Tags:
Nỗi đau khi trong nhà có người mắc hội chứng 'ái kỷ'
GiadinhNet - Có những người mắc bệnh yêu bản thân thái quá, tới mức không có khả năng thấu cảm, chỉ quan tâm và chú ý đến khả năng họ đạt được, luôn thích được ngưỡng mộ, phóng đại tầm quan trọng của họ... đã làm gia đình rối loạn, người thân khổ sở.
Những câu chuyện về hội chứng rối loạn nhân cách ái kỷ
Trong y học có lưu truyền chuyện một bác sĩ trẻ vừa tốt nghiệp về bệnh viện được 2 tuần thì trưởng khoa giao cho 1 hồ sơ bệnh án, áy náy nói rằng không ai muốn nhận ca này, nhưng nếu bác sĩ nhận thì sẽ có nhiều kinh nghiệm và kiến thức tốt cho sau này.
Đó là bệnh nhân bị rối loạn nhân cách ái kỷ, được 1 bạn cùng phòng đưa tới. Suốt 1 giờ trị liệu thì 45 phút bệnh nhân kể về mình, về gia đình, về những gì đã đạt được… Đột nhiên bệnh nhân nhìn thấy tấm bằng tốt nghiệp của bác sĩ treo ở trên tường và hỏi:
- Anh không phải tốt nghiệp từ trường ở nước Mỹ à?
- Không.
Thế là bệnh nhân đập bàn mạnh, mắng bác sĩ làm phí thời giờ của anh ta và đùng đùng bỏ đi. Người bạn xin lỗi rối rít, bác sĩ cũng tức giận, nhưng lương tri thầy thuốc giúp kìm nén lại, và hỏi người bạn xem liệu bệnh nhân có thể làm tổn thương chính mình hay không? Người bạn đáp:
- Anh ta quá yêu bản thân nên chả tự làm tổn hại mình đâu.
Bệnh nhân rối loạn nhân cách ái kỷ là thế, anh ta nghĩ mình đặc biệt nên chỉ nói chuyện với người có địa vị xã hội. Biết bác sĩ không tốt nghiệp ở nước Mỹ thì cho là không xứng đáng để nói chuyện tiếp.
Bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ nam mắc nhiều hơn nữ, và những người cha có mối quan hệ đặc biệt với con gái đã gây nhiều tác động đến con gái. Một cô gái chia sẻ, vào tuổi dậy thì cha thường chê trách, mắng mỏ cô béo, không ai thèm cưới... khiến cả tuổi xuân cô ấy luôn mặc cảm, tự ti về hình thể của mình, tránh xa các bạn trai. Khi trưởng thành hơn cô ấy thấy mình không đến nỗi như cha nói, nhưng vẫn không hiểu vì sao cha lại hay chê trách thế, và tại sao cô ấy lại tin tưởng lời cha... cho tới một ngày bác sĩ nói "cha cô bị rối loạn nhân cách ái kỷ".
Sức mạnh của người cha rối loạn nhân cách ái kỷ có thể gây ra sự hỗn loạn trong gia đình, đặc biệt những nhà theo mô hình lâu đời phụ hệ. Một nữ sinh trung học đã chia sẻ là cô ấy rất sợ những lời đe dọa của cha sẽ đuổi cô ấy ra khỏi nhà nếu không vào đại học. Một nữ sinh khác là con gái một bệnh nhân ái kỷ cũng rất sợ cha vì ông luôn tầm thường hóa điểm số cao và công việc cộng đồng của cô...
Lớn lên trong những gia đình có cha (như người lãnh đạo) mà bị rối loạn nhân cách ái kỷ thì thiệt hại cho con gái là không thể đong đếm, vì họ thường xuyên phải chịu đựng những cảm xúc căng thẳng, tự trách mình là "rất ngu ngốc" như cha nói hàng ngày.
Rối loạn nhân cách ái kỷ có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khó lường. Ảnh minh họa.
Nguyên nhân phức tạp
Rối loạn nhân cách ái kỷ đa số được chẩn đoán với người đã trưởng thành, nam nhiều hơn nữ. Bệnh nhân là những người kiêu ngạo, coi bản thân mình đặc biệt hơn hẳn những người khác, không có khả năng thấu cảm, thích được ca ngợi và coi trọng.
