Tiến sĩ AI tuổi 26 và cú rẽ định mệnh từ trò chơi Flappy Bird

Ở tuổi 26, Nguyễn Gia Hy đã hoàn thành chương trình tiến sĩ Trí tuệ nhân tạo (AI) tại Deakin University.

Anh hiện giảng dạy các môn liên quan đến AI tại Swinburne University of Technology, đồng thời tham gia nhiều hoạt động đào tạo, tư vấn và kết nối chuyên môn về AI với Việt Nam. Anh cũng đang nắm giữ vai trò Co-founder (đồng sáng lập) và CEO của công ty SkillPixel. Ít ai nghĩ hành trình ấy lại bắt đầu từ trò chơi điện tử quen thuộc: Flappy Bird.

Khoảng 7 năm trước, khi còn là sinh viên ngành Kỹ sư Phần mềm tại Swinburne, Gia Hy tình cờ xem một video mô phỏng thuật toán học tăng cường sâu (Deep Reinforcement Learning) điều khiển Flappy Bird tự vận hành và đạt điểm số rất cao.

“Chính sự tò mò đó thôi thúc tôi bước vào lĩnh vực AI”, anh nói.

Thời điểm ấy, AI vẫn chưa bùng nổ như hiện nay. Chương trình đào tạo AI tại trường cũng chưa hoàn thiện, khiến Gia Hy phải chủ động tự học, tham gia các nhóm nghiên cứu và tìm cơ hội làm việc cùng giảng viên trong ngành.

Sự chủ động đó nhanh chóng mở ra cho anh nhiều cơ hội học thuật. Sau khi tốt nghiệp đại học, anh nhận được học bổng tiến sĩ toàn phần của 2 trường là Swinburne University và Deakin University, đi thẳng lên bậc tiến sĩ mà không qua chương trình thạc sĩ. Không lâu sau, Gia Hy được giữ lại trường để giảng dạy các học phần liên quan đến AI tại Swinburne University.

Hướng nghiên cứu chính của Gia Hy là Deep Reinforcement Learning, lĩnh vực cho phép AI học thông qua quá trình thử - sai và tương tác trực tiếp với môi trường thực tế. Đây cũng là nền tảng công nghệ phía sau nhiều hệ thống tự động hóa, robot và xe tự lái hiện nay.

Gia Hy cũng đang là co-founder và CEO SkillPixel, công ty hoạt động động trong lĩnh vực giáo dục AI và phát triển các hệ thống AI, giải pháp công nghệ cho cơ quan, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Công ty này có một số dự án nổi bật như hỗ trợ huấn luyện đội tuyển các trường THPT chuyên Việt Nam dự thi Olympic AI cấp quốc gia và quốc tế, đạt nhiều huy chương và thành tích ấn tượng.

Đặc biệt, SkillPixel cũng phối hợp cùng tập đoàn công nghệ Meta và Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) xuất bản khung năng lực AI đầu tiên dành cho sinh viên Việt Nam, và 2 quyển sách chuyên khảo đầu tiên về AI trong giáo dục đại học. Ngoài ra anh cùng các cộng sự triển khai nhiều hệ thống AI, giải pháp tự động hóa cho các doanh nghiệp SMEs, cơ quan, đơn vị trong và ngoài nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, và Úc.

Giáo sư Rajesh Vasa - Viện phó viện nghiên cứu A2I2, người từng làm việc cùng Gia Hy tại Deakin University đánh giá anh là nghiên cứu viên trẻ có khả năng cân bằng giữa học thuật và tính ứng dụng thực tế.

“Điều hiếm ở Hy là không chỉ quan tâm đến công bố nghiên cứu mà còn luôn đặt câu hỏi công nghệ đó sẽ giải quyết được vấn đề gì trong đời sống”, vị giáo sư nhận xét.

Tiến sĩ Srikanth Thudumu, một đồng nghiệp tại Swinburne University of Technology cho biết, Gia Hy có tốc độ học rất nhanh nhưng vẫn kiên trì theo đuổi các bài toán khó trong thời gian dài. “Hy không phải kiểu chỉ quan tâm đến thành tích ngắn hạn. Điều đặc biệt là bạn ấy luôn cố gắng biến những vấn đề phức tạp thành thứ dễ hiểu với sinh viên”, người này chia sẻ.

