Tháng Năm ăn Tết Đoan Ngọ

Thứ năm, 14:33 28/05/2009 | Xã hội

Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ Tết Đoan Ngọ (Tết mồng 5 tháng 5 âm lịch) là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân Việt.

Tục hái lá thuốc mồng 5 tháng 5

Tết Đoan Ngọ vốn bắt nguồn Trung Quốc với truyền thuyết về vị trung thần Khuất Nguyên thời vua Hoài Vương. Bọn gian nịnh thần ganh ghét Khuất Nguyên bèn bày kế để Hoài Vương thử lòng trung thành của Khuất Nguyên bằng cách ra lệnh ông nhảy sông tự vẫn. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung” (Vua bảo bề tôi chết, bề tôi không chết là kẻ bất trung).

Khuất Nguyên vô cớ bị xử oan nhưng vẫn tuân lệnh vua trầm mình xuống sông tự vẫn đúng vào giờ Ngọ, ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch. Người dân Trung Quốc tôn kính, tưởng nhớ Khuất Nguyên nên hàng năm cứ vào ngày ông mất, đúng mồng 5 tháng 5 âm lịch, lại thả bánh, quả xuống nước thờ cúng ông.

Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ là giữa trưa và ăn tết Đoan Ngọ là ăn vào giữa trưa. Ca dao có câu: “Tháng Tư đong đậu nấu chè/Ăn Tết Đoan Ngọ trở về tháng Năm”. Truyền thuyết đó gắn kết trong đời sống tâm linh của người dân Việt với ý nghĩa gần gũi hơn, và cũng không mấy ai còn truy tìm nguồn gốc của nó.

Tương truyền, Khuất Nguyên vốn là bậc thần y nên dân ta có tục hái lá mồng 5 về ủ rồi phơi khô làm thuốc. Khi ốm đau mang những lá thuốc này nấu nước uống chữa bệnh rất hiệu nghiệm.

Theo lệ, sau lễ cúng gia tiên, đúng ngọ (12h trưa), người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là thời khắc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm. Lá cây cỏ hái được vào giờ này có tác dụng chữa bệnh rất tốt, nhất là các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Lá mùng 5 là hỗn hợp của bất cứ thứ lá nào có được trong vườn, từ lá tre, lá bưởi, lá cam, lá quýt, đến lá ổi, lá dủ dẻ, hành, tỏi, trầu không... và nhiều nhất là ngải cứu. Trong khi hái lá thuốc, ai nhìn thấy rắn, thằn lằn thì cả năm được nhiều may mắn vì những loài này vào thời khắc đó rất hiếm thấy.

Nơi phố phường, thị thành, không nhiều vườn tược, cỏ cây, người dân lại có lệ đi mua lá thuốc mồng 5. Độ trước Tết vài ngày, các bà, các mẹ, các chị từ thôn quê ra chợ phố mang theo đủ thứ loại lá bày bán. Lá được xắt nhỏ, phân từng loại riêng biệt, người đi chợ chọn lấy những lá có mùi vị ưa thích mua về, đúng ngọ ngày mồng 5, lại đem ra phơi khô rồi bọc lại để trong tủ thuốc gia đình, dùng khi nhà có người ốm đau.

Lá thuốc mùng 5, dẫu là loại thuốc linh nghiệm thật hay chỉ là truyền thuyết nhưng qua bao đời nay đã gắn liền với đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

Ngải cứu, một vị thuốc được hái nhiều trong ngày 5/5 âm lịch.

Tết diệt sâu bọ

Ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ được “Việt hoá” thành ngày Tết diệt sâu bọ và thờ cúng tổ tiên vào thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái mong một mùa bội thu. Vì vậy hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu. Ngoài ra còn những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.

Hà Nội ngày này, rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là món không thể thiếu. Chị Liên (buôn bán ở chợ Ngọc Hà, Hà Nội) cho biết: “Rượu nếp là thứ bán chạy nhất trong ngày này. Từ sáng tới giờ tôi đã bán hết 10 chậu nếp cẩm”.

Ngoài ra, mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ của người Bắc không thể thiếu hoa quả các loại. Từ sáng sớm, các hàng bán hoa quả đã đông người hỏi mua.

Rượu nếp cẩm...

... và rượu nếp là món bán chạy nhất trong ngày này.

