Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cơm độn ăn nhút chấm tương, không chê nghèo khó thì thương nhau cùng

Thứ ba, 11:22 16/08/2022 | Ăn

Mắm theo nghĩa thông thường là thực phẩm do cá, tôm, tép muối mà thành. Nhưng mắm của người dân quê đất Thanh Chương lại mang một nội hàm rộng hơn, bao gồm rất nhiều thứ đem vào muối, trong đó có cả cá, tôm, dưa, cà, nhút…

Cơm độn ăn nhút chấm tương, không chê nghèo khó thì thương nhau cùng - Ảnh 1.

Món nhút Thanh Chương

Tôi sinh ra ở Thanh Chương (Nghệ An), một mảnh đất khô cằn sỏi đá với thời tiết khắc nghiệt, nắng cháy lửa, rét cắt da.

Thời còn ấu thơ, ước mơ giản đơn của những đứa trẻ như thế hệ chúng tôi khi ấy chỉ đơn thuần là mong một cuộc sống đủ ăn đủ mặc, dù chỉ với "cơm trắng mắm mặn" cũng là trọn vẹn.

Mắm theo nghĩa thông thường là thực phẩm do cá, tôm, tép muối mà thành. Nhưng mắm của người dân quê đất Thanh Chương lại mang một nội hàm rộng hơn, bao gồm rất nhiều thứ đem vào muối, trong đó có cả cá, tôm, dưa, cà, nhút…

Thế nên, người quê tôi có câu: "Cơm độn ăn nhút chấm tương. Không chê nghèo khó thì thương nhau cùng". Nhiều năm trôi qua, khi đã trưởng thành, đi được nhiều nơi, nếm đủ mọi loại mỹ vị thế gian, cá nhân tôi vẫn lưu luyến mãi món ăn truyền thống quê nhà: "nhút Thanh Chương".

Thực ra, tại mỗi địa phương xứ Nghệ đều có cách làm món nhút riêng và tạo được hương vị, màu sắc cũng như cảm nhận khác nhau. Nhưng tất cả đều có một điểm chung là sử dụng xơ mít trở thành nguyên liệu chính để làm nên món nhút.

Bà ngoại tôi thường kể rằng làng tôi ngày trước nghèo khó vì gió Lào cát trắng, cỗi cằn đá sỏi Thanh Chương, cơm gạo nhà nào ăn cũng không đủ no, phải độn ngô, độn sắn mà vẫn thiếu thốn.

Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, người dân bèn luộc mít, thứ quả nhà nào cũng sẵn có, chấm với chẹo, một thức chấm rất độc đáo của người Nghệ An, để dành ăn thay cơm.

Nhưng mít mỗi năm chỉ có một mùa, vì thế người dân quê tôi bèn nghĩ đến việc muối mặn ăn dần quanh năm. Cũng chính từ đó, món nhút đã được khởi sinh, trở thành một trong những món ăn quen thuộc với con người quê tôi.

Cơm độn ăn nhút chấm tương, không chê nghèo khó thì thương nhau cùng - Ảnh 2.

Bữa cơm với nhút

Tôi còn nhớ khoảng từ tháng 6 đến tháng 8 dương lịch là mùa mít chín. Mẹ tôi thường mua vài quả về ăn hoặc có khi được ông bà ngoại cho vài quả để dành nhâm nhi cho vui. Sau khi ăn xong quả mít, mẹ thường lấy chiếc thìa nạo nhẹ để lấy xơ ra khỏi vỏ.

Số xơ mít đó được mẹ nhồi với muối hạt, bóp đều cho thật ngấm rồi gói trong chiếc mo cau, buộc chặt. Chỉ vài ngày sau đã có món nhút xơ mít muối vừa thơm, vừa có vị chua chua, mằn mặn, rất bắt cơm.

Hoặc cầu kỳ hơn có thể cho sợi mít vào vại làm bằng sứ, ngâm với nước muối pha với nồng độ vừa phải, cho thêm vài quả ớt, củ tỏi, lát gừng… thái nhỏ để tăng vị nồng khi thành nhút.

Chúng ta có thể dùng vỉ đan bằng tre với hòn đá cuội sạch làm hòn đằn để nén chặt nhút trong vại. Chờ khoảng hơn một tuần sau, sợi mít trở nên vàng rộm, phảng phất mùi thơm đặc trưng, như vậy là đã thành nhút.

