Vì sao lời nói lại gieo nghiệp xấu (6): Còn giận là còn khổ

Vì sao lời nói lại gieo nghiệp xấu (5): Nếu "kiếp trước" hay chê bai người...

GiadinhNet - Theo nhân quả trong đạo Phật, người hay chê bai thường mắc phải quả báo hình dạng xấu xí. Do vậy, nhìn một người xinh đẹp hay xấu xí có thể đoán được kiếp trước của người đó như thế nào.

Chẳng lẽ cứ âm thầm chiu đựng, như thế sẽ bị ức chế, stress hành hạ. Đây cũng là suy nghĩ chung của nhiều người.

Bị chửi nên mình chửi lại?

Vì thế mới có tâm lý trả đũa. Bị đánh một cái mình sẽ đánh lại. Ai chửi mình một câu mình cũng phải chửi lại một câu, nếu không chửi được thì cũng phải rủa thầm trong bụng thì mình mới được hả dạ. Đây là điều hết sức bình thường trong cuộc sống. Tuy nhiên Đức Phật vẫn cho đó không phải là lời nói đúng, không phải là cách hành xử đúng.

Ví dụ, khi bị người khác làm điều xấu với mình như lừa dối mình chẳng hạn. Vì tức tối mà mình chửi họ, hoặc rủa thầm trong bụng thì việc đó chỉ làm thỏa mãn lòng sân của mình chứ không thay đổi được thực tại. Khi mình chửi người ta, hoặc rủa thầm người ta thì mình đang nuôi dưỡng lòng sân của mình, nuôi dưỡng lòng sân của người bị chửi.

Khi mình chửi, người làm điều xấu kia cũng không vì thế mà thôi làm điều xấu để mà tốt lên. Còn bản thân mình có khi đang tốt lại trở thành xấu đi, đang sống vui vẻ hòa nhã bỗng trở nên bế tắc, mất hết cả sự an vui trong lòng.

Khi bị chửi, vì giận nên mình chửi lại. Ảnh minh họa

Chửi lại người khác để trả đũa là cách phản ứng thông thường của người chưa biết đạo. Nhưng khi đã biết đạo lý rồi, ta sẽ không chọn cách chửi mà sẽ nói những lời ái ngữ có tác dụng chuyển hóa điều xấu trở thành tốt.

Và muốn nói được lời nói đúng đắn, có sức nặng thì phải tu học “tu khẩu”. Muốn tu khẩu được, chúng ta phải tu tâm. Nếu không có tâm từ bi hỉ xả thì không thể tu khẩu được một cách trọn vẹn.

Để gọi tên lời nói mang tính chất chửi bới lại người đã làm xấu mình hoặc đã chửi mình, giáo lý nhà Phật gọi đó là lời nói rầy ra không thuận hòa. Đó là 1 trong 4 loại lời nói thuộc giới cấm trong đạo Phật.

Trong bài Pháp âm “Khẩu nghiệp”, giảng sư Thích Trí Huệ nói: Lời nói rầy rà không thuận hòa thường xuất hiện khi có sự mâu thuẫn. Từ sự không thuận hòa mà người ta nói bậy. Phật dạy rằng, trong gia đình hay trong bất cứ một tập thể nào, nơi nào có hòa thuận thì nơi đó có trang nghiêm thanh tịnh và phước báu. Nơi nào bất hòa nơi đó bất (không) phước báu.

Từ lời Phật dạy, khi nhìn vào thực tế đời sống, ta sẽ thấy rất rõ điều này. Khi nói ra những lời rầy rà không hòa thuận thì liền sau đó ta sẽ gánh lấy những điều bất như ý khác. Một lời nói thiếu tính xây dựng sẽ chỉ như đổ dầu thêm lửa, làm cho mối bất hòa trở nên vô phương giải quyết. Từ đó mà phước báu bị hao tổn

Không tự tại, không bao giờ hết khổ

Trong gia đình nào mà hòa thì hạnh phúc. Muốn hòa được thì phải biết nhẫn nhịn. Không nhẫn nhịn thì không thể hòa được. Chồng nói thì vợ nín, vợ nói thì chồng nín. Nhẫn nhịn là như vậy. Khi một người nói, người kia im lặng thì sẽ không bao giờ xẩy ra cãi lộn, bất hòa.

