Đa dạng các hình thức truyền thông nâng cao chất lượng dân số

Hiện nay, công tác dân số ở tỉnh Bắc Kạn vẫn đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức như: mức sinh thấp nhưng thực tế lại thiếu bền vững, tiềm ẩn tăng sinh trở lại; tỷ số giới tính khi sinh tăng từ 102 bé trai/100 bé gái (năm 2009) lên 117/100 (năm 2011). 

Bên cạnh đó, chất lượng dân số của tỉnh còn rất thấp thể hiện ở các chỉ số như tỷ lệ hộ đói nghèo còn cao, thu nhập bình quân đầu người thấp, tình trạng trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng năm 2011 là 23% cao hơn cả nước (16,8%). Ngoài ra, vẫn còn tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết thống... Đây là những thách thức đặt ra cho chương trình dân số hiện nay và những năm tiếp theo.

Trong những năm qua nhờ đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục chuyển đổi hành vi dưới nhiều hình thức nên nhận thức của xã hội về Dân số-KHHGĐ ngày càng được nâng lên.

Sau 10 năm thực hiện Chiến lược Dân số/KHHGĐ và SKSS giai đoạn 2001 – 2010, Bắc Kạn đã đạt được những kết quả đáng khích lệ. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên giảm từ 1,47% (2001) xuống còn 1,0% (2011); tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên năm 2000 là 8,86% giảm xuống còn 3,98% vào năm 2011… 

Đặc biệt, tổng tỷ suất sinh giảm nhanh từ 2,61 con/phụ nữ (1999) xuống còn 1,91 con/phụ nữ (2011). Như vậy, mức sinh của Bắc Kạn thấp hơn mức sinh của cả nước và là một trong 24 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế. Những kết quả đó đã góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao mức sống vật chất, tinh thần của nhân dân các dân tộc trong toàn tỉnh.

Một trong những “kênh” truyền thông về Dân số - KHHGĐ phát huy hiệu quả cao là hoạt động truyền thông trực tiếp “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” của 122 cán bộ dân số cấp xã và 1.418 cộng tác viên dân số. Bằng tâm huyết và sự nhiệt tình, đội ngũ này đã làm tốt công tác tuyên truyền các chủ trương, chính sách về Dân số - KHHGĐ...

 

Để công tác tuyên truyền, tư vấn về chăm sóc SKSS/KHHGĐ đến với người dân đạt hiệu quả, những người làm cán bộ dân số không những nhiệt tình, bền bỉ mà còn phải am hiểu về phong tục, tập quán của mỗi dân tộc trên địa bàn, tích cực học hỏi, trau dồi kiến thức và kỹ năng, vận dụng sáng tạo trong công tác tư vấn chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho người dân; cung cấp thông tin với nội dung phù hợp với đặc điểm, tình hình từng vùng, từng đối tượng.

Vận động sự vào cuộc của toàn xã hội cũng là nhiệm vụ quan trọng trong công tác Dân số - KHHGĐ. Những năm qua, Chi cục Dân số - KHHGĐ tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao nhận thức cho nhân dân về thực hiện mô hình gia đình nhỏ, ít con để có cuộc sống ấm no, tiến bộ, hạnh phúc và được đông đảo nhân dân trong tỉnh đồng tình hưởng ứng. Hoạt động truyền thông, tư vấn tại cộng đồng, sinh hoạt câu lạc bộ thuộc các nhóm đối tượng phụ nữ, thanh niên, nông dân... đã phát huy hiệu quả tốt.

 

Đồng thời, công tác dân số - KHHGĐ cũng được đưa vào hương ước, quy ước của địa phương khi triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”, từ đó được nhân dân đồng tình hưởng ứng. Đặc biệt, các chính sách xóa đói, giảm nghèo, xóa nhà dột nát, chính sách ưu tiên, trợ giúp cho các đối tượng khó khăn được quan tâm hơn đã tác động đáng kể đến việc nâng cao chất lượng dân số.

Đi đôi với đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Dân số-KHHGĐ với các ban, ngành, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở đã mang lại hiệu quả, đã phát huy được khả năng, thế mạnh của mỗi bên trong việc lồng ghép chương trình Dân số -KHHGĐ với chương trình hoạt động thường xuyên của các đơn vị phối hợp. 

Do vậy, công tác này đã từng bước thu được những kết quả đáng phấn khởi, người dân đã có nhận thức đúng đắn về lợi ích của việc chăm sóc SKSS/KHHGĐ, mô hình gia đình ít con, khỏe mạnh được được xã hội chấp nhận và được coi là một chuẩn mực của gia đình văn hóa.

Bên cạnh đó, việc triển khai Chiến dịch “Tăng cường tuyên truyền, vận động lồng ghép dịch vụ chăm sóc Súc khỏe sinh sản/KHHGĐ đến vùng đông dân, vùng có mức sinh cao và vùng khó khăn” hàng năm đã góp phần quan trọng làm chuyển biến về nhận thức, tự giác thực hiện KHHGĐ của người dân.

 

Có thể nói, công tác truyền thông thường xuyên về Dân số-KHHGĐ ở Bắc Kạn trong những năm qua được triển khai đồng bộ, thường xuyên. Các kênh truyền thông được vận dụng phong phú, hiệu quả. Hình thức tư vấn trực tiếp được chú trọng, lực lượng tham gia hoạt động truyền thông này là những tuyên truyền viên, CTV dân số ở cơ sở, các hoạt động này được duy trì thường xuyên, liên tục và tập trung cao điểm trong các chiến dịch truyền thông lồng ghép dịch vụ KHHGĐ, trong các dịp kỷ niệm ngày Dân số thế giới 11/7, ngày Dân số Việt Nam 26/12, Tháng hành động Quốc gia về dân số hàng năm... góp phần vào thực hiện thành công các chỉ tiêu công tác DS-KHHGĐ của tỉnh.

Trong giai đoạn 2011 – 2015, Bắc Kạn xác định chuyển trọng tâm từ các hoạt động nhằm giảm mức sinh sang ưu tiên các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng dân số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực theo nội dung của Chiến lược Dân số - Sức khoẻ sinh sản giai đoạn 2011 – 2020. 

Để thực hiện được nhiệm vụ này thì công tác truyền thông chuyển đổi hành vi cho người dân là giải pháp quan trọng được Chi cục Dân số-KHHGĐ đặt lên hàng đầu. Do đó, rất cần sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể và nhân dân cùng đẩy mạnh truyền thông, thay đổi nhận thức, chuyển hành vi. Có như vậy, chất lượng dân số mới được nâng lên, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.