Dù nguyên liệu chính của nhút là mít non nhưng người ta có thể độn thêm nhiều loại rau xanh khác, bởi thế mà nhút có nhiều loại. Có vùng người ta hái ngọn đậu đỏ, đậu đen đem phơi cho hơi héo rồi vò mềm, sau đó thái nhỏ, muối cùng với mít.

Có nơi lại thích muối với rau muống, rau cải để tăng thêm vị tươi mát. Đặc biệt, muốn làm nên món nhút ngon nên chọn loại mít bở, có vỏ xanh mơn mởn thì mới ngon.

Mít được chọn làm nhút không được non quá cũng không nên già quá. Bởi non thì không muối được, còn già thì ăn cứng, dai khiến người già, trẻ con đều khó dùng.

Các bà, các mẹ ở làng tôi khi xưa thường muối nhút để dành ăn quanh năm, tựa như món dưa muối của người miền Bắc, hay món kim chi ở xứ lạnh Hàn Quốc vậy.

Món nhút có thể được ăn theo nhiều cách khác nhau, nhưng dân dã nhất vẫn là vắt khô, trộn rau thơm chấm với nước thịt kho, mắm ruốc. Nhưng ngon nhất vẫn là nấu canh nhút với cá lóc. Cái vị chua của nhút kết hợp một cách tuyệt vời với vị ngọt của cá.

Những ngày hè, khi gió Lào thổi oi nồng, phạc phờ cả ngọn tre, lá cỏ thì thực phẩm xanh duy nhất của mọi nhà tại vùng quê tôi chỉ là những ao rau muống còi cọc, thì nhút thật sự là một món ăn đắc dụng. Cha tôi đặc biệt thích ăn canh chua cá đồng nấu nhút ăn kèm với rau sống.

Thế nên mỗi khi cha ra ruộng quay trở về, thế nào mẹ tôi cũng tranh thủ nấu một nồi canh chua cá đồng với nhút, hoặc đơn giản hơn là vắt ráo ít nhút với nước rồi chấm nước mắm tỏi, ăn kèm rau kinh giới là có bữa cơm ngon lành.

Rồi những ngày mưa lũ, nước ngập tràn khắp ruộng đồng, chợ búa hiếm khi mở cửa, dân làng lại chia nhau hũ nhút. Chỉ đơn giản vậy thôi mà đậm đà tình làng nghĩa xóm. Ngày chúng tôi còn bé, có năm cha mẹ bận rộn không kịp làm nhút để dự trữ.

Đến mùa mưa lũ, cả gia đình tôi ôm nhau co ro trong nhà thì được bà lão hàng xóm nhà kế bên lội nước sang cho một hũ nhút to.

Mẹ tôi nấu thêm ít cơm trắng, rang lạc thơm, ăn cùng nhút, thế là được bữa cơm cứu đói no đủ. Cũng kể từ đó, cứ đến tháng 4, tháng 5, mẹ tôi bắt đầu thói quen chọn vài quả mít chất lượng để dành làm nhút.

Mỗi khi có dịp lên thành phố thăm con cháu, mẹ tôi lại đùm đề mấy món quà quê, trong đó có vài hũ nhút. Không hiểu sao, dù đã trưởng thành, nhưng mỗi khi nhìn thấy những món quà quê, đặc biệt là món nhút quê hương này, lòng tôi lại bồi hồi nhớ về tuổi thơ, một khoảng thời gian đầy khó khăn nhưng ấm áp tình cảm gia đình, làng xóm.

Nhớ mãi một câu hát thân thương: "Đất Thanh Chương nhút mặn chua cà, chắc có lẽ rứa mà anh chê, chắc có lẽ rứa mà anh nỏ về". Quê tôi nói riêng, xứ Nghệ nói chung, đậm đà vì tình vì nghĩa, và có lẽ cả vì nhút nữa.

Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Ngày mưa bão, uống và ăn những thực phẩm sau sẽ phòng tránh cảm lạnh

Ngày mưa bão, uống và ăn những thực phẩm sau sẽ phòng tránh cảm lạnh

Ăn - 10 giờ trước

GiadinhNet – Mưa bão liên tục khiến nhiều người bị dính mưa ướt như chuột lột, dễ cảm lạnh. Vì thế, nên uống và ăn những thực phẩm sau sẽ phòng tránh cảm lạnh.