Nín ở đây không phải là nín một cách hập hực mà nín là để cho người kia được nói ra điều họ đang nghĩ. Kể cả họ chửi mình thì mình cũng cứ im để người ta chửi. Để nín lặng mà không bực bội, mình cố gắng niệm Phật để “buông xả” sự giận hờn, để nuôi dưỡng tâm từ.

Người ta chê mình, mình không buồn. Người ta khen mình, mình không vui...đó là sự tự tại. Ảnh minh họa

Cũng theo giảng sư Thích Trí Huệ, chỉ cần nhịn là bất hòa được hóa giải liền. Nếu cả hai bên cùng biết “nhịn” thì đó là sự thuận lợi. Nhưng nếu trong bối cảnh mình đang phải nhịn một mình thì hãy tự nhủ rằng, sự oan uổng này là bởi mình đã gieo từ bao đời rồi, nay mình đang phải lãnh quả.

Khi đã hiểu như vậy rồi, nếu chồng chửi, mình sẽ mang một cốc nước mát cho chồng uống, rồi cười mà nói giỡn với chồng rằng: “Huề anh nhé. Lúc trước em gây, bây giờ em phải chịu nghe anh chửi”. Nói giỡn được như vậy chính là tâm an lạc, là mình đã vượt qua được lòng sân (ấm ức, giận hờn, thù oán).

Khi tâm mình còn có ý trả đũa, còn trong vòng xoáy của trả vay, vay trả thì mình không thể có an lạc được. Không còn buồn vui hờn giận, thấy ai cũng thương, cho dù họ làm điều sai quấy thì đó mới là “tâm Phật”. Chúng ta tu học là để hướng đến con đường sáng đó, để cho tâm mình được tự tại mà trong kinh Bát Nhã là Quán tự tại bồ tát hành thâm bát nhã ba la mật.

“Quán là quán xét. Tự tại là tự cái tâm của mình tại thời điểm đó không khởi lên vọng niệm. Người ta chửi mình, mình không giận. Người ta chê mình, mình không buồn. Người ta khen mình, mình không vui…đó chính là tự tại. Chính cái tự tại đó mới thành thâm được bát nhã ba la mật đa mà chiếu kiến ngũ, độ được tất cả các khổ ách. Nếu không tự tại thì không bao giờ hết khổ”, giảng sư Thích Trí Huệ nói.

Giảng sư cũng phân tích: Tự tại khác với lì. Lì là người ta không hiểu biết, người ta nén cái đau thương vào trong tâm, ai nói thì nói mình lì như sắt như đá. Còn tự tại là hiểu hết, biết hết nhưng không buồn, không giận và không nói. Mình có thể trả lời được nhưng mình không trả lời. Mình có thể đánh lại được nhưng mình không đánh. Đó chính là sức mạnh của sự tự tại.

Khi tâm mình tự tại được thì mình sẽ không còn bị ức chế, stress vì người khác làm điều xấu đối với mình hay chửi mình nữa. Cũng vì thế những lời nói mang tính chất trả đũa không bao giờ thốt ra nơi miệng mình. Những lời rủa thầm trong bụng cũng không còn xuất hiện khi tâm đã tự tại.

Mạc Vi

Vì sao lời nói lại gieo nghiệp xấu (4): Nói thật mắc tội vì sao?

GiadinhNet - Theo lời Phật dạy, chánh ngữ là nói ra sự thật nhưng nói ra sự thật mà gây đau khổ, hư hại thì lại không được coi là chánh ngữ.