Tháng Năm ăn Tết Đoan Ngọ

Thứ năm, 14:33 28/05/2009 | Xã hội

Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ Tết Đoan Ngọ (Tết mồng 5 tháng 5 âm lịch) là cái Tết sum họp đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân Việt.

Tục hái lá thuốc mồng 5 tháng 5

Tết Đoan Ngọ vốn bắt nguồn Trung Quốc với truyền thuyết về vị trung thần Khuất Nguyên thời vua Hoài Vương. Bọn gian nịnh thần ganh ghét Khuất Nguyên bèn bày kế để Hoài Vương thử lòng trung thành của Khuất Nguyên bằng cách ra lệnh ông nhảy sông tự vẫn. “Quân xử thần tử, thần bất tử bất trung” (Vua bảo bề tôi chết, bề tôi không chết là kẻ bất trung).

Khuất Nguyên vô cớ bị xử oan nhưng vẫn tuân lệnh vua trầm mình xuống sông tự vẫn đúng vào giờ Ngọ, ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch. Người dân Trung Quốc tôn kính, tưởng nhớ Khuất Nguyên nên hàng năm cứ vào ngày ông mất, đúng mồng 5 tháng 5 âm lịch, lại thả bánh, quả xuống nước thờ cúng ông.

Đoan nghĩa là mở đầu, Ngọ là giữa trưa và ăn tết Đoan Ngọ là ăn vào giữa trưa. Ca dao có câu: “Tháng Tư đong đậu nấu chè/Ăn Tết Đoan Ngọ trở về tháng Năm”. Truyền thuyết đó gắn kết trong đời sống tâm linh của người dân Việt với ý nghĩa gần gũi hơn, và cũng không mấy ai còn truy tìm nguồn gốc của nó.

Tương truyền, Khuất Nguyên vốn là bậc thần y nên dân ta có tục hái lá mồng 5 về ủ rồi phơi khô làm thuốc. Khi ốm đau mang những lá thuốc này nấu nước uống chữa bệnh rất hiệu nghiệm.

Theo lệ, sau lễ cúng gia tiên, đúng ngọ (12h trưa), người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là thời khắc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ánh nắng tốt nhất trong năm. Lá cây cỏ hái được vào giờ này có tác dụng chữa bệnh rất tốt, nhất là các bệnh về đường ruột hay khi cảm mạo, đem những lá thuốc này nấu nước xông giải cảm rất tốt.

Lá mùng 5 là hỗn hợp của bất cứ thứ lá nào có được trong vườn, từ lá tre, lá bưởi, lá cam, lá quýt, đến lá ổi, lá dủ dẻ, hành, tỏi, trầu không... và nhiều nhất là ngải cứu. Trong khi hái lá thuốc, ai nhìn thấy rắn, thằn lằn thì cả năm được nhiều may mắn vì những loài này vào thời khắc đó rất hiếm thấy.

Nơi phố phường, thị thành, không nhiều vườn tược, cỏ cây, người dân lại có lệ đi mua lá thuốc mồng 5. Độ trước Tết vài ngày, các bà, các mẹ, các chị từ thôn quê ra chợ phố mang theo đủ thứ loại lá bày bán. Lá được xắt nhỏ, phân từng loại riêng biệt, người đi chợ chọn lấy những lá có mùi vị ưa thích mua về, đúng ngọ ngày mồng 5, lại đem ra phơi khô rồi bọc lại để trong tủ thuốc gia đình, dùng khi nhà có người ốm đau.

Lá thuốc mùng 5, dẫu là loại thuốc linh nghiệm thật hay chỉ là truyền thuyết nhưng qua bao đời nay đã gắn liền với đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

Ngải cứu, một vị thuốc được hái nhiều trong ngày 5/5 âm lịch.

Tết diệt sâu bọ

Ở Việt Nam, Tết Đoan Ngọ được “Việt hoá” thành ngày Tết diệt sâu bọ và thờ cúng tổ tiên vào thời điểm quả trên cây, lá trên cành bắt đầu đơm hoa kết trái mong một mùa bội thu. Vì vậy hoa quả là thứ đồ cúng không thể thiếu. Ngoài ra còn những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương.

Hà Nội ngày này, rượu nếp, đặc biệt là rượu nếp cẩm, là món không thể thiếu. Chị Liên (buôn bán ở chợ Ngọc Hà, Hà Nội) cho biết: “Rượu nếp là thứ bán chạy nhất trong ngày này. Từ sáng tới giờ tôi đã bán hết 10 chậu nếp cẩm”.

Ngoài ra, mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ của người Bắc không thể thiếu hoa quả các loại. Từ sáng sớm, các hàng bán hoa quả đã đông người hỏi mua.

Rượu nếp cẩm...

... và rượu nếp là món bán chạy nhất trong ngày này.

Ở Đà Nẵng, từ sáng sớm các bà, các chị đã tất bật đi sắm đồ lễ chuẩn bị cho một cái Tết Đoan Ngọ đủ đầy. Sáng nay, các chợ cũng xôm tụ hơn hẳn ngày thường. Một món không thể thiếu trên mâm cơm cúng Tết Đoan Ngọ với người dân nơi đây là bánh ú tro. Bánh ú tro được bán rất nhiều với giá từ 5.000 - 7.000 đồng/chục. Nhà nào cũng mua từ ba bốn chục bánh trở lên.