Trong cuốn "Tâm lý học ứng dụng", chuyên gia có nói về 9 bệnh rối loạn nhân cách, trong đó có bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ, còn gọi là bệnh rối loạn nhân cách yêu bản thân thái quá. Đặc điểm chính là xu hướng ảo tưởng qua suy nghĩ, hành động, sự cần thiết được người khác ngưỡng mộ, không có khả năng thấu cảm với người khác.
Bệnh nhân thường phóng đại tầm quan trọng, tin rằng họ có những kỹ năng đặc biệt mà những người có vị trí cao trong xã hội mới hiểu được. Bản thân họ chỉ quan tâm và chú ý đến khả năng và những gì họ đạt được, cho mình là trung tâm của sự ngưỡng mộ, không muốn ai giỏi hơn mình.
Vì coi họ là quan trọng, là độc nhất, nên họ không thể thông cảm, thấu hiểu được cảm xúc của người khác. Vì vậy hay bị coi là những người kiêu căng, ngạo mạn. Có những người lợi dụng sự thành công của người khác để làm bàn đạp cho mình.
Ở tầng tiềm thức thì sự ảo tưởng, cho rằng mình xứng đáng được hưởng hết thảy, và mình quan trọng hơn những người khác - được giải thích rằng do bản thân người đó cảm thấy mình bị nguy hiểm, bị đe dọa bởi những gì người khác đạt được. Vì thế trong tiềm thức họ luôn tìm cách kéo những người có vẻ giỏi giang hơn xuống ngang hàng, hoặc thấp hơn bệnh nhân để thỏa mãn cảm giác vượt trội hơn hẳn người khác. Và "đố kỵ" được coi là tội lỗi tượng trưng cho bệnh này.
Người thân tăng cường trò chuyện để kết nối với bệnh nhân.
Với trẻ em, bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ có thể liên qua đến sự chỉ trích thái quá, hoặc tâng bốc quá của các bậc cha mẹ đối với con mình, không ngừng nhấn mạnh về sự đặc biệt của nó - khiến trẻ có thể che giấu đi sự thiếu tự tin của mình bằng cách phát triển bề ngoài về sự hoàn hảo, và hành vi chứng tỏ sự cần thiết được ngưỡng mộ liên tục. Bên cạnh đó còn có sự liên hệ giữa bộ não, suy nghĩ và hành vi, khả năng giải quyết stress.
Đôi khi từ những câu như: "Chỉ cần bạn cố gắng hết mình bạn sẽ thành công" hay: "Chỉ cần bạn cố gắng hết sức, bạn sẽ đạt được những điều mình muốn." cũng khiến giới trẻ ngộ nhận rằng họ có quyền được hưởng mọi thứ chỉ cần họ cố gắng hết sức.
Nhưng "cố gắng hết sức" là một khái niệm trừu tượng, không được định nghĩa rõ ràng. Thế nào gọi là cố gắng hết sức? Bạn cho rằng bạn học hết 2 tiếng là sự cố gắng hết sức của bạn, vì thế bạn xứng đáng được điểm 10 thay vì điểm 6 hay 7.
Đối với người khác, sự cố gắng hết sức của họ là chăm chỉ ngay từ đầu buổi học. Chính những khái niệm trừu tượng này dẫn đến sự ngộ nhận và tính ái kỷ trong giới trẻ.
Trên thực tế, bệnh rối loạn nhân cách ái kỷ ít gặp, nhưng lại đang dần tăng và rất khó chữa do người mắc không nghĩ họ bị bệnh nên không đi tìm sự giúp đỡ từ các chuyên gia. Bệnh có thể dẫn đến nhiều hệ lụy khó lường cho bệnh nhân và cộng đồng, và chưa có loại thuốc nào có thể chữa khỏi.
