Tránh nguy cơ lạm dụng xét nghiệm

Ho nhẹ cũng chụp X-quang

Bị sốt và có đốm trắng đỏ sưng ở lưỡi, em bé 20 tháng tuổi, ở Từ Liêm, Hà Nội được bác sĩ chẩn đoán viêm họng mủ và viêm miệng, chỉ định xét nghiệm máu "để kiểm tra lượng bạch cầu nhiều hay ít, xem có cần tiêm kháng sinh hay không?". Cảm thấy không yên tâm, người mẹ mang con đến BV Tai - Mũi -Họng TƯ và được bác sĩ chẩn đoán viêm họng do virus có bội nhiễm và kê thuốc uống. Ngay vị bác sĩ này cũng rất bất bình về chuyện phải thử máu, tiêm kháng sinh cho cháu nhỏ. Bệnh đâu nặng đến mức phải điều trị như vậy.

Liên quan đến những trường hợp trên, BS Nguyễn Phạm Ý Nhi, GĐ BV Xanh Pôn (Hà Nội) khẳng định sự cần thiết của một số xét nghiệm, trong đó có xét nghiệm máu để xác định tác nhân gây bệnh là vi khuẩn hay virus. Tuy nhiên, theo bà thì xét nghiệm này thường được chỉ định trong các trường hợp: Có biểu hiện nặng, sốt cao mà không thấy ổ nhiễm trùng, ho kéo dài, dùng thuốc 3 ngày không đỡ hoặc nặng lên... Áp dụng ngay lúc trẻ đến khám lần đầu khi bệnh nhẹ, mới mắc là không nên. Về X- quang, BS Nhi cũng khẳng định là không cần thiết đối với những trẻ chỉ bị ho nhẹ, mới ho, nghe tim phổi không có biểu hiện bất thường.

Người trong ngành cũng phản đối

Tại Hội nghị giao ban công tác khám chữa bệnh 6 tháng đầu năm tổ chức tại TPHCM vừa qua, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) Lý Ngọc Kính nhấn mạnh, vì quá tải nên bác sĩ ít có thời gian thăm khám lâm sàng, lệ thuộc nhiều vào các xét nghiệm cận lâm sàng. Việc lạm dụng kỹ thuật cao xảy ra ở một số chuyên khoa dẫn đến tăng chi phí khám, chữa bệnh.

Ông Lý Ngọc Kính, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh – Bộ Y tế cho biết, theo thống kê, các BV ngoài công lập trong năm 2006 khám và chữa bệnh cho gần 3 triệu lượt người bệnh thì gần như 100% bệnh nhân được làm xét nghiệm. Tình trạng lạm dụng thuốc, kê thuốc không đúng bệnh, một đơn có hai loại thuốc cùng tác dụng vẫn tồn tại. Đơn cử, năm 2008, tiền thuốc chiếm 45% tiền viện phí, thậm chí có nơi hơn 60% viện phí. Trung bình một đơn thuốc có giá hơn 1 triệu đồng là tương đối phổ biến hiện nay.

Theo đánh giá của ngành y tế, nguy cơ lạm dụng xét nghiệm tại những BV ngoài công lập rất lớn, vì các chỉ số xét nghiệm tại các BV này tăng gấp 2 - 3 lần so với BV công lập. Việc bắt người bệnh làm quá nhiều xét nghiệm, đã dẫn đến tăng chi phí và gây tốn kém cho người bệnh.

Theo ý kiến của nhiều bác sĩ  lâu năm, đa phần trong số họ thừa nhận sự không đồng nhất trong xét nghiệm hay cố tình lạm dụng xét nghiệm đã gây không ít phiền hà về công sức, tiền bạc của bệnh nhân. Thậm chí một số bác sĩ thẳng thắn cho rằng, tình trạng “loạn” xét nghiệm hiện nay phần nào đó có tính tiêu cực, “móc túi” bệnh nhân một cách... hợp pháp! Theo một bác sĩ ở BV Nhân dân Gia Định, xét nghiệm có vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán và điều trị bệnh cho bệnh nhân. Tùy vào từng bệnh lý mà có những loại xét nghiệm khác nhau. Tuy nhiên quan trọng là làm đủ xét nghiệm, chính xác, chứ không phải... bạ đâu xét nghiệm đó.

Theo ông Nguyễn Việt Cường - Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội, rất khó phát hiện việc lạm dụng xét nghiệm. “Chúng tôi đã nhận được thông tin về việc một số người bệnh khi KCB phải làm quá nhiều xét nghiệm. Đến kiểm tra và tìm hiểu thì được biết, việc xét nghiệm này đều được người bệnh đồng ý. Nếu nói lạm dụng xét nghiệm thì phải xem xét kỹ vì hiện nay mọi người đã bắt đầu có thói quen đi khám sức khỏe định kỳ mà mỗi lần khám thường làm rất nhiều xét nghiệm, chiếu chụp, siêu âm theo yêu cầu của từng người”.