Thường Xuân, Thanh Hóa: Bản nghèo Hón Cánh “khát” một cây cầu

Một số hình ảnh hàng ngày, người già cũng như trẻ nhỏ Hón Cánh phải lội qua sông Đạt để đưa con tới trường, tới trung tâm văn hoá xã. Ảnh: PV

Học sinh ngày 2 lần lội sông đi học

Để vào bản Hón Cánh, chỉ có một con đường “độc đạo” là lội qua sông. Qua sông Đạt hung dữ là con đường mòn chạy dọc suối Cánh, hai bên bờ suối là những thửa ruộng mấp mô vừa được bà con thu gặt. Những khi mùa mưa bão về, nước trên thượng nguồn cuồn cuộn đổ xuống, hoặc trời rét buốt không thể qua sông, khiến cho cuộc sống nơi đây đã khó khăn lại càng vất vả hơn.

Nơi chúng tôi lội qua, sông Đạt như một con thuỷ quái dị hình nơi phình, nơi thắt, tiếng gầm thét phát ra từ dòng nước liên hồi như thách thức những vị khách lạ. Trưởng bản Hón Cánh, anh Nguyễn Văn Bình thì cho rằng, sống mãi thành quen, chỗ nào nông, sâu, chỗ nào có thể đặt chân lội vào là thuộc như đếm. Anh Bình tâm sự: Mỗi khi mùa lũ tới, nước sông to, không một ai dám mạo hiểm đương đầu với lũ. Những khi ấy, 16 hộ dân Hón Cánh gần như bị cô lập, lạc lõng nơi ốc đảo không điện, không đường, không trường, không trạm… trẻ tới trường ở bán trú thì cuối tuần không thể về với gia đình, số em đi học buổi thì phải nghỉ học ở nhà chờ nước lũ qua đi. Việc học bị ảnh hưởng, nên số học sinh theo học hết cấp 3 ở đây chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Trưởng bản Bình bảo: Dù khó khăn nhưng bà con ở đây không phải lúc nào cũng chỉ trông chờ vào chính sách của Đảng, Nhà nước. Năm 2010, từng có một con đường thanh niên tình nguyện dẫn vào bản do Huyện đoàn  Thường Xuân cùng với UBND xã Vạn Xuân phối hợp làm. Tuy nhiên, do nhiều bất cập nên đến nay con đường trên đã bỏ hoang, đất đồi núi sạt lở vùi lấp. Cứ tháng 10 hằng năm vào mùa đông không còn lụt nữa là bà con lại cùng nhau làm một cây cầu, dạng cầu khỉ, có thể dắt xe máy qua lại với chi phí khoảng 3 triệu đồng tiền mua vật dụng. Cầu làm xong, ai ai cũng hớn hở, vui mừng vì được qua sông sang bên kia mà người không bị ướt sũng, con cháu được đến trường an toàn, đều đặn hơn... Nói đến đây, giọng Trưởng bản Bình bỗng chậm lại, thở dài: “Cây cầu tre góp làm của bà con không đủ kiên cố, đến tháng 6, tháng 7 năm sau nó lại bị lũ cuốn trôi”.

Còn thầy Lê Công Bắc, Hiệu trưởng Trường tiểu học xã Vạn Xuân thì rõ như đếm về 4 học trò của mình là 4 trong số khoảng 20 con em Hón Cánh đang phải lội sông đến trường. Thầy Bắc tâm tư: “Với học sinh tiểu học dù sao các bậc cha mẹ cũng bớt lo ngại hơn vì con em họ còn được ở bán trú. Còn các em bậc Trung học phải đi buổi về, vất vả và nguy hiểm hơn nhiều. Trung bình mỗi ngày các em phải lội sông 2 lần đi - về, chưa kể nếu mưa lũ to thì phải nghỉ học ở nhà, có khi vài ba ngày mới được tới lớp”.

