Bản dịch Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm: Không đồng đều giữa các thứ tiếng
Sau nhiều lời đề nghị xin được dịch cuốn nhật ký "có lửa" ra nhiều thứ tiếng, vào đầu tháng 9, bản dịch tiếng Anh cuốn "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" đã được Random House - một trong những doanh nghiệp xuất bản hàng đầu nước Mỹ - cho ấn hành tại Mỹ và phát hành rộng rãi tới nhiều nước trên thế giới.
>> Không chọn “chân dài” vào vai Đặng Thuỳ Trâm
Cũng trong khuôn khổ bản hợp đồng đã ký với gia đình liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm, tới đây Random House còn có dự định ấn hành thêm một bản dịch nữa bằng tiếng Hoa. Thế nhưng, nếu như bản dịch tiếng Anh khiến gia đình chị Thuỳ hết sức hài lòng thì bản dịch tiếng Hoa mà Random House đề xuất lại gây ra một sự lo ngại về chất lượng dịch.
Bản tiếng Anh gây ấn tượng đẹp ngay từ phút đầu tiên chạm mắt. Thay vì để nguyên tên "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" như bản tiếng Việt, sách chọn nhan đề: "Last Night I Dreamed Of Peace" ("Đêm qua tôi mơ về hoà bình", mấy chữ "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" ghi ở phần mở ngoặc phía dưới). Minh hoạ bìa cũng được thiết kế vừa giản dị (về chất liệu hình ảnh) vừa cầu kỳ (sử dụng phương pháp chồng mờ, đồng hiện): một bức ảnh nhỏ quen thuộc ghi lại hình ảnh chị Thuỳ với chiếc nón trắng nghiêng nghiêng hiện lên trên cái phông xanh yên bình: cánh đồng lúa huyện Đức Phổ, nơi chị Thuỳ đã "mơ giấc mơ về hoà bình".
Đặng Thùy Trâm trước lúc đi B.
Nhưng công phu hơn cả là ở phần giới thiệu, được viết đầy thuyết phục bởi một cây bút nữ nổi tiếng từng đoạt giải Pulitzer về đề tài chiến tranh VN - bà Frankie Fitzgerald, cho thấy người viết đã cất công tìm hiểu rất kỹ về tất cả những góc độ, khía cạnh liên quan đến tác giả - tác phẩm cũng như rất hiểu về VN và cuộc chiến tranh VN. Trong đó, đề cập kỹ lưỡng và thấu đáo về cái nôi gia đình của chị Thuỳ, điều kiện tự nhiên và lịch sử đấu tranh của vùng đất lửa Quảng Ngãi, chiến sự cam go tại Đức Phổ vào thời điểm chị Thuỳ bám trụ chiến đấu, số phận cuốn nhật ký...
So với bản tiếng Việt, phần giới thiệu ở bản tiếng Anh cho một điểm nhấn mới về nhân vật M. - nhân vật đặc biệt trong cuốn nhật ký từng gây cho độc giả không ít tò mò. Cách đưa thông tin hết sức cụ thể dưới một cái nhìn thẳng thắn, trực diện mà cũng đầy nhân ái: "Thuỳ vào Nam chiến đấu vì lòng yêu nước, nhưng cũng vì một người đàn ông cô gọi là M... Tên thật của M là Khương Thế Hưng, nhưng lấy bút danh là Đỗ Mộc...".
Lời đầu sách cũng khép lại với cố gắng làm rõ thêm một cách có tình có lý về nhân vật M. - một mất mát riêng tư và "người" nhất ở chị Thuỳ trong cuộc chiến, như một sự "minh oan" đầy nhân ái cho M. Và hiển nhiên là công lao rất lớn của người dịch: Andrew X. Pham cùng cha anh, trong sự hợp tác chặt chẽ với chị Đặng Kim Trâm. Một bản dịch được một chuyên gia do Cục Xuất bản và gia đình chị Thuỳ nhờ thẩm định đánh giá là tốt dù đương nhiên, khó tránh được một vài chỗ chưa được chuẩn lắm.
Bản tiếng Hoa (Random House đề xuất) - theo chị Đặng Kim Trâm - đáng tiếc, lại không may mắn có được một chất lượng đảm bảo như vậy do Random House chưa có được lựa chọn chuẩn về người dịch: một người Mỹ gốc Trung Quốc hiện sống tại Mỹ. Thế nên mới có những câu chuyển ngữ ngô nghê dở khóc dở cười này: "Bông hoa cúc giá một hào rẻ thế mà mình vẫn nhớ" (nguyên bản là: "Bông hoa cúc của Hảo đính trong quyển sổ...") hay "Một chiến sĩ nấp ở dưới cầu bắn ra một viên đạn không trúng mục đích đã giết chết anh" (nguyên bản: "Một viên đạn lạc vu vơ của bọn lính dưới cầu đã giết chết chị")...
Thực ra, có hai lựa chọn cho bản tiếng Hoa. Một nữa là của ông Lý Gia Trung, vốn từng công tác ở ĐSQ của ta tại Trung Quốc. Qua thẩm định, sự hài lòng của gia đình chị Thuỳ nghiêng về bản dịch của ông Lý Gia Trung nhiều hơn nhưng lại không dễ để thuyết phục Random House khi họ luôn muốn sử dụng lựa chọn riêng của họ. "Hiện tại chúng tôi vẫn đang cố gắng thuyết phục Random House vì trong hợp đồng đã ký cũng quy định rõ bản dịch phải được bên gia đình tác giả chấp nhận" - Chị Đặng Kim Trâm cho biết.
