Tháng Năm ăn Tết Đoan Ngọ

Thứ năm, 14:33 28/05/2009 | Xã hội

Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ Tết Đoan Ngọ (Tết mồng 5 tháng 5 âm lịch) là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân Việt.

Tục hái lá thuốc mồng 5 tháng 5

Tết Đoan Ngọ vốn bắt nguồn Trung Quốc với truyền thuyết về vị trung thần Khuất Nguyên thời vua Hoài Vương. Bọn gian nịnh thần ganh ghét Khuất Nguyên bèn bày kế để Hoài Vương thử lòng trung thành của Khuất Nguyên bằng cách ra lệnh ông nhảy sông tự vẫn. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung” (Vua bảo bề tôi chết, bề tôi không chết là kẻ bất trung).

Khuất Nguyên vô cớ bị xử oan nhưng vẫn tuân lệnh vua trầm mình xuống sông tự vẫn đúng vào giờ Ngọ, ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch. Người dân Trung Quốc tôn kính, tưởng nhớ Khuất Nguyên nên hàng năm cứ vào ngày ông mất, đúng mồng 5 tháng 5 âm lịch, lại thả bánh, quả xuống nước thờ cúng ông.

Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ là giữa trưa và ăn tết Đoan Ngọ là ăn vào giữa trưa. Ca dao có câu: “Tháng Tư đong đậu nấu chè/Ăn Tết Đoan Ngọ trở về tháng Năm”. Truyền thuyết đó gắn kết trong đời sống tâm linh của người dân Việt với ý nghĩa gần gũi hơn, và cũng không mấy ai còn truy tìm nguồn gốc của nó.

Tương truyền, Khuất Nguyên vốn là bậc thần y nên dân ta có tục hái lá mồng 5 về ủ rồi phơi khô làm thuốc. Khi ốm đau mang những lá thuốc này nấu nước uống chữa bệnh rất hiệu nghiệm.

Theo lệ, sau lễ cúng gia tiên, đúng ngọ (12h trưa), người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là thời khắc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm. Lá cây cỏ hái được vào giờ này có tác dụng chữa bệnh rất tốt, nhất là các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Lá mùng 5 là hỗn hợp của bất cứ thứ lá nào có được trong vườn, từ lá tre, lá bưởi, lá cam, lá quýt, đến lá ổi, lá dủ dẻ, hành, tỏi, trầu không... và nhiều nhất là ngải cứu. Trong khi hái lá thuốc, ai nhìn thấy rắn, thằn lằn thì cả năm được nhiều may mắn vì những loài này vào thời khắc đó rất hiếm thấy.

Nơi phố phường, thị thành, không nhiều vườn tược, cỏ cây, người dân lại có lệ đi mua lá thuốc mồng 5. Độ trước Tết vài ngày, các bà, các mẹ, các chị từ thôn quê ra chợ phố mang theo đủ thứ loại lá bày bán. Lá được xắt nhỏ, phân từng loại riêng biệt, người đi chợ chọn lấy những lá có mùi vị ưa thích mua về, đúng ngọ ngày mồng 5, lại đem ra phơi khô rồi bọc lại để trong tủ thuốc gia đình, dùng khi nhà có người ốm đau.

Lá thuốc mùng 5, dẫu là loại thuốc linh nghiệm thật hay chỉ là truyền thuyết nhưng qua bao đời nay đã gắn liền với đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

Ngải cứu, một vị thuốc được hái nhiều trong ngày 5/5 âm lịch.

Tết diệt sâu bọ

Ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ được “Việt hoá” thành ngày Tết diệt sâu bọ và thờ cúng tổ tiên vào thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái mong một mùa bội thu. Vì vậy hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu. Ngoài ra còn những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.

Hà Nội ngày này, rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là món không thể thiếu. Chị Liên (buôn bán ở chợ Ngọc Hà, Hà Nội) cho biết: “Rượu nếp là thứ bán chạy nhất trong ngày này. Từ sáng tới giờ tôi đã bán hết 10 chậu nếp cẩm”.

Ngoài ra, mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ của người Bắc không thể thiếu hoa quả các loại. Từ sáng sớm, các hàng bán hoa quả đã đông người hỏi mua.

Rượu nếp cẩm...

... và rượu nếp là món bán chạy nhất trong ngày này.

Ở Đà Nẵng, từ sáng sớm các bà, các chị đã tất bật đi sắm đồ lễ chuẩn bị cho một cái Tết Đoan Ngọ đủ đầy. Sáng nay, các chợ cũng xôm tụ hơn hẳn ngày thường. Một món không thể thiếu trên mâm cơm cúng Tết Đoan Ngọ với người dân nơi đây là bánh ú tro. Bánh ú tro được bán rất nhiều với giá từ 5.000 - 7.000 đồng/chục. Nhà nào cũng mua từ ba bốn chục bánh trở lên.

