Thông tư 29 sửa đổi về dạy và học thêm: Nới nhu cầu, siết tiêu cực có hết bất cập?

Siết dạy thêm, phụ huynh tốn kém hơn nhiều

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến sửa đổi Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT theo hướng không cấm hoạt động dạy thêm, học thêm chính đáng, không hạn chế nhu cầu học tập hợp pháp của học sinh và quyền dạy học của giáo viên. Trọng tâm là tăng cường quản lý, ngăn chặn dạy thêm trá hình, ép buộc học sinh và trục lợi, nhằm bảo đảm môi trường giáo dục lành mạnh.

Thông tư 29 (có hiệu lực từ 15/2/2025) quy định: không dạy thêm với học sinh tiểu học (trừ năng khiếu, kỹ năng sống), không dạy thêm với học sinh đã học 2 buổi/ngày; dạy thêm trong nhà trường không thu tiền và chỉ áp dụng với một số đối tượng; dạy thêm ngoài nhà trường phải công khai, minh bạch, giáo viên không được dạy thêm thu tiền với chính học sinh của mình.

Sau một năm triển khai, quy định bước đầu hạn chế tình trạng dạy thêm tràn lan nhưng cũng phát sinh nhiều ý kiến trái chiều.

Mới đây, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh thẳng thắn chỉ ra, việc siết dạy thêm đã khiến chi phí của phụ huynh tăng lên thay vì giảm. Khi không còn học thêm trong trường, nhiều gia đình phải đưa con ra trung tâm, kéo theo hàng loạt khoản phát sinh như học phí, đi lại và đưa đón.

Bà Thanh nhấn mạnh, đây đang trở thành “nỗi lo” của nhiều phụ huynh. Cùng quan điểm, ông Trần Thế Cương, nguyên Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết số lượng trung tâm, hộ kinh doanh dạy thêm tăng mạnh, có thời điểm lên tới khoảng 15.000 cơ sở, học phí cũng cao hơn trước.

Trong khi đó, quy định hiện hành chỉ cho phép dạy thêm trong trường với một số nhóm học sinh và tối đa 2 tiết/tuần/môn, khiến nhiều ý kiến lo ngại thời lượng này chưa đủ, buộc phụ huynh phải tìm đến các lựa chọn bên ngoài.

Anh Hoàng Minh (TP.HCM) cho biết chi phí học thêm tăng mạnh sau khi siết dạy thêm trong trường. Con anh phải chuyển từ học nhóm sang học 1:1 với giáo viên cũ để đảm bảo chất lượng, khiến học phí lên gần 2 triệu đồng/tháng, thay vì chỉ 300.000–400.000 đồng như trước. Theo anh, việc siết quản lý đang vô tình đẩy phụ huynh vào một “cuộc đua” học thêm tốn kém và phiền hà hơn.

Quyền Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, sẽ tiếp thu thêm các góc nhìn từ thực tế. Ông khẳng định Bộ vẫn kiên quyết xử lý tiêu cực trong dạy thêm nhưng sẽ nghiên cứu để vừa đảm bảo quyền học tập, phát triển năng lực của học sinh, vừa tạo sự công bằng và hạn chế mặt trái. Bộ cũng cam kết tiếp tục hoàn thiện quy định và hướng dẫn triển khai phù hợp hơn.

Không thể chỉ “cấm hay siết”, phải trị "bệnh" từ gốc rễ

Tại TP.HCM, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiếu nhiều lần khẳng định Thông tư 29 không nhằm cấm dạy thêm, học thêm mà đưa hoạt động này vào khuôn khổ minh bạch để bảo vệ quyền lợi học sinh và phụ huynh, đồng thời hạn chế tình trạng ép buộc, trục lợi.

Còn tại Hà Nội, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo cũng cho rằng dạy thêm, học thêm là vấn đề phức tạp, phản ánh nhu cầu thực tế của học sinh và phụ huynh. Nếu không có biện pháp quản lý chặt chẽ và phù hợp, đối tượng chịu ảnh hưởng nhiều nhất chính là học sinh. Vì vậy, việc quản lý là cần thiết để ngăn chặn tiêu cực, song chính sách cũng cần đủ linh hoạt để học sinh vẫn được hỗ trợ khi có nhu cầu chính đáng.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng, thay vì “cấm đoán” tuyệt đối, nhà trường cần được trao cơ chế để tổ chức các hoạt động hỗ trợ học tập minh bạch như lớp phụ đạo cho học sinh yếu, câu lạc bộ học thuật cho học sinh khá giỏi… Khi các hoạt động này được tổ chức bài bản, có giám sát và trách nhiệm rõ ràng, vừa đáp ứng nhu cầu chính đáng của học sinh, vừa hạn chế được tình trạng học thêm tràn lan bên ngoài.

Theo các chuyên gia giáo dục nhận định, để xử lý tận gốc vấn đề dạy thêm – học thêm, không thể chỉ điều chỉnh bằng các quy định hành chính mà cần nhìn vào những nguyên nhân cốt lõi của hệ thống giáo dục.

PGS.TS Chu Cẩm Thơ cho rằng nếu chương trình được triển khai đúng định hướng phát triển năng lực, giáo viên đảm bảo chất lượng dạy học ngay trong giờ chính khóa, học sinh được hỗ trợ kịp thời trên lớp thì nhu cầu học thêm sẽ giảm đi rõ rệt. Muốn vậy, cần đổi mới phương pháp giảng dạy, giảm sĩ số lớp, tăng tương tác thầy – trò, đồng thời tổ chức hiệu quả việc phụ đạo học sinh yếu trong nhà trường, thay vì để các em phải tìm đến các lớp học thêm bên ngoài.

Cùng quan điểm trên, anh Tuấn Anh, phụ huynh có con học lớp 12 tại Hà Nội cho rằng, gốc rễ vấn đề không nằm ở dạy thêm mà ở chương trình học còn nặng. Áp lực học tập xuất hiện từ rất sớm, thậm chí ngay từ lớp 1, khiến phụ huynh buộc phải cho con đi học thêm để theo kịp. Theo anh, cần giảm tải chương trình, điều chỉnh nội dung học thay vì chỉ siết hoạt động dạy thêm.

Khi áp lực học tập và kỳ vọng thi cử vẫn còn lớn, việc sửa quy định dạy thêm sẽ khó đạt hiệu quả nếu chỉ dừng ở “siết hay nới”, mà cần một cách tiếp cận đồng bộ hơn từ chương trình, phương pháp dạy học đến cách đánh giá trong nhà trường.