Asen hữu cơ trong nước mắm là vô hại

* Cập nhật: Sau khi Vinatas công bố kết quả khảo sát, nhiều chuyên gia đã lên tiếng phản bác về sự mập mờ thông tin asen trong nước mắm truyền thống. Theo đó, asen được phát hiện là asen hữu cơ, luôn có sẵn trong cá biển, là thành phần tự sinh không gây tác động xấu đến sức khỏe con người.

Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng VN (Vinastas) đã tiến hành lấy mẫu khảo sát nội dung ghi nhãn và các nhóm chỉ tiêu hóa học về thành phần cấu tạo, ATTP của nước mắm, gồm: Thành phần hóa học như ni tơ toàn phần, ni tơ axit amin và nitơ amoniac; Hàm lượng kim loại nặng như asen hay còn gọi là thạch tín và hàm lượng muối.

Tổng số mẫu khảo sát 150 mẫu nước mắm thành phẩm đóng chai có hàm lượng nitơ toàn phần ghi trên nhãn hiệu từ 10g/L đến 60g/L của 88 nhãn hiệu được mua trực tiếp tại đại lý phân phối, các siêu thị, trung tâm thương mại, chợ bán lẻ, cửa hàng bán sản phẩm đặc sản.

Theo nội dung ghi nhãn, các mẫu này được sản xuất từ các cơ sở có địa chỉ tại 19 tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Thái Bình, Hải Phòng, Nghệ An, Kiên Giang, Bình Thuận, Vĩnh Long…

Kết quả khảo sát cho thấy: 125/150 mẫu khảo sát đều có ít nhất một chỉ tiêu trong 5 chỉ tiêu của nhóm hóa học được khảo sát nêu trên không đạt so với tiêu chuẩn hoặc so với công bố trên nhãn hàng hóa.

Trong đó: 51% mẫu có kết quả chỉ tiêu Nitơ toàn phần nhỏ hơn những gì doanh nghiệp công bố trên nhãn hàng hóa; 20% mẫu không đạt chỉ tiêu Nitơ axit amin; 2% mẫu không đạt chỉ tiêu Nitơ ammoniac;

Có khoảng 67% mẫu không đạt chỉ tiêu asen tổng theo quy định. Trong đó, hàm lượng asen (thạch tín) tổng của mẫu không đạt dao động từ trên 1.0mg/L đến 5mg/L.

Ông Phạm Văn Tân, phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinastas) thông báo về kết quả khảo sát nước mắm trên toàn quốc. Ảnh: Võ Thu

Tuy nhiên, khi thử nghiệm 20 mẫu trong số các mẫu khảo sát có asen tổng vượt ngưỡng quy định thì đều không phát hiện asen vô cơ (với giới hạn phát hiện là 0,01mg/L).

Bà Trần Thị Dung, chuyên gia Viện Kinh tế - Quy hoạch thủy sản, giải thích bản chất nước mắm đã chứa hàm lượng asen hữu cơ cao do tự có trong thủy sản và hải sản. Tuy nhiên, asen hữu cơ gần như vô hại, thậm chí châu Âu còn cho phép hàm lượng này trong nước chấm lên tới 30 mg/lít. Asen vô cơ mới độc hại, sử dụng liều lượng cao có thể gây tử vong.

Hiện nay, Quy chuẩn VN 8-2:2011/BYT quy định hàm lượng asen (vô cơ) có trong nước chấm với mức tối đa cho phép là 1mg/L. Với asen hữu cơ được cho là tồn tại trong thủy sản không có khả năng gây độc như asen vô cơ và lượng đưa vào cơ thể rất thấp khi sử dụng nước mắm, nên không gây hại cho cơ thể, không cần quy định về hàm lượng trong nước mắm.

Vinastas cho biết thêm, trong số 51% số mẫu có lượng Nitơ toàn phần thấp hơn con số nhà sản xuất công bố trên nhãn hàng hóa, có tới gần 15% số mẫu có độ chênh lệch so với nhãn mác trên 40%.

Các mẫu nước mắm có độ đạm càng cao, tỉ lệ các mẫu có hàm lượng asen tổng vượt ngưỡng quy định càng tăng, cụ thể là 95,65% số mẫu khảo sát có độ đạm từ 40 trở lên được đánh giá có hàm lượng thạch tín vượt ngưỡng quy định.

Võ Thu