NSND Lê Hùng: “Tôi là thằng Lê Hùng đạo diễn, không phải giám đốc”

Đạo diễn Lê Hùng.

- Sinh ra trong thời loạn nhưng từ năm 1968-1971 tôi đang học ở trường Đại học Sân khấu điện ảnh. Tốt nghiệp xong thì Đoàn kịch Quảng Ninh thành lập, lứa diễn viên đầu tiên chúng tôi gồm Tất Bình, Hồng Dương...  hăng hái về đó đầu quân. Năm 1974 tôi mới chính thức nhập ngũ. Khi đó tôi 24 tuổi, chưa có gia đình. Lúc đó thì mắt tôi đã bị loạn thị rồi, nhưng vì khí thế nhập ngũ đang rất hừng hực, nên tôi muốn đi bằng được. Cho nên khi vào khám, đọc đến tên Lê Hùng thì người khác “có” hộ, tức là mắt của nó nhưng tên là của mình. Nhờ vậy mà tôi lọt qua vòng khám xét để nhập ngũ.

Kết thúc khóa huấn luyện, chúng tôi hành quân vào Tây Ninh năm 1975. Lúc đó, chiến tranh giải phóng kết thúc rồi nhưng chiến tranh biên giới vẫn rất ác liệt. Chúng tôi đã chiến đấu ở biên giới Campuchia. Có một kỷ niệm rất vui thế này: Trong tổ tam tam của chúng tôi (3 người ngủ một giường) thì có một cậu trẻ nhất, kém tôi 2 tuổi, rất nhát. Mỗi khi đi ngủ là không dám nằm ngoài, cậu ấy bảo, em bé nhất thì các anh cho em nằm giữa. Chuyện lâu rồi tôi cũng không nhớ nữa, nhưng tình cờ 5 năm trước, cậu ta từ Canada về vẫn tìm gặp tôi bằng được để ôn lại kỷ niệm cũ.

Vậy khi đó ông có “nhát” như bạn của mình không?

- Không, cũng bình thường thôi. Nỗi sợ của tôi nằm ở vấn đề khác, đó là hàng ngày nhìn thấy xe chở thương binh của mình kìn kìn. Nói đúng hơn thì đó là nỗi xót xa. Cuối năm 1976 hết nghĩa vụ quân sự thì tôi về nhà hát Quân đội. Đến năm 1978, Nhà hát Tuổi trẻ thành lập thì tôi về đó và làm việc cho đến khi về hưu.

Gắn bó với Nhà hát Tuổi trẻ lâu như vậy, khi về hưu ông có nuối tiếc hay nhớ về những kỷ niệm ở đó không?

- Không, bây giờ tôi bận lắm, không có thì giờ để nhớ nhung cái gì cả. Vừa hoàn thành vở opera cho Nhật Bản diễn 2 đêm ở Nhà hát Lớn, xong là nhao vào Thanh Hóa làm cho đoàn tuồng, rồi quay về làm cho đoàn chèo Hưng Yên, kế đến bây giờ là làm cho Đoàn kịch Hải Phòng vở Bỉ vỏ... Công việc cứ thế cuốn tôi đi thì làm sao có thời giờ cho những cái đã qua.

Hình như ông không có khái niệm về hưu thì phải. Về hưu rồi nhưng vẫn như ngày hôm qua?

- Đúng thế, như là vừa mới tốt nghiệp thôi. Cho nên tôi không có khái niệm đó, vì tôi không có cảm giác là tôi đã già. Tôi cũng xin báo tin vui với bạn là bà xã vừa sinh hạ cho tôi một bé trai cách đây 4 hôm (17/4), nặng 3,2kg.

 Chúc mừng ông vì về hưu rồi mà vẫn đón nhận niềm vui làm cha. Tôi biết ông chờ giây phút này từ mấy chục năm nay rồi, nhưng niềm vui lớn lao như thế mà sao bây giờ ông vẫn ở Hải Phòng chứ không ở bên cạnh vợ con?

- Khi cô ấy chuẩn bị sinh thì tôi có nhao về  rồi. Yên ổn xong xuôi, đưa mẹ con về nhà thì tôi xuống Hải Phòng ngay. Đến hôm nay vẫn thế. 17 giờ tập cho diễn viên xong, tôi nghỉ ăn cơm với đoàn. 19h30 lại làm việc. 21h30-22 giờ là tôi lái xe về nhà với vợ con, sáng mai lại xuống Hải Phòng.

Đạo diễn Lê Hùng hạnh phúc với đứa con mới sinh.

 Khi về hưu, người ta rất hay ngẫm về nhân tình thế thái. Từng gặp nhiều phản ứng và cả phê phán của những người là cấp dưới của mình, ông nghĩ gì về câu chuyện “hậu sát nhập” của hai nhà hát?

