Ca mổ giúp bệnh nhân ung thư xương đi lại được bằng kỹ thuật mảnh ghép in 3D hợp kim titan

Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) vừa điều trị thành công cho một bệnh nhân bị ung thư xương mất 1 đoạn xương chày bằng kỹ thuật sử dụng mảnh ghép in 3D hợp kim titan dạng tổ ong để thay thế xương chày mất đoạn. Đây là ca đầu tiên được sử dụng kỹ thuật này tại Việt Nam.

Bác sĩ đang hỗ trợ anh K. tập đi. Ảnh: Kim Vân

Chiều 5/1, tại Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy, anh H.V.K, 33 tuổi, quê ở Quảng Nam đang chống nạng tập đi quanh phòng. Anh K. cho biết, anh phát hiện mình bị ung thư xương từ tháng 12/2018. Thời gian đó anh bị đau khớp, đêm không ngủ được, anh phải nhập Bệnh viện Đa khoa Đà Nẵng điều trị nhưng không dứt điểm được cơn đau. Anh K. những tưởng mình sẽ mất chân và cuộc sống không kéo dài.

Tháng 3/2019, anh K. đến Bệnh viện Chợ Rẫy khám vì khối u đầu trên xương chày trái to dần, gây hạn chế vận động khớp gối. Kết quả sinh thiết giải phẫu bệnh Osteosarcoma đầu trên xương chày trái. Từ ngày 1/3/2019 - 8/7/2019, bệnh nhân được hoá trị 6 đợt tại Khoa Ung bướu.

Tháng 8/2019, bệnh nhân nhập Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy phẫu thuật cắt rộng bướu, đặt Spacer xi-măng kháng sinh và đặt khung cố định ngoài gối. Chiều dài khuyết hỏng đầu trên xương chày 11cm.

Chia sẻ tại buổi họp báo chiều nay (5/1), TS.BS Lê Văn Tuấn - Trưởng Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy cho hay, do bệnh nhân tuổi đời còn trẻ, mới lập gia đình, có con nhỏ, là trụ cột kinh tế của gia đình nên các bác sĩ đã quyết định không thực hiện phẫu thuật ghép xương theo phương pháp kinh điển trước đây thường ảnh hưởng đến việc đi lại của bệnh nhân sau này mà thay vào đó là sử dụng mảnh ghép in 3D hợp kim titan dạng tổ ong để thay thế xương chày mất đoạn. Vật liệu ghép cho người bệnh được các bác sĩ Khoa Chấn thương Chỉnh hình hợp tác với Viện nghiên cứu CSIRO (Úc) để chế tác, thiết kế dựa trên hình ảnh mô phỏng xương chày ở chân đối diện của người bệnh.

Anh K. sức khỏe ổn định sau phẫu thuật. Ảnh: Kim Vân

Sau nhiều lần đánh giá mảnh ghép và các bước làm sạch, kiểm tra nghiêm ngặt, mảnh ghép được vận chuyển về Việt Nam để phẫu thuật ghép cho người bệnh. Ngày 24/12/2020, bệnh nhân đã được phẫu thuật thành công. Hậu phẫu ngày thứ 4 bệnh nhân đã có thể tập đi.

Theo PGS.TS Đỗ Phước Hùng - Phó Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Chợ Rẫy, ở phương pháp điều trị kinh điển, bệnh nhân được chia nửa xương chày phía trên ghép cho phần xương chày phía dưới, sau phẫu thuật trục xương sẽ bị thay đổi.

Phương pháp chỉ phù hợp với những bệnh nhân cao tuổi, ít vận động. Đối với bệnh nhân trẻ tuổi, trục xương thay đổi sẽ gây hạn chế vận động. Ngoài ra là các hạn chế như: cuộc mổ kéo dài, vết mổ rộng, chảy máu nhiều khó cầm, nguy cơ nhiềm trùng cao, sau ghép quá trình hoá trị và xạ trị sẽ ảnh hưởng đến mảnh ghép.

Đối với phương pháp sử dụng mảnh ghép in 3D hợp kim titan dạng tổ ong sẽ giúp bệnh nhân tránh được tất cả những hạn chế trên.

Trước đây, tại Việt Nam, một số bệnh viện đã ứng dụng vật liệu titan in 3D để điều trị cho một số trường hợp, tuy nhiên là khối titan đặc. Trong khi đó, mảnh ghép titan in 3D tổ ong là thiết kế đặc biệt, có trọng lượng rất nhẹ, chỉ 128gr, giúp tế bào xương tích hợp và phát triển, bền vững lâu dài hơn.

ThS.BS Nguyễn Hoàng Phú, Khoa Chấn thương chỉnh hình là người đã được Bệnh viện Chợ Rẫy cử sang Úc học 6 tháng cho biết, mảnh ghép titan in 3D sử dụng những vật liệu bột kim loại titan, ngoài ra có tỷ lệ nhỏ nhôm, vanadium. Từ năm 2015, tại một số nước phát triển trên thế giới đã công bố những ca bệnh đầu tiên được điều trị bằng các vật liệu titan in 3D.

Tại Việt Nam, ứng dụng mảnh ghép titan in 3D cá thể hoá điều trị mất xương hàm dưới sau cắt bỏ khối ung thư được phép thí điểm từ tháng 12/2019 tại Bệnh viện Ung bướu.

Tháng 11/2019, Bệnh viện Xanh Pôn đã báo cáo 2 trường hợp ghép xương đùi nhân tạo bằng kỹ thuật in 3D khuôn đúc kim loại để tạo mảnh ghép vật liệu PEEK.

Tháng 3/2020, Bệnh viện K đã báo cáo trường hợp thay toàn bộ xương đùi qua ứng dụng thiết kế 3D khớp nhân tạo dạng module cấu trúc khối đặc điều trị bệnh nhân ung thư xương đùi.

Tháng 8/2020, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội đã báo cáo trường hợp thay khớp gối dạng module kèm ghép xương kim loại khối đặc ứng dụng công nghệ in 3D cho bệnh nhân ung thư xương đùi.

Các bác sĩ tại buổi họp báo chia sẻ về ca bệnh. Ảnh: Kim Vân

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, ý tưởng áp dụng mảnh ghép titan in 3D điều trị các khuyết hỏng lớn xương tứ chi được nghiên cứu thực nghiêm trên thỏ từ tháng 5/2018, nghiên cứu ứng dụng trên người được chuẩn bị từ tháng 8/2019.

TS.BS Lê Văn Tuấn cho hay, sau thành công của ca phẫu thuật cho bệnh nhân H.V.K. trên, Bệnh viện Chợ Rẫy đã trình dự án hợp tác với Viện nghiên cứu CSIRO (Úc). Tuy nhiên, kỹ thuật này chưa thể áp dụng được đại trà ngay vì chi phí tốn kém, đòi hỏi nhân lực và nhiều yếu tố khác như hành lang pháp lý, cơ sở vật chất. BS Tuấn hy vọng rằng, trong vòng 1-2 năm tới kỹ thuật tiên tiến trên có thể phổ biến rộng rãi.

Được biết, do hoàn cảnh kinh tế hạn hẹp đồng thời cũng là trường hợp khởi đầu cho quy trình kỹ thuật mới của y học Việt Nam, toàn bộ chi phí ca điều trị của bệnh nhân H.V.K. đã được một công ty tài trợ miễn phí.

Kim Vân