Phái mạnh nên chuẩn bị gì cho ngày 20/10?

Phái mạnh nên chuẩn bị gì cho ngày 20/10?

Ăn - 10 giờ trước

20/10 luôn được phái mạnh quan tâm và tạo ra bất ngờ cho những người phụ nữ mà họ yêu thương và trân quý.

Món cơm chiên mới toanh, làm dễ mà ăn ngon xuất sắc!

Món cơm chiên mới toanh, làm dễ mà ăn ngon xuất sắc!

Ăn - 12 giờ trước

Món cơm chiên đôi khi bị bạn lãng quên, nhưng nó thật sự rất ngon. Đặc biệt là món cơm chiên nấm thơm ngon dưới đây.

Xôi sắn Hà Nội - món cực ngon, cực rẻ, ấm lòng khi mưa bão, lạnh giá nhưng vì sao ít người bán, nhà hàng cũng không dám bán buôn?

Xôi sắn Hà Nội - món cực ngon, cực rẻ, ấm lòng khi mưa bão, lạnh giá nhưng vì sao ít người bán, nhà hàng cũng không dám bán buôn?

Ăn - 17 giờ trước

GiadinhNet - Mùa thu mùa mưa bão, bắt đầu giá lạnh hanh hao người Hà Nội có món xôi sắn rất ngon miệng, nhưng chả mấy nhà làm, chẳng mấy hàng bán - dù cách làm không khó, lại rất dễ ăn.

Tìm ăn các loại rau vị đắng sau sẽ rất tốt cho sức khỏe khi mưa bão, giá lạnh, chuyển mùa

Tìm ăn các loại rau vị đắng sau sẽ rất tốt cho sức khỏe khi mưa bão, giá lạnh, chuyển mùa

Ăn - 17 giờ trước

GiadinhNet - Rau có vị đắng rất cần ăn mỗi khi giao mùa từ nóng sang lạnh, giúp tránh nguy cơ mắc 2 loại bệnh phổ biến khi mưa bão, giá lạnh, chuyển mùa.

Cách làm món thịt ba chỉ chiên mắm vạn người mê

Cách làm món thịt ba chỉ chiên mắm vạn người mê

Ăn - 18 giờ trước

Sức hấp dẫn của món thịt ba chỉ chiên mắm khiến bất cứ ai cũng phải xuýt xoa, cách làm lại đơn giản, không tốn thời gian.

Du khách khuyên lên Bảo Lộc phải ăn xắp xắp, đó là món gì mà hấp dẫn đến vậy?

Du khách khuyên lên Bảo Lộc phải ăn xắp xắp, đó là món gì mà hấp dẫn đến vậy?

Ăn - 21 giờ trước

Thực ra, món ăn này có mặt ở nhiều địa phương khác nhưng hương vị ở Bảo Lộc vẫn có gì đó rất riêng.

Thầy giáo ở Hà Tĩnh chia sẻ về món cá rô kho ngày mưa bão và công thức cá rô đồng kho khế mềm rục xương, thơm ngon chuẩn nhất

Thầy giáo ở Hà Tĩnh chia sẻ về món cá rô kho ngày mưa bão và công thức cá rô đồng kho khế mềm rục xương, thơm ngon chuẩn nhất

Ăn - 1 ngày trước

GiadinhNet - Những ngày mưa bão món cá rô đồng kho khế nhừ xương say lòng biết bao người. Nhưng món cá rô đồng kho khế vùng nào chuẩn nhất, kho đơn giản mà vẫn ngon nhất vịnh Bắc bộ?

Chế biến rau củ để từ người lớn đến trẻ con, ai ăn cũng mê tít

Chế biến rau củ để từ người lớn đến trẻ con, ai ăn cũng mê tít

Ăn - 1 ngày trước

Trong nhà mà có thành viên lười ăn rau thì chị em nhất định nên thử món này nha.

Mẹo xào rau muống ngon không kém nhà hàng, quán nhậu

Mẹo xào rau muống ngon không kém nhà hàng, quán nhậu

Ăn - 1 ngày trước

Bạn cũng có thể đặt lên mâm cơm đĩa rau xào xanh mướt, giòn ngọt nếu học được mẹo xào rau muống ngon từ các đầu bếp nhà hàng, quán nhậu.

Top