Liệu pháp tâm lý cá nhân được xem là giải pháp điều trị rối loạn nhân cách ái kỷ hàng đầu. Theo đó, cha mẹ và tất cả người thân trong nhà cần chủ động trò chuyện với bệnh nhân hàng ngày để tăng cường gắn kết. Các chuyên gia sử dụng phương thức nói chuyện và khám phá tiềm thức người bệnh, hướng dẫn họ suy nghĩ tích cực hơn, tốt hơn. Về lâu dài, các chuyên gia sẽ giúp người bệnh có cái nhìn sâu vào bên trong suy nghĩ của họ, giải đáp tại sao họ lại có thái độ và hành vi như thế, điều này sẽ giúp cho họ cải thiện hành vi của mình.
Liệu pháp nhận thức hành vi cũng được nhiều bác sĩ tâm thần và chuyên gia tâm lý áp dụng - kỹ thuật này giúp phát hiện những hành vi và niềm tin không lành mạnh, từ đó thay thế chúng bằng các thói quen và hành động tích cực, lạc quan.
Để phòng bệnh, chúng ta cần duy trì lối sống lành mạnh, thường xuyên tâm sự với những người thân thương, làm việc điều độ và kết hợp thư giãn tinh thần đúng cách, tự nâng cao nhận thức và chủ động phòng tránh tình trạng này.
Bệnh ái kỷ thường xuất hiện ở nam giới nhiều hơn nữ giới, có nhiều dấu hiệu, trong đó có các triệu chứng sau:
- Phản ứng gay gắt khi bị nhận xét, hoặc cảm thấy tức giận, xấu hổ khi bị ai đó nhắc tới hoặc góp ý.
- Lợi dụng người khác để đạt được mục tiêu của mình.
- Thổi phồng tài năng và khả năng của mình. Phóng đại tầm quan trọng của bản thân. Luôn mong muốn mọi người chú ý và ngưỡng mộ mình.
- Phớt lờ hoặc không có sự đồng cảm với người khác. Ảo tưởng về thành công của mình, nhạy cảm quá mức với những thất bại của mình. Cùn mòn về cảm xúc với mọi người, thiếu kĩ năng đồng cảm. Ám ảnh về bản thân. Theo đuổi những mục đích ích kỷ.
- Người nhân cách ái kỷ thường yêu mến hình ảnh bản thân (rất khác người có hình ảnh bản thân cao vi họ rất khiêm tốn), do người ái kỷ tự cao tự đại, hoặc phô trương cả bên trong lẫn bên ngoài, có khuynh hướng phòng vệ mỗi khi hình ảnh bản thân bị đe dọa.
- Người ái kỷ có thể rất hung hăng. Lối sống đôi lúc nguy hiểm (phản ánh nhu cầu tìm kiếm cảm xúc và xung năng ví như quan hệ tình dục phóng túng, chi tiêu táo bạo).
- Người ái kỷ thường có vẻ ngoài thu hút nên họ có lợi thế ngay lần gặp đầu tiên. Lâu dài thì người ái kỷ sẽ dần trở nên u phiền đặc biệt là về phương diện xã hội (khó khăn trong mối quan hệ lâu dài)....
(Tư liệu từ BV Bạch Mai)
Vera Xuân Hường
Ths Tâm lý học lâm sàng - Chuyên gia tư vấn Hôn nhân Gia đình
(Giám đốc Công ty CP tư vấn tâm lý Hạnh Phúc Việt)
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Tin liên quan
Người cao tuổi sống thọ chưa chắc đã hạnh phúc: Điều đáng quý nhất sau tuổi 70 là điều này
Gia đình - 8 giờ trướcGĐXH - Sống đến 90 hay 100 tuổi là mong ước của nhiều người. Tuy nhiên, nếu những năm tháng cuối đời phải gắn liền với bệnh tật, đau đớn và phụ thuộc hoàn toàn vào người khác, liệu đó có còn là một tuổi già hạnh phúc?
Con sau 10 tuổi bỗng thay đổi như thành người khác: 90% cha mẹ đều mắc phải 3 sai lầm này
Nuôi dạy con - 13 giờ trướcGĐXH - Nhiều cha mẹ từng thắc mắc vì sao đứa trẻ từng quấn quýt bên mình lại bỗng trở nên ít nói, khó gần sau tuổi 10. Theo các chuyên gia tâm lý, đây là giai đoạn trẻ bước vào quá trình "cai sữa tâm lý", đồng thời cũng là thời điểm nhiều gia đình bắt đầu đối mặt với những xung đột đầu tiên.