Vincent Harlim - một sinh viên từng tham gia nhóm nghiên cứu cùng Gia Hy cho biết điều khiến nhiều người ấn tượng là khả năng tự học và tốc độ cập nhật kiến thức công nghệ rất nhanh.

“Có những xu hướng AI mới vừa xuất hiện trên thế giới, chỉ ít lâu sau thầy đưa vào bài giảng hoặc phân tích lại theo hướng rất dễ hiểu”, sinh viên này chia sẻ.

Dù làm việc trong môi trường quốc tế, Gia Hy cho biết anh vẫn đặc biệt quan tâm đến câu chuyện phát triển AI tại Việt Nam. “Nhân lực AI của Việt Nam rất xuất sắc. Các bạn học sinh THPT tham gia cuộc thi Olympic AI cấp quốc gia của Bộ Giáo dục đã có nền tảng kiến thức tương đương sinh viên năm 3-4 tại Australia”, anh nhận xét.

Theo anh, khoảng cách lớn nhất không nằm ở chất lượng con người, mà ở hệ sinh thái nghiên cứu, khả năng tiếp cận tài nguyên và sự liên kết giữa đại học với doanh nghiệp.

Khát khao cống hiến cho sự phát triển của AI Việt

Quan sát sự phát triển của AI toàn cầu, Gia Hy cho rằng Việt Nam không nên chạy đua theo hướng xây dựng các mô hình AI khổng lồ với chi phí hàng trăm triệu USD như các cường quốc công nghệ. Thay vào đó, anh tin Việt Nam có thể tạo dấu ấn bằng những hướng đi riêng, phù hợp với lợi thế trong nước.

Một trong những định hướng mà Gia Hy đặc biệt quan tâm là AI ứng dụng cho các bài toán bản địa như tiếng Việt, giao thông đô thị, dữ liệu địa phương hay nông nghiệp thông minh. Theo anh, đây là những lĩnh vực mà các mô hình AI quốc tế khó tối ưu hoàn toàn do khác biệt về ngôn ngữ, hành vi và môi trường sống. Nếu tận dụng tốt lợi thế hiểu thị trường nội địa, kỹ sư Việt hoàn toàn có thể tạo ra những sản phẩm mang giá trị thực tiễn cao.

Gia Hy cũng đánh giá cao tiềm năng của AI Agent - các hệ thống AI có khả năng tự vận hành nhiều quy trình công việc. Anh cho rằng trong tương lai gần, nhiều doanh nghiệp có thể vận hành marketing, tuyển dụng, tài chính hay chăm sóc khách hàng bằng các AI Agent phối hợp với nhau thay vì bộ máy nhân sự lớn như hiện nay.

“AI không chỉ còn là công cụ hỗ trợ thực thi mà đang dần trở thành một hệ thống có khả năng lên tự kế hoạch và hành động phức tạp”, anh nói.

Ngoài công việc nghiên cứu, Gia Hy còn thường xuyên tham gia các hội thảo chuyên môn, chương trình tập huấn giảng viên và hoạt động tư vấn xây dựng chương trình AI tại Việt Nam. Trong các buổi chia sẻ chuyên môn, anh chọn lối trình bày gần gũi, tập trung vào tính thực tiễn thay vì sử dụng quá nhiều thuật ngữ học thuật phức tạp.

Đào tạo AI không chỉ dừng ở việc dạy công cụ mà cần giúp sinh viên hình thành tư duy công nghệ và khả năng thích nghi với sự thay đổi rất nhanh của thị trường lao động. Nhắc về lợi thế cạnh tranh của Việt Nam trong kỷ nguyên AI, Gia Hy cho rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là chất lượng con người. Anh dẫn chứng nhóm phát triển mô hình AlphaGeometry2 từng gây chú ý khi có tới 4 người Việt tham gia nghiên cứu, hay nhiều kỹ sư Việt đang nắm giữ vị trí quan trọng tại Google, Amazon và nhiều tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới.

Điều anh quan tâm hiện nay là xây dựng được các chương trình đào tạo AI mang tính ứng dụng cao cho học sinh và sinh viên Việt Nam, đồng thời tạo thêm nhiều kết nối giữa trường đại học và doanh nghiệp.

“Tôi tin lợi thế lớn nhất của người Việt là khả năng tư duy. Nếu có môi trường phù hợp và định hướng dài hạn, chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra những đột phá trong AI”, Gia Hy nói.