Ở Đà Nẵng, từ sáng sớm các bà, các chị đã tất bật đi sắm đồ lễ chuẩn bị cho một cái Tết Đoan Ngọ đủ đầy. Sáng nay, các chợ cũng xôm tụ hơn hẳn ngày thường. Một món không thể thiếu trên mâm cơm cúng Tết Đoan Ngọ với người dân nơi đây là bánh ú tro. Bánh ú tro được bán rất nhiều với giá từ 5.000 - 7.000 đồng/chục. Nhà nào cũng mua từ ba bốn chục bánh trở lên.

Một người phụ nữ đang chọn những chục bánh thật đẹp chuẩn bị cho mâm cơm ngày Tết mồng 5 tháng 5 cho biết năm nào cũng vậy, vào dịp này, bánh ú tro là thứ chị chọn mua đầu tiên bởi theo chị loại bánh này mang ý nghĩa như bánh chưng ngày Tết Nguyên Đán.

Bánh ú tro được bày bán rất nhiều.

Hàng hoa quả cũng nhộn nhịp không kém, giá các loại hoa quả tăng nhẹ so với những ngày thường từ 2.000 - 3.000 đồng/kg các loại. Hoa tươi cũng tăng giá nhưng không đáng kể, được bày bán nhiều nhất là cúc vàng.

Nhìn khuôn mặt các bà, cá mẹ ai cũng hớn hở khi chọn mua đồ lễ vì lại có thêm một ngày trong năm gia đình được quây quần bên mâm cơm đầm ấm. Ai đi đâu về đâu, ngày này cũng nhớ về sum họp cùng gia đình, vui Tết mồng 5.

Ngoài ra, theo truyền thống của người miền trong, thịt vịt cũng là một thứ không thể thiếu cho ngày lễ này.

Theo Dân trí

kimvan

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Cận cảnh một số điểm sụt lún trên kè Hải Thịnh ở Ninh Bình

Thời sự - 8 giờ trước

GĐXH - Trước tác động của triều cường, gió mạnh và biến động địa hình bãi biển, tuyến kè biển Hải Thịnh (tỉnh Ninh Bình) thời gian qua xuất hiện nhiều điểm sạt lở. Các cơ quan chức năng đang khẩn trương triển khai giải pháp khắc phục nhằm đảm bảo an toàn trước mùa mưa bão năm 2026.

Kịp thời cứu sống nam sinh bị đuối nước

Xã hội - 8 giờ trước

GĐXH - Trong lúc đi chơi cùng bạn, nam sinh ở Hà Tĩnh xuống tắm tại khu vực đập nước không may bị đuối nước, may mắn được người dân phát hiện, ứng cứu kịp thời.

Viên chức cần biết rõ thông tin quan trọng này: loạt hành vi có thể bị kỷ luật

Đời sống - 8 giờ trước

GĐXH - Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo nghị định quy định về xử lý kỷ luật viên chức. Dự thảo Nghị định có điểm gì mới?

Top con giáp phải 'cày' gấp đôi người khác mới thành công: Hậu vận cực đáng ghen tị

Đời sống - 8 giờ trước

GĐXH - Không phải con giáp nào sinh ra cũng gặp may mắn hay có sẵn điều kiện tốt. Có những con giáp để đạt thành công thì phải chịu nhiều thử thách hơn người khác.

Khởi tố Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và 13 bị can khác

Pháp luật - 8 giờ trước

GĐXH - Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án vi phạm pháp luật xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (Tập đoàn Hóa chất Đức Giang) và khởi tố đối với 14 bị can.

Công an Hải Phòng tạm giữ 12 thanh niên gây rối trong vụ rượt đuổi lúc rạng sáng

Pháp luật - 10 giờ trước

GĐXH - Vào rạng sáng 16/3, Công an Hải Phòng đã tạm giữ 12 thanh niên vì gây rối trật tự công cộng. Họ đã tụ tập và ném chai thủy tinh trên đường Bùi Viện.

Con hươu cho cặp nhung 'khủng' nặng hơn 5kg

Xã hội - 11 giờ trước

GĐXH - Một con hươu đực của hộ dân xã Sơn Tiến (Hà Tĩnh) mọc cặp lộc nhung ước tính nặng hơn 5kg. Đây được cho là cặp nhung lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn.

Hà Tĩnh đưa vào vận hành ứng dụng công dân số i-HaTinh