Phát hiện dấu hiệu từ trường giống Trái đất ở hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời

Ảnh minh họa từ trường trên một ngoại hành tinh khí nóng. (Ảnh: ESO/M. Kornmesser, L. Calcada/Reuters)

Các nhà thiên văn học vừa phát hiện bằng chứng mạnh nhất từ trước đến nay cho thấy một số hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt Trời có từ trường. Đây là những hành tinh không quay quanh Mặt Trời như Trái Đất, mà quay quanh các ngôi sao khác trong vũ trụ.

Phát hiện này dựa trên việc nghiên cứu chuyển động của gió trong bầu khí quyển của 7 hành tinh khí lớn và rất nóng. Các quan sát được thực hiện bằng kính thiên văn tại Chile và Hawaii, sau đó được công bố trên tạp chí Nature Astronomy ngày 2/6.

Từ trường có thể hiểu đơn giản là một vùng lực vô hình bao quanh hành tinh. Trên Trái Đất, từ trường giúp bảo vệ hành tinh khỏi một phần tác động từ các hạt mang năng lượng cao trong không gian. Từ trường được tạo ra bởi chuyển động của vật chất dẫn điện sâu bên trong hành tinh, kết hợp với sự tự quay của hành tinh đó.

Trong nghiên cứu này, 7 hành tinh được quan sát đều là các hành tinh khí, có kích thước tương tự hoặc lớn hơn sao Mộc - hành tinh lớn nhất trong Hệ Mặt Trời. Do quay rất gần ngôi sao chủ, chúng nóng hơn sao Mộc rất nhiều. Một mặt của các hành tinh này luôn hướng về phía ngôi sao, trong khi mặt còn lại luôn quay ra ngoài không gian.

Theo cách hiểu thông thường, hành tinh càng nóng thì gió trong khí quyển càng mạnh. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lại ghi nhận điều ngược lại: những hành tinh nóng nhất có gió yếu hơn dự đoán. Nhà thiên văn học Julia Seidel thuộc Đài quan sát Côte d'Azur ở Nice, Pháp, cho rằng nguyên nhân có thể là từ trường đã tương tác với các hạt mang điện trong khí quyển, làm chậm chuyển động của gió.

Tốc độ gió trên 7 hành tinh này có thể lên tới 25.000 km/h, mạnh hơn gió trên sao Mộc. Dù vậy, từ trường của chúng được đánh giá nhỏ hơn từ trường của sao Mộc, nhưng vẫn tương đương với nhiều hành tinh trong Hệ Mặt Trời.

Các nhà khoa học nhấn mạnh 7 hành tinh khí nóng này không phải là nơi có khả năng tồn tại sự sống. Tuy nhiên, phát hiện trên có ý nghĩa quan trọng vì từ trường là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng một hành tinh duy trì bầu khí quyển trong thời gian dài.

Nhà thiên văn học Bibiana Prinoth thuộc Đài thiên văn Nam Âu tại Đức cho biết từ trường không trực tiếp quyết định một hành tinh có thể có sự sống hay không. Tuy nhiên, từ trường có thể góp phần định hình quá trình phát triển lâu dài của hành tinh, bởi bầu khí quyển đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì áp suất, điều hòa nhiệt độ và tạo điều kiện để nước lỏng tồn tại trên bề mặt như trên Trái Đất.