“Cảm ơn thầy thuốc bộ đội biên phòng Việt Nam”

Trạm quân y, nơi  “ghi tạc nghĩa tình từ trước”

Quân y Đồn biên phòng Cầu Treo khám bệnh cho bà con Thoọng Pẹ.

Lịch sử ghi lại, trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, đường 8A từ Hồng Lĩnh tới ngã ba Thoọng Pẹ là một trong những con đường vận chuyển chiến lược của ta vào chiến trường miền Nam qua đất bạn Lào. Những đôi vai trần của bao chàng trai, cô gái Thoọng Pẹ năm xưa đã sát cánh cùng bộ đội Việt Nam tạo nên những cây cầu tre bắc trên vai người để hàng ngàn tấn vũ khí, lương thực, thuốc men vượt qua truông, qua suối, chuyển vào tuyến lửa. Rồi những ngày tháng sau đó, nhân dân Thoọng Pẹ cũng là những người đầu tiên đổ ra đường chào đón hàng vạn quân tình nguyện Việt Nam sang chiến đấu vì đất nước và nhân dân Lào anh em. Nghĩa tình ấy, miền đất ấy, con người ấy thì không quí, không thương sao được!?

Được xây dựng kiên cố trên đỉnh ngọn đồi cao nhất trung tâm bản, trạm quân y Thoọng Pẹ có đầy đủ các trang bị y tế cần thiết cho việc chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho người bệnh và một cơ số thuốc dự trữ đủ dùng trong một năm. Ba y sỹ quân y của đồn được giao nhiệm vụ cắm chốt tại trạm, thường trực khám chữa bệnh, sơ cấp cứu miễn phí cho bà con.

Trong trường hợp bệnh nhân có chuyển biến xấu, các anh sẽ giới thiệu đi các bệnh viện ở Hà Tĩnh và Nghệ An để cứu chữa. Từ chỗ được xây dựng để khám, chữa bệnh miễn phí cho bản Thoọng Pẹ, đến nay trạm y tế này trở nên quá tải khi bà con nhân dân ở nhiều bản khác trong huyện Căm Cớt và các huyện lân cận của nước bạn Lào cũng tìm đến đây để chữa bệnh.

Xe vẫn vun vút chạy giữa những cánh rừng nguyên sinh, anh Sáng Phử, công an huyện Căm Cớt kể tiếp câu chuyện còn dang dở. Từng có những cán bộ của huyện Căm Cớt xuống xây dựng, củng cố cơ sở chính quyền địa phương trước đây ở Thoọng Pẹ than rằng: “Vào được nhà người Mông ở Thoọng Pẹ khó như đi vào rừng, khuyên được người Mông đừng trồng cây thuốc phiện khó bằng xuống dưới khe sâu, bảo được người Mông khi ốm đau đừng cúng con ma rừng mà phải đi bệnh viện khó hơn trèo lên đỉnh núi. Khó thế mà BĐBP Việt Nam làm được. Giờ người Mông ở Thoọng Pẹ đi đâu, làm gì thì khéo chỉ có Giàng biết và… BĐBP Việt Nam biết”.

Những thầy thuốc cắm chốt ngoại biên

Bác sĩ quân y khám bệnh cho dân.

Trách nhiệm lúc này dồn lên vai hai đồng chí quân y. Suốt một tháng sau ngày “đặt cược” đó, y sĩ Hùng, y sĩ Sơn ngủ nhờ tại nhà trưởng bản, hàng ngày thay nhau đến nhà thầy mo để tập trung châm cứu cho người bệnh. Chưa đầy một tháng, cô con dâu thầy mo có thể đứng lên tự đi lại. Sang tháng thứ hai đã thoăn thoắt gùi quẩy tầu lên nương trước sự ngỡ ngàng của gia đình và dân bản. “Thắng cược” thầy mo, anh Hải quyết định đề nghị Bộ chỉ huy phối hợp với Bệnh viện đa khoa Hà Tĩnh mang toàn bộ y bác sĩ giỏi nhất của biên phòng tỉnh và Bệnh viện Hà Tĩnh sang Thoọng Pẹ. Hôm ấy, trước mặt dân bản, thầy mo đứng dậy tuyên bố là ốm đau không phải do con ma hành nữa, mà là do không biết cách dùng thuốc, không biết cách phòng chống dịch bệnh.

