Bệnh sốt rét có nguy cơ gia tăng trở lại và có thể biến thành dịch

Tại “Hội thảo tăng cường đầu tư giữ vững thành quả, hướng tới loại trừ bệnh sốt rét ở Việt Nam” nhân ngày sốt rét thế giới năm 2018 do Bộ Y tế, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TƯ tổ chức ngày 24/4/2018, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long đánh giá cao những thành tựu mà Chiến lược quốc gia loại trừ bệnh sốt rét giai đoạn 2011-2020 đã làm được. Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng cho rằng kết quả này chưa bền vững và nguy cơ sốt rét gia tăng vẫn còn rất cao ở nhiều địa phương.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng bày tỏ lo ngại trước tình trạng sốt rét kháng thuốc từ những người đi lao động ở một số nước châu Phi mang ký sinh trùng sốt rét về nước đang có xu hướng gia tăng. Cụ thể, trong số 9.000 ca sốt rét mỗi năm thì có đến một nửa là sốt rét ngoại lai. Điều này xảy ra trong bối cảnh các kết quả đạt được trong công tác phòng chống sốt rét ở Việt Nam chưa bền vững, nguy cơ sốt rét gia tăng vẫn còn rất cao ở một số địa phương trên.

Cũng theo lãnh đạo Bộ Y tế, tình trạng di biến động dân cư giữa các vùng, hoạt động giao lưu qua biên giới với các nước có dịch sốt rét lưu hành hiện nay rất cao, người dân có tập quán đi làm rừng, rẫy thường ngủ lại trong rừng nhưng không sử dụng màn tránh muỗi đốt. Muỗi truyền bệnh sốt rét cũng thay đổi tập tính, thường trú đậu và đốt người ở ngoài nhà làm gia tăng số lượng người có nguy cơ mang ký sinh trùng sốt rét. Đặc biệt ký sinh trùng sốt rét kháng thuốc điều trị sốt rét Artemisinin có nguy cơ lan rộng gây khó khăn trong điều trị bệnh.

Tránh bị muỗi đốt để phòng chống bệnh sốt rét.

Theo PGS. TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Sốt rét-Ký sinh trùng-Côn trùng Trung ương, hiện có khoảng 11 triệu người dân sống trong vùng sốt rét lưu hành. Ngay như rừng quốc gia Ba Vì cũng có muỗi sốt rét lưu hành, cùng với tình trạng kháng thuốc gia tăng và chủ quan trong công tác phòng chống dịch sẽ “khiến bệnh sốt rét có nguy cơ quay trở lại, gia tăng số mắc, số tử vong và có thể gây thành dịch”.

Thảo luận sâu hơn về nguy cơ dịch sốt rét có thể quay trở lại, PGS.TS Nguyễn Văn Chương, Viện trưởng Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn Trùng Quy Nhơn, cho biết hiện có tới hơn 10 tỉnh có sốt rét gia tăng nhưng chính quyền cơ sở gần như đứng ngoài cuộc.

PGS. Chương dẫn chứng 1 cuộc họp sốt rét của riêng tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) nhưng có tới 13 bộ ngành tham dự, Bộ Y tế chỉ là đầu mối. Trong khi đó, hội thảo này chỉ có đại diện các cơ quan trực thuộc Bộ Y tế, đại diện Bộ Quốc Phòng và Tổ chức Y tế thế giới tham dự.

Đặc biệt, tình trạng kháng thuốc đã lên tới 50% ở Bình Phước, 20-30% ở một số địa phương khác nhưng chưa có phương án thay thuốc. PGS. Chương cho rằng những điều này sẽ khiến lộ trình loại trừ sốt rét vô cùng khó khăn bởi khi đã kháng thuốc sẽ thành sốt rét dai dẳng.

Cùng với đó là việc soi kính hiển vi tìm ký sinh trùng sốt rét cũng đang giảm dần do thiếu kinh phí… sẽ khiến việc kiểm soát dịch trở nên nan giải.

Bộ Y tế cho biết, để đạt được mục tiêu của Chiến lược quốc gia phòng chống và loại trừ bệnh sốt rét ở Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 và định hướng đến năm 2030 tiến tới loại trừ sốt rét ở Việt Nam theo lộ trình đã được phê duyệt, thời gian tới cần đảm bảo thực hiện thường xuyên công tác giám sát, phát hiện, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời, quản lý ca bệnh, quản lý đối tượng dân di biến động, đặc biệt đối với người dân thường xuyên đi rừng, ngủ rẫy, người trở về từ các nước có sốt rét lưu hành; Thực hiện điều trị bệnh nhân sốt rét đúng thuốc, đủ liều theo quy định của Bộ Y tế.

Bên cạnh đó, các địa phương, các ngành cần nỗ lực vận động và chủ động đầu tư kinh phí cho công tác phòng chống và loại trừ bệnh sốt rét.

Lily (th)