Ngóng chờ một cây cầu kiên cố

Lâu nay, cuộc sống bà con Hón Cánh sinh sống tại vùng đệm của Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên thiếu thốn đủ bề. Từ thiếu điện thắp sáng, đến thiếu đường sá đi. Trường cho con em đi học, trạm y tế khi ốm khi đau nhiều khi có cũng như không vì vào mùa lũ thì muốn đến trường hay trạm cũng không thể. Đau ốm, hay bất kể một chuyện gì từ sinh hoạt văn hoá, đến an ninh trật tự thì bà con Hón Cánh đều phải tự đứng ra giải quyết. Ngày nay, đời sống được nâng lên khi cây keo, cây luồng trên đất rừng, đất núi có giá trị thu nhập, bà con biết đến tầm quan trọng của con chữ, con số nên gia đình nào cũng muốn con cái được đến trường, được bằng bạn bằng bè. Bên cạnh những cố gắng của người dân nơi đây, hàng ngày chính họ và con em họ đang phải đối mặt với những nguy hiểm khi vượt sông.

Căn nhà sàn của gia đình bà Cầm Thị Lan (60 tuổi) nằm ẩn mình trong những tán rừng thâm u thuộc vùng đệm của Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên. Vẻ mặt già nua, khắc khổ, bà Lan chia sẻ: “Chúng tôi là thế hệ thứ hai vào khai hoang, lập nghiệp. Năm 1982, vợ chồng tôi dọn về ở với nhau sau khi đã ưng cái bụng, đến nay đã có 6 mặt con (4 trai, 2 gái), và 10 đứa cháu cả nội, lẫn ngoại, đứa lớn thì học lớp 12, đứa nhỏ thì học mầm non… tất cả đều đang ở trong ốc đảo này”.

Nói về cây cầu, bà Lan rầu rĩ: “Cầu tạm cứ làm xong là bị nước lũ cuốn trôi, những lúc như vậy bọn trẻ lại phải chờ hết lũ mới qua sông đi học tiếp. Cứ lũ qua chúng tôi lại góp tiền làm cầu, người dân Hón Cánh sẽ làm cầu cho đến khi Nhà nước cho bà con một cây cầu kiên cố mới thôi”.

Trường hợp vợ chồng anh Lữ Văn Quyền (25 tuổi) - chị Hà Thị Piêng có cháu Lữ Thị Tình (3 tuổi) đang học trường Mầm non ở trung tâm xã. Hằng ngày hai vợ chồng phải dậy thật sớm từ gà gáy chuẩn bị cho con ăn uống rồi lại cõng con qua sông, đi thêm gần 5km nữa để đến trường, rồi về lên nương, đến 5 giờ chiều lại đến trường cõng con lội sông về. Khi có mưa bão thì con nhỏ phải ở nhà. Còn gia đình anh Lữ Văn Khuyên, chị Trần thị Hương (39 tuổi), có cháu Lữ Văn Toàn học lớp 12, Trường THPT Thường Xuân 3 thì ngày 2 lần lội sông đến lớp rồi lại lội sông để trở về nhà. Với mơ ước học hết lớp 12 rồi thi Đại học, thoát khỏi cái nghèo từ đồng đất là thế nhưng việc học của em năm nào cũng bị chậm, bị ảnh hưởng do điều kiện đi lại khó khăn, nhất là vào mùa mưa lũ, nhiều khi em phải nghỉ học ở nhà.

Đã bao đời nay người dân Hón Cánh sống với niềm khát khao mong muốn có được cây cầu kiên cố nối đôi bờ sông Đạt để thoát nghèo, để con em họ không bị dang dở giấc mơ cắp sách tới trường… Niềm mong mỏi chính đáng của người dân nơi đây đến bao giờ mới thành hiện thực.

Câu hỏi này chỉ có các cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa mới trả lời được.

N.Hưng–T.Giang/Báo Gia đình & Xã hội