Được biết, cuốn "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" đến nay đã được đề nghị dịch ra gần mười thứ tiếng. Trong đó, bốn thứ tiếng được quan tâm nhiều nhất là Anh, Hoa, Pháp, Nga. Lẽ đương nhiên khi thứ tiếng được chuyển ngữ hứa hẹn có được một lượng độc giả lớn, thì yêu cầu về chất lượng bản dịch càng cần được lưu tâm. Có như thế thì mới chứng tỏ được sức thuyết phục mạnh mẽ của cuốn nhật ký và giúp tạo ra những lan toả rộng mở hơn.
Theo Thủy Lê
Lao Động Cuối Tuần
'Đạo diễn hầu tòa' Lê Minh từng đứng sau loạt phim truyền hình gây sốt một thời
Giải trí - 2 giờ trướcGĐXH - Đạo diễn Lê Minh quen mặt với khán giả truyền hình qua nhiều bộ phim dài tập như "Dốc sương mù", "Ảo vọng", "Vực thẳm vô hình"...
40 năm sau ngày phát sóng phim 'Biệt động Sài Gòn', nữ nghệ sĩ đóng vai 'cô bán cháo vịt' giờ ở đâu, ra sao?
Giải trí - 3 giờ trướcGĐXH - Nghệ sĩ Thúy An cùng dàn diễn viên trong phim "Biệt động Sài Gòn" được khán giả yêu thương qua 4 thập kỷ bởi lối diễn xuất tinh tế. Hiện tại, nữ nghệ sĩ ở tuổi xế chiều không theo nghề và kín tiếng bên gia đình ở trời Âu.
Diễn biến bất ngờ phiên xử đạo diễn phim hình sự ‘vực thẳm vô hình’
Giải trí - 5 giờ trướcGĐXH – Từng thành công với những thước phim hình sự tôn vinh công lý, đạo diễn Lê Minh lại vướng vòng lao lý khi chọn cách "đòi nợ" bằng cách tạt chất bẩn vào nhà con nợ. Chỉ vì một phút thiếu kiềm chế, vị đạo diễn tài năng đã tự đẩy mình xuống "vực thẳm" đời thực.
Hua Mạ - Vẻ đẹp kỳ vĩ miền Đông Bắc
Xem - nghe - đọc - 5 giờ trướcGĐXH - Hua Mạ được mệnh danh là hang động kỳ quan quy mô nhất tại khu vực phía Bắc Việt Nam. Bên trong là cả một "rừng" thạch nhũ và măng đá muôn hình vạn trạng.
Khoe khoảnh khắc con gái 9 tháng tuổi, Ngô Thanh Vân gây tranh cãi
Giải trí - 6 giờ trướcGĐXH - Ngô Thanh Vân gây tranh cãi khi chia sẻ khoảnh khắc đáng yêu của con gái 9 tháng tuổi. Nữ diễn viên phản hồi ý kiến trái chiều từ cư dân mạng và khẳng định tình yêu dành cho con.
Thiếu gia tập đoàn Hải Minh muốn đẩy nhanh đầu tư cho Hoa hậu Vi Minh
Xem - nghe - đọc - 6 giờ trướcGĐXH - Thiếu gia Hải Đăng đã đến công ty và chất vấn Quỳnh Mai bày tỏ nóng lòng vì chưa thấy chiến lược xây dựng hình ảnh cho Hoa hậu Vi Minh.
Phim của vợ chồng Thanh Thúy - Đức Thịnh: Khởi đầu chậm nhưng về sau được nhiều gia đình chọn lựa
Giải trí - 6 giờ trướcGĐXH - Phim "Trùm Sò" của vợ chồng Thanh Thúy - Đức Thịnh có khởi đầu được xem là không ổn nhưng hiện tại nhiều gia đình đã lựa chọn mua vé xem phim.
Ngọc Huyền bị đổ tội trộm 5 cây bạc trong 'Ngược đường ngược nắng'
Xem - nghe - đọc - 7 giờ trướcGĐXH - Vụ mất 5 cây bạc của bà Mão đã đẩy Mai vào tình huống bị nghi ngờ ăn trộm, cô dự định báo công an để tự minh oan.
Con gái Hồng Đăng khóc nức nở, phản ứng của nam diễn viên khiến fan bất ngờ
Giải trí - 8 giờ trướcGĐXH - Bà xã Hồng Đăng đăng tải khoảnh khắc nam diễn viên và con gái mắt đỏ hoe khiến nhiều người bất ngờ.
Lương Thế Thành hé lộ cái kết 'trả nghiệp' trong 'Bóng ma hạnh phúc'
Giải trí - 10 giờ trướcGĐXH - Lương Thế Thành bất ngờ hé lộ cái kết của nhân vật Hoàng Dũng trong "Bóng ma hạnh phúc" khiến khán giả càng thêm tò mò.
Nỗi buồn hiện tại của NSND Công Lý
Giải tríGĐXH - NSND Công Lý có rất nhiều năm cống hiến cho làng kịch lẫn phim ảnh Việt Nam, tuy nhiên vì bạo bệnh nên anh phải tạm gác lại tất cả đam mê. Nhiều lúc nhìn thấy đồng nghiệp đi diễn, anh cảm thấy tiếc nuối và nhớ nghề.