- Những chuyện đó tôi cho là bình thường thôi, người ta không hiểu thì chê bai, nói tôi quản lý kém là việc của họ. Mọi người không hiểu rằng, nhà hát tồn tại bằng tác phẩm. Nhìn vào nhà hát xem năm ấy có tác phẩm gì, khán giả có đến nhà hát không thì sẽ đánh giá được nó có mạnh hay không. Cứ cho anh làm quản lý tốt mà anh không cho ra được tác phẩm, khán giả không đến với nhà hát, đời sống của diễn viên không lên thì nói chuyện quản lý giỏi làm gì. Người ta chê tôi làm quản lý tồi thì tôi chỉ cười thôi vì thực lòng tôi không định làm giám đốc. Tôi là thằng Lê Hùng đạo diễn chứ không phải Lê Hùng giám đốc. Thực ra làm giám đốc có cái hay là được thực hiện những ý tưởng của mình, nhưng không có nghĩa khi mình không làm lãnh đạo nữa thì mọi thứ chấm hết.

- Cũng có nhiều người nói như vậy. Con người nói chung có hai cách để chứng tỏ mình, một là đi nói xấu người ta, một cách nữa thì chứng tỏ bằng việc mình làm. Sau 1 năm tôi về hưu thì Nhà hát Tuổi trẻ có tác phẩm gì? Tôi ở Hải Phòng vẫn thấy treo băng-rôn diễn Festival Đời cười, chọn những tác phẩm trong Đời cười để diễn đấy chứ có gì mới hơn đâu. Còn chuyện người ta nói khi mình sắp về hưu thì quả thật là tôi cũng có buồn chứ, mình cũng là con người mà. Sau khi vợ tôi sinh, cũng chính cái người từng phê phán tôi ấy lại nhắn tin chúc mừng tôi đã có quý tử, rằng “em xin phép được đến thăm anh, thăm cháu có được không?”. Nhưng tôi không trả lời vì những người đó bây giờ không còn là em, là bạn tôi nữa. Tại sao những lúc tôi làm họ không phản đối, để lúc tôi về hưu rồi họ mới nói. Cái khiến tôi buồn là cái này. Không làm giám đốc thì tôi dựng vở, làm đạo diễn cho các chương trình, lễ hội... Công việc cứ cuốn đi nhưng có lúc bỗng nhiên chợt nhớ đến những lời nói đó, tôi cũng thấy buồn lắm. Tại sao họ không nói thẳng với mình ngay từ đầu rằng “anh thành lập cái nhà hát đó là không được đâu”. Tôi về rồi vẫn có nhiều diễn viên trẻ đến nhà chơi, trừ những người từng nói tôi trên báo thì không dám đến và bây giờ đang xin phép đến. Như thế thì tôi lại càng buồn hơn. Ví dụ họ cứ phản đối mình đi, rằng anh đã  “giết”  nhà hát, rồi “cạch mặt”  mình ra... Có khi như thế tôi lại không thấy buồn.

Nhưng góp ý lúc đó chắc gì ông đã nghe, vì mọi người nói rằng, ông rất chuyên quyền, chỉ tin mình thôi...

- Không phải, mọi người không hiểu ý tôi. Tôi trình Bộ VH,TT&DL với ý tưởng thành lập Trung tâm Kịch nghệ quốc gia chứ không phải Nhà hát Kịch quốc gia. Nhưng sau đó, Bộ quyết định thành lập Nhà hát Kịch quốc gia thì người ta lo sẽ mất thương hiệu. Bộ giải thích vẫn có Nhà hát Kịch quốc gia, vẫn có Nhà hát Tuổi trẻ nhưng người ta phản đối, trong nhà hát không thể có nhà hát. Nhưng nếu vẫn theo phương án ban đầu của tôi là thành lập Trung tâm Kịch nghệ thì hai nhà hát vẫn giữ nguyên. Ý tưởng không thành thì 7.000m2 đất được cấp ở khu Mỹ Đình năm nay chắc là sẽ bị thu về thôi. Mỗi người có một tầm nhìn của họ. Có người nhìn xa nhưng có người chỉ quanh quẩn ở dưới chân mình thôi, biết làm sao được.

Sẽ thành lập nhà hát kịch tư nhân

Nghe nói ông sắp thành lập nhà hát tư nhân?

- Sẽ làm. Hiện có nhiều người ngỏ ý ủng hộ tôi về tiền bạc, còn tôi chỉ làm sáng tạo thôi. Nhưng hiện tại thì chưa vì tôi đang ngập trong đơn đặt hàng của các đoàn. Làm xong Bỉ vỏ thì tôi làm Lễ hội năm du lịch quốc gia Đồng bằng sông Hồng cho Hải Phòng, xong thì quay về dựng cho chèo Thái Bình, Kịch Công an, chèo Vĩnh Phúc, chèo Ninh Bình, chèo Quân đội... Có những ngày ở Hà Nội tôi cũng làm việc tới 3 buổi. Sáng làm cho chèo Hà Nội, chiều làm cho chèo Quân đội và tối làm cho Kịch Công an. Ngày xưa thời gian chủ yếu dành cho Nhà hát, giờ chỉ lo cho mình và gia đình, thế thì còn gì sung sướng bằng.

Ông cứ đi triền miên thế này  thì vợ con có kêu ca phàn nàn gì không?

- Vợ tôi được cái yêu chồng thì yêu cả công việc của chồng. Hơn nữa như bạn thấy đấy, tôi vẫn về thăm vợ con hàng ngày đấy thôi.

Xin cảm ơn NSND Lê Hùng về cuộc trò chuyện!