyên nhân phức tạp
Rối loạn nhân cách ái kỷ đa số được chẩn đoán với người đã trưởng thành, nam nhiều hơn nữ. Bệnh nhân là những người kiêu ngạo, coi bản thân mình đặc biệt hơn hẳn những người khác, không có khả năng thấu cảm, thích được ca ngợi và coi trọng.
Trong cuốn "Tâm lý học ứng dụng", chuyên gia có nói về 9 bệnh rối loạn nhân cách, trong đó có bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ, còn gọi là bệnh rối loạn nhân cách yêu bản thân thái quá. Đặc điểm chính là xu hướng ảo tưởng qua suy nghĩ, hành động, sự cần thiết được người khác ngưỡng mộ, không có khả năng thấu cảm với người khác.
Bệnh nhân thường phóng đại tầm quan trọng, tin rằng họ có những kỹ năng đặc biệt mà những người có vị trí cao trong xã hội mới hiểu được. Bản thân họ chỉ quan tâm và chú ý đến khả năng và những gì họ đạt được, cho mình là trung tâm của sự ngưỡng mộ, không muốn ai giỏi hơn mình.
Vì coi họ là quan trọng, là độc nhất, nên họ không thể thông cảm, thấu hiểu được cảm xúc của người khác. Vì vậy hay bị coi là những người kiêu căng, ngạo mạn. Có những người lợi dụng sự thành công của người khác để làm bàn đạp cho mình.
Ở tầng tiềm thức thì sự ảo tưởng, cho rằng mình xứng đáng được hưởng hết thảy, và mình quan trọng hơn những người khác - được giải thích rằng do bản thân người đó cảm thấy mình bị nguy hiểm, bị đe dọa bởi những gì người khác đạt được. Vì thế trong tiềm thức họ luôn tìm cách kéo những người có vẻ giỏi giang hơn xuống ngang hàng, hoặc thấp hơn bệnh nhân để thỏa mãn cảm giác vượt trội hơn hẳn người khác. Và "đố kỵ" được coi là tội lỗi tượng trưng cho bệnh này.
Người thân tăng cường trò chuyện để kết nối với bệnh nhân.
Với trẻ em, bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ có thể liên qua đến sự chỉ trích thái quá, hoặc tâng bốc quá của các bậc cha mẹ đối với con mình, không ngừng nhấn mạnh về sự đặc biệt của nó - khiến trẻ có thể che giấu đi sự thiếu tự tin của mình bằng cách phát triển bề ngoài về sự hoàn hảo, và hành vi chứng tỏ sự cần thiết được ngưỡng mộ liên tục. Bên cạnh đó còn có sự liên hệ giữa bộ não, suy nghĩ và hành vi, khả năng giải quyết stress.
Đôi khi từ những câu như: "Chỉ cần bạn cố gắng hết mình bạn sẽ thành công" hay: "Chỉ cần bạn cố gắng hết sức, bạn sẽ đạt được những điều mình muốn." cũng khiến giới trẻ ngộ nhận rằng họ có quyền được hưởng mọi thứ chỉ cần họ cố gắng hết sức.
Nhưng "cố gắng hết sức" là một khái niệm trừu tượng, không được định nghĩa rõ ràng. Thế nào gọi là cố gắng hết sức? Bạn cho rằng bạn học hết 2 tiếng là sự cố gắng hết sức của bạn, vì thế bạn xứng đáng được điểm 10 thay vì điểm 6 hay 7.
Đối với người khác, sự cố gắng hết sức của họ là chăm chỉ ngay từ đầu buổi học. Chính những khái niệm trừu tượng này dẫn đến sự ngộ nhận và tính ái kỷ trong giới trẻ.
Trên thực tế, bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ ít gặp, nhưng lại đang dần tăng và rất khó chữa do người mắc không nghĩ họ bị bệnh nên không đi tìm sự giúp đỡ từ các chuyên gia. Bệnh có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khó lường cho bệnh nhân và cộng đồng, và chưa có loại thuốc nào có thể chữa khỏi.