Một người phụ nữ đang chọn những chục bánh thật đẹp chuẩn bị cho mâm cơm ngày Tết mồng 5 tháng 5 cho biết năm nào cũng vậy, vào dịp này, bánh ú tro là thứ chị chọn mua đầu tiên bởi theo chị loại bánh này mang ý nghĩa như bánh chưng ngày Tết Nguyên Đán.

Bánh ú tro được bày bán rất nhiều.

Hàng hoa quả cũng nhộn nhịp không kém, giá các loại hoa quả tăng nhẹ so với những ngày thường từ 2.000 - 3.000 đồng/kg các loại. Hoa tươi cũng tăng giá nhưng không đáng kể, được bày bán nhiều nhất là cúc vàng.

Nhìn khuôn mặt các bà, cá mẹ ai cũng hớn hở khi chọn mua đồ lễ vì lại có thêm một ngày trong năm gia đình được quây quần bên mâm cơm đầm ấm. Ai đi đâu về đâu, ngày này cũng nhớ về sum họp cùng gia đình, vui Tết mồng 5.

Ngoài ra, theo truyền thống của người miền trong, thịt vịt cũng là một thứ không thể thiếu cho ngày lễ này.

Theo Dân trí

kimvan

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Quan tâm nhất Mới nhất

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Hà Nội kích hoạt phương án hộ đê, ứng phó lũ trên các tuyến sông

Thời sự - 9 giờ trước

GĐXH - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 1, mưa kéo dài trong những ngày qua khiến mực nước trên nhiều tuyến sông tại Hà Nội có xu hướng dâng cao. Trước diễn biến này, thành phố đã yêu cầu các địa phương ven sông khẩn trương kích hoạt phương án hộ đê, chủ động triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và hệ thống đê điều.

Bão số 1 suy yếu thành áp thấp nhiệt đới, sau thành vùng áp thấp

Xã hội - 10 giờ trước

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, trưa 5/7, sau khi đi sâu vào đất liền phía Nam tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), bão số 1 đã suy yếu thành áp thấp nhiệt đới. Đây là tin cuối cùng về cơn bão số 1.

Mưa lớn sau bão, cảnh báo ngập lụt ở Quảng Ninh, Bắc Ninh và Lạng Sơn

Xã hội - 10 giờ trước

Từ hôm nay (5/7) đến ngày 6/7, trên các sông ở Quảng Ninh, Bắc Ninh, Lạng Sơn có khả năng xuất hiện một đợt lũ với biên độ lũ lên từ 2-4m. Trong đợt lũ này, đỉnh lũ ở khu vực thượng lưu và trên các sông nhỏ có khả năng lên mức BĐ1-BĐ2, có sông trên BĐ2.

Triệt phá đường dây cá độ bóng đá quy mô lớn qua trang web tại Hà Nội

Pháp luật - 15 giờ trước

GĐXH - Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp cùng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Hà Nội vừa triệt phá thành công một ổ nhóm tội phạm có tổ chức, chuyên hoạt động cá độ bóng đá dưới hình thức cá cược trực tuyến với số tiền giao dịch lên đến hàng tỷ đồng.

Đăng sai thông tin điểm thi Toán ở Thái Nguyên để 'câu view', TikToker bị công an làm rõ

Pháp luật - 15 giờ trước

GĐXH - Công an tỉnh Thái Nguyên vừa làm rõ một trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội về điểm thi môn Toán của học sinh Trường THPT Chuyên Thái Nguyên.

Những trường hợp nào bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế theo quy định mới nhất?

Đời sống - 16 giờ trước

GĐXH - Dưới đây là 5 trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế theo quy định của Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

Càng về cuối năm càng phát đạt: 3 con giáp sự nghiệp thăng hoa, tiền về đầy túi

Đời sống - 17 giờ trước

GĐXH - Nửa cuối năm 2026 được dự báo là giai đoạn nhiều biến động nhưng cũng mở ra cơ hội hiếm có cho một số con giáp.

Quý nhân trong cuộc đời là ai? 4 kiểu bạn đáng trân trọng nếu may mắn gặp được

Đời sống - 18 giờ trước

GĐXH - Quý nhân không nhất thiết là người mang đến tiền bạc hay danh vọng, mà có thể là những người luôn đồng hành, động viên và giúp bạn trưởng thành. Dưới đây là 4 kiểu bạn được xem là "quý nhân" trong cuộc đời, càng gặp sớm càng giúp bạn có thêm động lực, cơ hội và sự vững vàng trên hành trình phát triển bản thân.

Tin sáng 5/7: Tất cả người dân có bằng lái xe chú ý quy định thời gian cấp đổi mới nhất từ Bộ Công an; Thông báo quan trọng đến tất cả người dùng Zalo

Thời sự - 19 giờ trước

GĐXH - Bộ Công an đã ban hành thông tư mới rút ngắn thời gian chờ cấp, đổi bằng lái xe; Người dùng đang sử dụng ứng dụng Zalo cần lưu ý thông tin này.