Từng cho rằng không sinh con là lựa chọn đúng đắn, nữ đại gia hối hận khi nằm viện
Gia đình - 18 giờ trướcGĐXH - Từng lựa chọn không sinh con để toàn tâm phát triển sự nghiệp, nữ chuyên gia tài chính đã thay đổi suy nghĩ sau khi mắc bệnh hiểm nghèo.
Về già mới thấm: Càng cho con cái tiền nhiều, quan hệ càng dễ mệt mỏi
Gia đình - 20 giờ trướcGĐXH - Nhiều người lớn tuổi cho rằng càng hy sinh cho con cháu thì gia đình càng gắn bó. Nhưng thực tế cho thấy, không ít mâu thuẫn trong gia đình lại bắt nguồn từ sự can thiệp quá sâu hoặc những khoản hỗ trợ không có giới hạn.
Tâm thư giáo sư gửi con gái trước kỳ thi đại học gây bão mạng: 8 bài học đáng giá hơn mọi điểm số
Nuôi dạy con - 20 giờ trướcGĐXH - Trước thời khắc con gái bước vào ngưỡng cửa đại học, vị giáo sư đã viết bức tâm thư chứa đựng những bài học sâu sắc về học tập, nhân cách, tình yêu và cuộc sống.
Về hưu rồi mới hiểu: Người còn được bạn bè, đồng nghiệp nhớ đến thường có chung 2 điều này
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - Khi còn đi làm, nhiều người có lịch gặp gỡ dày đặc, điện thoại liên tục nhận được lời mời ăn uống, giao lưu. Thế nhưng sau khi nghỉ hưu, những cuộc hẹn ấy có thể thưa dần. Điều đó không hẳn phản ánh sự lạnh nhạt của người đời, mà đôi khi giúp mỗi người nhìn rõ hơn đâu là những mối quan hệ thực sự bền vững.
Trẻ xem điện thoại từ nhỏ và trẻ không xem điện thoại: 10 năm sau khác biệt rõ rệt
Nuôi dạy con - 1 ngày trướcGĐXH - Việc trẻ sử dụng điện thoại quá sớm và quá thường xuyên không chỉ tác động đến sức khỏe mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện khi trưởng thành.
Càng yêu càng giữ chặt: 3 con giáp nữ nổi tiếng thích kiểm soát nửa kia
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - Trong tình yêu, một số con giáp nữ lại có xu hướng muốn kiểm soát người yêu nhiều hơn người khác. Họ thường xuyên để ý đến mọi hành động của đối phương.
Người già khôn ngoan thường dặn con cháu sớm 3 điều này: Điều thứ 3 khiến nhiều người suy ngẫm
Gia đình - 1 ngày trướcGĐXH - Nhiều người cho rằng làm cha mẹ là cả đời hy sinh cho con cái. Nhưng đến tuổi xế chiều, điều quan trọng không còn là nhẫn nhịn hay gồng gánh tất cả, mà là chủ động trao đổi thẳng thắn với con cháu về những vấn đề liên quan đến tuổi già. Sự rõ ràng đôi khi chính là cách bảo vệ tình thân và giúp cả gia đình bớt những tiếc nuối về sau.
Hành trình làm mẹ hạnh phúc: khi phụ nữ biết yêu thương chính mình
Gia đình - 1 ngày trướcSau khi có con, nhiều phụ nữ dần quên mất việc yêu thương chính mình vì mọi ưu tiên lúc này đều dành cho gia đình và em bé. Thấu hiểu điều đó, Bibo Mart đã tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến "Hành trình làm mẹ hạnh phúc" với sự tham gia của KOLs Tuệ An, mang đến nhiều chia sẻ gần gũi và đầy cảm xúc về hành trình làm mẹ hiện đại.
Trẻ có EQ cao thường lớn lên trong gia đình có cha mẹ hay nói 3 câu này
Nuôi dạy conGĐXH - EQ cao không phải năng lực bẩm sinh mà được hình thành từ những tương tác hằng ngày trong gia đình.