Liệu pháp tâm lý cá nhân được xem là giải pháp điều trị rối loạn nhân cách ái kỷ hàng đầu. Theo đó, cha mẹ và tất cả người thân trong nhà cần chủ động trò chuyện với bệnh nhân hàng ngày để tăng cường gắn kết. Các chuyên gia sử dụng phương thức nói chuyện và khám phá tiềm thức người bệnh, hướng dẫn họ suy nghĩ tích cực hơn, tốt hơn. Về lâu dài, các chuyên gia sẽ giúp người bệnh có cái nhìn sâu vào bên trong suy nghĩ của họ, giải đáp tại sao họ lại có thái độ và hành vi như thế, điều này sẽ giúp cho họ cải thiện hành vi của mình.
Liệu pháp nhận thức hành vi cũng được nhiều bác sĩ tâm thần và chuyên gia tâm lý áp dụng - kỹ thuật này giúp phát hiện những hành vi và niềm tin không lành mạnh, từ đó thay thế chúng bằng các thói quen và hành động tích cực, lạc quan.
Để phòng bệnh, chúng ta cần duy trì lối sống lành mạnh, thường xuyên tâm sự với những người thân thương, làm việc điều độ và kết hợp thư giãn tinh thần đúng cách, tự nâng cao nhận thức và chủ động phòng tránh tình trạng này.
Bệnh ái kỷ thường xuất hiện ở nam giới nhiều hơn nữ giới, có nhiều dấu hiệu, trong đó có các triệu chứng sau:
- Phản ứng gay gắt khi bị nhận xét, hoặc cảm thấy tức giận, xấu hổ khi bị ai đó nhắc tới hoặc góp ý.
- Lợi dụng người khác để đạt được mục tiêu của mình.
- Thổi phồng tài năng và khả năng của mình. Phóng đại tầm quan trọng của bản thân. Luôn mong muốn mọi người chú ý và ngưỡng mộ mình.
- Phớt lờ hoặc không có sự đồng cảm với người khác. Ảo tưởng về thành công của mình, nhạy cảm quá mức với những thất bại của mình. Cùn mòn về cảm xúc với mọi người, thiếu kĩ năng đồng cảm. Ám ảnh về bản thân. Theo đuổi những mục đích ích kỷ.
- Người nhân cách ái kỷ thường yêu mến hình ảnh bản thân (rất khác người có hình ảnh bản thân cao vi họ rất khiêm tốn), do người ái kỷ tự cao tự đại, hoặc phô trương cả bên trong lẫn bên ngoài, có khuynh hướng phòng vệ mỗi khi hình ảnh bản thân bị đe dọa.
- Người ái kỷ có thể rất hung hăng. Lối sống đôi lúc nguy hiểm (phản ánh nhu cầu tìm kiếm cảm xúc và xung năng ví như quan hệ tình dục phóng túng, chi tiêu táo bạo).
- Người ái kỷ thường có vẻ ngoài thu hút nên họ có lợi thế ngay lần gặp đầu tiên. Lâu dài thì người ái kỷ sẽ dần trở nên u phiền đặc biệt là về phương diện xã hội (khó khăn trong mối quan hệ lâu dài)....
(Tư liệu từ BV Bạch Mai)
Vera Xuân Hường
Ths Tâm lý học lâm sàng - Chuyên gia tư vấn Hôn nhân Gia đình
(Giám đốc Công ty CP tư vấn tâm lý Hạnh Phúc Việt)
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Gia đình càng chất đầy 3 loại đồ đạc này, con cái càng khó ngẩng đầu khi lớn lên
Nuôi dạy con - 2 giờ trướcGĐXH - Không gian sống trong gia đình không chỉ là nơi sinh hoạt mỗi ngày mà còn tác động lâu dài đến suy nghĩ, tính cách và sự phát triển của con.
5 con giáp nuôi dạy con cực mát tay: Con lớn lên thông minh, thành đạt hơn người
Gia đình - 3 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi, có những con giáp sở hữu khả năng nuôi dạy con cái rất khéo léo, giúp trẻ lớn lên tự tin, thông minh và dễ đạt thành tựu trong tương lai.