Một người phụ nữ đang chọn những chục bánh thật đẹp chuẩn bị cho mâm cơm ngày Tết mồng 5 tháng 5 cho biết năm nào cũng vậy, vào dịp này, bánh ú tro là thứ chị chọn mua đầu tiên bởi theo chị loại bánh này mang ý nghĩa như bánh chưng ngày Tết Nguyên Đán.

Bánh ú tro được bày bán rất nhiều.

Hàng hoa quả cũng nhộn nhịp không kém, giá các loại hoa quả tăng nhẹ so với những ngày thường từ 2.000 - 3.000 đồng/kg các loại. Hoa tươi cũng tăng giá nhưng không đáng kể, được bày bán nhiều nhất là cúc vàng.

Nhìn khuôn mặt các bà, cá mẹ ai cũng hớn hở khi chọn mua đồ lễ vì lại có thêm một ngày trong năm gia đình được quây quần bên mâm cơm đầm ấm. Ai đi đâu về đâu, ngày này cũng nhớ về sum họp cùng gia đình, vui Tết mồng 5.

Ngoài ra, theo truyền thống của người miền trong, thịt vịt cũng là một thứ không thể thiếu cho ngày lễ này.

Theo Dân trí

kimvan

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Giới trẻ và du khách xứ Huế đua nhau 'lên đồ' xuống phố chụp ảnh Tết sớm

Đời sống - 30 phút trước

GĐXH - Những ngày cuối năm, giới trẻ tại TP Huế diện áo dài đến các địa điểm nổi tiếng để lưu giữ những khoảnh khắc, chào đón mùa xuân mới đang đến gần.

Chạy trốn công an khi chở thuốc lá lậu trị giá hơn 6 tỷ đồng

Pháp luật - 1 giờ trước

GĐXH - Khi lực lượng chức năng có hiệu lệnh dừng xe, tài xế bất ngờ tăng ga, lạng lách trên đường để bỏ trốn. Sau hơn 2km truy đuổi tài xế mới chịu dừng xe.

Hà Nội và miền Bắc lại sắp đón thêm đợt không khí lạnh mới?

Thời sự - 2 giờ trước

GĐXH - Theo dự báo thời tiết hôm nay, gió Đông Bắc chuyển hướng Đông Nam đưa nguồn ẩm khiến Hà Nội và khu vực Bắc Bộ âm u, có sương mù. Dự báo từ ngày 27/1, một đợt không khí lạnh yếu tăng cường, thời tiết lại có sự thay đổi.

Top 20 ngôi trường THPT xuất sắc nhất kỳ thi Học sinh Giỏi quốc gia 2025 - 2026

Giáo dục - 3 giờ trước

20 trường THPT nổi bật nhất kỳ thi học sinh giỏi quốc gia 2025 - 2026 là những “cái nôi” đào tạo nhân tài với thành tích ấn tượng trên cả nước.

14 vị trí cấm dừng, đỗ xe từ 2026 mà mọi tài xế nên biết nếu không muốn 'thủng ví'

Đời sống - 4 giờ trước

GĐXH - Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 nêu rõ nhiều vị trí người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ không được dừng xe đỗ xe. Dưới đây là các vị trí cấm dừng, đỗ xe tài xế nên biết để không bị phạt.

Dự báo thời tiết 10 ngày tới

Đời sống - 4 giờ trước

GĐXH - Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trong 10 ngày tới (từ 24/1 đến 3/2), thời tiết trên cả nước tiếp tục chịu ảnh hưởng của không khí lạnh, tuy nhiên cường độ có xu hướng suy yếu dần.

Tin sáng 25/1: Dự báo diễn biến không khí lạnh trong 1 tháng tới; Giáo viên Tiếng Anh sửa bài thi, hạ điểm loạt học sinh bị đề nghị kỷ luật

Thời sự - 4 giờ trước

GĐXH - Dự báo trong 1 tháng tới, không khí lạnh có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm; Qua kiểm tra, xác định giáo viên Tiếng Anh Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ đã sửa bài thi học kỳ I, năm học 2025-2026 của nhiều học sinh...

Clip: Hai đối tượng bịt mặt, cầm dao xông vào cướp tiệm vàng tại Ninh Bình

Pháp luật - 12 giờ trước

GĐXH - Clip lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh hai đối tượng cầm dao xông vào cướp tiệm vàng tại phường Duy Tiên, Ninh Bình, đập vỡ tủ kính, vơ vét tài sản rồi tẩu thoát.

Sử dụng chất cấm để sản xuất giá đỗ, hai chủ cơ sở bị khởi tố

Pháp luật - 13 giờ trước

GĐXH - Kết quả điều tra xác định, từ ngày 14/1 đến 18/1/2026, hai cơ sở sản xuất giá đỗ trên địa bàn xã Tân Thuận (Hưng Yên) đã dùng chất không thuộc danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm để kích thích sinh trưởng gần 3 tấn giá đỗ bán ra thị trường.