Tái tạo cánh tay phù liệt sau điều trị ung thư
Chị Nguyễn Thị M. (37 tuổi ở Hai Bà Trưng, Hà Nội) đau khổ với cánh tay voi của mình hơn cả khi phát hiện ra ung thư vú.
Sau điều trị ung thư, đặc biệt là ung thư vú, ung thư cổ tử cung, nội mạc tử cung, âm hộ, đầu cổ, ung thư tuyến tiền liệt cũng như sarcoma và melanoma... bệnh nhân thường bị phù bạch mạch cánh tay, gây xơ hóa, mất chức năng vận động... Kỹ thuật tái tạo mở thông bạch mạch và vật lý trị liệu sẽ giúp bệnh nhân thoát khỏi tàn phế.
 |
|
Bàn tay phải phù bạch mạch, trong khi tay trái
bình thường. |
|
Các biện pháp tập luyện sau phẫu thuật tạo hình:
- Giữ da mềm mại, chống trầy xước, đề phòng nhiễm khuẩn, không để da bị khô.
- Ngày 2 - 3 lần, mỗi lần 30 phút xoa bóp nhẹ nhàng vùng phẫu thuật và cánh tay, kích thích bạch mạch thường xuyên để dịch bạch huyết ở vùng phù lan tỏa đến các mạch lân cận, làm tăng áp lực lên những vị trí có mạch bạch huyết nông dưới da. Ngoài ra nên tập thể dục hăng ngày. - Sau khi xoa bóp thì nên dùng băng chun hoặc tất ép tay chuyên dụng của y tế để băng luôn. |
Thống kê cho thấy, có khoảng 15 - 20% bệnh nhân ung thư vú bị phù bạch mạch sau điều trị. Sự biến dạng cánh tay của phù bạch mạch làm cho họ không thể dùng quần áo che giấu được. Nguyên nhân phù bạch mạch là do tia xạ, do phẫu thuật nạo vét hạch rộng hoặc do cả hai.
Cơ chế phù do tổ chức sẹo xơ chèn ép làm cản trở, tắc nghẽn bạch mạch. Khi sự chèn ép này tăng lên, đám rối thần kinh cánh tay cũng bị ép, dẫn đến rối loạn cảm giác, đau nhức, thậm chí liệt, cuối cùng là teo cơ và mất chức năng chi trên.
Trước đây, để điều trị bệnh này, chủ yếu là dùng vật lý trị liệu và băng ép nhưng không mang lại kết quả. Trên thế giới đang áp dụng phương pháp ghép bạch mạch vi phẫu, tuy nhiên khó thực hiện, đòi hỏi điều kiện kỹ thuật và tốn kém song kết quả vẫn chưa tối ưu.
Vì vậy, bệnh viện đã nghiên cứu kỹ thuật tái tạo bạch mạch điều trị có hiệu quả. Khi đó, các bác sĩ sẽ mở thông bạch mạch, phá bỏ phần bị tổn thương gây xơ hóa, rồi sử dụng vạt da cơ từ vùng lưng để tái tạo, thay thế vùng da, cơ bị xơ hóa gây nghẽn bạch mạch, khiến máu lưu thông và cánh tay hồi phục. Tuy nhiên, sau phẫu thuật bệnh nhân phải thực hiện vật lý trị liệu đúng liệu trình.