Những cung hoàng đạo bề ngoài hiền lành nhưng khi làm việc lại cực kỳ sắc sảo
Gia đình - 8 giờ trướcGĐXH - 3 cung hoàng đạo dưới đây bình thường trông vô hại, điềm tĩnh và thậm chí hơi ngây ngô, nhưng khi bước vào công việc lại trở nên cực kỳ khôn khéo, quyết đoán và đầy tham vọng.
Không phải tuổi tác, đây mới là thứ khiến nhiều phụ nữ sau 40 xuống sắc và dễ cô đơn khi về già
Chuyện vợ chồng - 9 giờ trướcGĐXH - Nhiều người nghĩ phụ nữ sau 40 xuống sắc là do tuổi tác, nhưng thực tế có những thứ còn khiến nhan sắc và tinh thần hao mòn nhanh hơn rất nhiều. Từ việc giữ quá nhiều muộn phiền, hy sinh quên bản thân đến sống trong hơn thua và áp lực, tất cả đều âm thầm lấy đi khí chất và sự bình yên của một người phụ nữ theo thời gian.
Vợ thức trắng chăm chồng sau tai nạn, anh vừa cầm lại điện thoại đã tiếp tục ngoại tình
Chuyện vợ chồng - 10 giờ trướcGĐXH - Hết lòng chăm sóc chồng sau tai nạn nghiêm trọng, người phụ nữ 24 tuổi cay đắng phát hiện anh dùng chính chiếc điện thoại cô dạy sử dụng lại để ngoại tình với nhiều người khác.
Về già mới thấm: 'Lá chắn' đáng tin cậy nhất không phải bạn đời hay con cái mà là 2 điều này
Gia đình - 12 giờ trướcGĐXH - Nhiều người dành cả đời vun vén cho con cái với suy nghĩ “nuôi con để dưỡng già”, nhưng đến lúc tuổi cao sức yếu mới nhận ra: Cảm giác an toàn lớn nhất không hẳn đến từ tình thân.
Không phải kém cỏi, 3 sai lầm này mới là lý do khiến nhiều người mãi thất bại dù rất chăm chỉ
Gia đình - 23 giờ trướcGĐXH - Bạn đã bao giờ tự hỏi vì sao mình cố gắng rất nhiều nhưng kết quả vẫn chỉ là những lần thất bại lặp đi lặp lại?
Những con giáp nữ càng yêu hết lòng càng dễ gặp người tệ bạc
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - Có những con giáp nữ sống thiên về cảm xúc, nhưng chính sự mềm lòng và quá tin người lại khiến họ dễ rơi vào những mối quan hệ nhiều tổn thương.
Vì sao có người sau 40 càng lúc càng 'được trời ưu ái'? Bí mật nằm ở 4 thói quen này
Chuyện vợ chồng - 1 ngày trướcGĐXH - Không phải phụ nữ nào sau tuổi 40 cũng trải qua cuộc sống giống nhau. Có người mệt mỏi, lo toan, nhưng cũng có người càng sống càng nhẹ nhàng, an yên và như thể luôn được “phúc khí” đồng hành. Sự khác biệt ấy không nằm ở may mắn, mà ở những thói quen và cách họ lựa chọn sống mỗi ngày.
Người khôn ngoan nghỉ hưu an nhàn nhờ làm tốt 7 việc từ sau tuổi 50
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - Tuổi 50 là giai đoạn nhiều phụ nữ bắt đầu nghĩ nghiêm túc về chuyện nghỉ hưu, sức khỏe và tài chính tuổi già.
Người khôn ngoan nghỉ hưu an nhàn nhờ làm tốt 7 việc từ sau tuổi 50
Gia đìnhGĐXH - Tuổi 50 là giai đoạn nhiều phụ nữ bắt đầu nghĩ nghiêm túc về chuyện nghỉ hưu, sức khỏe và tài chính tuổi già.