Trò chuyện với chúng tôi, thiếu tá Nguyễn Văn Hùng - Trạm trưởng trạm quân y Thoọng Pẹ cho biết, các loại bệnh thường gặp ở đây chủ yếu là các bệnh đường ruột, sốt rét và bệnh phụ nữ do ý thức sinh hoạt của bà con rất tuỳ tiện, ăn uống mất vệ sinh… Được biết, người trạm trưởng quân y này có một bản lý lịch cũng khá ấn tượng trong việc lăn lộn chăm sóc sức khoẻ cho đồng bào các dân tộc nơi biên giới. Trước khi sang nhận nhiệm vụ trên đất bạn, thiếu tá Hùng đã có khoảng thời gian gần mười năm cùng sống với đồng bào dân tộc Chứt để bảo tồn dân tộc này tại Đồn biên phòng bản Giàng nên cũng có ít nhiều kinh nghiệm trong công tác vận động quần chúng, hiểu rõ phong tục, tập quán của các dân tộc nên việc khám chữa bệnh cũng có nhiều thuận lợi. Bây giờ, lưng vốn ngoại ngữ (tiếng Lào) và nội ngữ (tiếng Mông, tiếng Chứt, tiếng Thái đen, Thái đỏ…) của anh cũng rất khá, đủ để trò chuyện và khám chữa bệnh cho các đối tượng bệnh nhân đến từ các bộ tộc Lào anh em.

Có lần, đang bữa cơm chiều, trưởng bản Nềnh Chá Sồng chạy đến trạm báo rằng có đứa trẻ bị ngã từ trên cây xuống. Thiếu tá Hùng cùng anh em vội lao đi. Đường lên nương chỉ bé bằng bụng con ngựa thồ, lại trơn trượt nên các anh phải buộc xích vào bánh xe để tăng độ ma sát đi cho nhanh. Cũng may là đến kịp để cấp cứu cho cháu bé thoát khỏi tay tử thần trong gang tấc. Hơn ba năm làm nhiệm vụ trên đất bạn, với chiếc xe Win cà tàng không biển số của trạm, những thầy thuốc mang quân hàm xanh này đã chạy từ bản Thoọng Pẹ sang bản Na Pê, bản Na Hương, Na Hạt, Na Liêng, Noọng Ó… như con thoi, hết lòng chăm sóc sức khỏe cho nhân dân các bộ tộc Lào đang sinh sống trên vùng biên giới Căm Cớt.

Trước khi chia tay các anh, chúng tôi chợt nghe có tiếng cười đùa của những đứa trẻ phía sau đồi. Lại gần mới biết, đó là một bể nước công cộng chứa nước dẫn từ trên núi cao về. Bà con Thoọng Pẹ thường ra đây lấy nước sạch về dùng. Còn đối với bọn trẻ thì được vừa chơi cà kheo, vừa tắm mát tại nơi này là niềm vui mỗi buổi chiều của chúng. Trên thành bể có dòng chữ viết bằng tiếng Mông. Anh Linh Nó Sồng, một người dân Thoọng Pẹ dịch nghĩa cho tôi hiểu: “ Năm 2008, bộ đội biên phòng Cầu Treo cho bản mình cái bể. Nước từ bể dùng để ăn chín uống sôi, dùng để tắm cho cái người mình sạch sẽ, giặt rửa cho cái nhà mình thơm tho. Cả bản ai cũng mạnh khoẻ”.