Đôi vợ chồng U90 yêu nhau, giận nhau đều bằng... thơ

Công việc đời thường của hai vợ chồng già. Ảnh: Q.N

Quen bằng thơ, lấy nhau cũng vì thơ

Cách trung tâm Hà Nội 40km, ven theo con sông Đáy hiền hòa, về với xã Sơn Công (huyện Ứng Hòa, Hà Nội) chúng tôi gặp đôi vợ chồng đã bước sang tuổi 80 nhưng vẫn hạnh phúc mặn nồng với nhau nhờ những vần thơ. Từ lúc quen nhau, đến lúc yêu nhau và cho đến tận bây giờ…

Bước qua cổng làng Chùa được khắc bốn chữ Hán “Vọng tự nhập xuất” độ vài trăm mét dễ dàng tìm được nhà của “ông bà thi sĩ” này. Trên hiên nhà, ông Nguyễn Thanh Quang đang ngồi chẻ nan để làm cạp nia. Vẫn tay dao nhanh thoăn thoắt chẻ tre, ông ngâm lên giọng thơ ngọt ngào: “Bà ngồi đan mẹt bên thềm/ Gió lay mái tóc bạc mềm bờ vai/ Bảy lăm năm chặng đường dài/ Nhìn mái tóc bạc nhớ thời tóc xanh”. Vừa dứt lời thơ, bà âu yếm nhìn ông, trong ánh mắt dâng lên niềm hạnh phúc.

Vậy là chẳng hẹn mà gặp, chúng tôi được nghe thơ tình của họ ngay từ những giây phút đầu tiếp xúc khiến cho câu chuyện về sau trở nên gần gũi, thân mật hơn. Ông Quang bảo rằng, ông bà yêu nhau qua những vẫn thơ. Nhờ có thơ mà họ hiểu được lòng nhau lúc giận hờn, khi bực tức để rồi càng ngọt ngào hơn trong hạnh phúc lứa đôi.

Hai ông bà sinh ra, yêu nhau rồi sinh con đẻ cái cũng gắn bó với mảnh đất làng Chùa này. Bà Xem sinh năm 1937, kém chồng 2 tuổi. Ông Quang được trời phú cho đôi bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của người thợ tài hoa. Năm 20 tuổi, ông đã đi tìm những bậc thầy trong làng để học nghề mộc. Sau nhiều năm miệt mài, không chỉ kiếm được tiền nuôi gia đình mà ông đã làm được những tác phẩm đẹp. Những tưởng nghề thợ mộc với búa, đục làm tâm hồn cằn cỗi nhưng ông Quang lại rất yêu thơ. Ông bảo, chính thơ đã tặng cho ông một người vợ hiền thảo.

“Hai mười tuổi, bà Xem nổi tiếng xinh đẹp nhất nhì làng với nước da trắng, miệng cười duyên dáng. Ngày mới gặp, tôi đã “phải lòng” rồi làm một bài thơ tình “Gửi người con gái tuổi 20” để tặng bà ấy. Và may mắn chiếm được trái tim “người đẹp””, ông Quang cười hóm hỉnh. Bà nắm lấy bàn tay ông, thẹn thùng kể lại: “Tối hôm đó, khi nghe tận tai những vần thơ giãi bày tình cảm chân thành ấy, tôi đã nguyện cùng ông ấy trao nhau lời hẹn ước”. Vậy là sau lời tỏ tình bằng thơ của ông Quang, có rất nhiều chàng trai ngỏ lời nhưng bà Xem đều từ chối. Và cũng vì ngưỡng mộ tài làm thơ của ông Quang mà bà Xem mong muốn được ở bên cạnh giúp đỡ, chăm sóc ông trọn cuộc đời.

Nhìn người bạn đời tóc đã bạc, bà ngân nga đọc cho chúng tôi nghe bài thơ làm nên mối lương duyên mở đầu bằng: “Tặng người thiếu nữ xinh tươi/Năm nay vừa đúng 20 tuổi tròn” và khép lại bằng những tình cảm rất đỗi nồng nàn “Khiến cho lòng ai yêu càng thêm ngây ngất/ Ngất ngây lòng ai đẹp bốn mùa”.

Trọn nghĩa, vẹn tình trong 100 bài thơ

Các bài thơ của ông được in trong tuyển tập thơ của làng Chùa.

Đến tận bây giờ, dù chung sống với nhau đã mấy chục năm nhưng bà bà Xem vẫn bảo chồng mình là người đàn ông tuyệt vời nhất. Bà thường cùng chồng đọc thơ mỗi tối. Trong lúc ông vang lên tiếng thơ, ngồi một bên, bà Xem cắm cúi chép ra giấy. Cuộc tình của họ với những thăng trầm gói gọn trong hơn 100 bài thơ ông làm mà bà đều cẩn thận chép lại vào 2 cuốn sổ dày, bà giữ gìn nó như báu vật.

Ông bà giao tiếp hàng ngày với nhau bằng thơ. Hơn 50 năm chung sống nhưng họ chưa từng cãi vã, to tiếng với nhau dù chỉ một lời, giận hờn nhờ những vẫn thơ rồi cũng qua đi. Trong một bài thơ ông có viết cũng khiến bà nhớ mãi khi hai người cùng nhau dọn nhà: “Vui chung hưởng, khó sẻ cùng/Cùng nhau thực hiện vì ta vì người/ Hoa xuân ngan ngát hương đời/Xuân sau chắc hẳn hơn mười xuân nay”.

Với con cái, họ cũng chỉ bảo nhẹ nhàng không mắng chửi, gửi gắm mong mỏi đến con qua những vần thơ. “Con ơi, đã trưởng thành rồi/ Sống cho xứng đáng kẻo người cười chê/ Giấy rách phải giữ lấy lề/ Chưa giàu ta chớ vội chê người nghèo” (Trích trong “Mấy lời khuyên con”). Rồi trong bài “Say” ông có răn dạy người con của mình trong đó có đoạn: “Ở đời cũng lắm thứ say/Say làng, say xóm lắm đổi thay/ Say tình, say nghĩa, say bè bạn/ Say lũy tre xanh mảnh đất này/…/ Còn như say rượu, say cờ bạc/ Ở đời say thế, chẳng nên say”.

“Làm thơ đối với chúng tôi trở thành một phần máu thịt. Những vần thơ được cất lên thời mưa bom lửa đạn hay cuộc sống yên bình, dù là thơ về tình yêu hay cuộc sống thì đều là hồn, là cốt của người dân làng Chùa. Tôi nói vậy, bởi làng Chùa vốn là ngôi làng đặc biệt. Truyền thống yêu thơ và làm thơ ở làng đã có từ hàng trăm năm”, ông Quang chia sẻ.

Ông kể, từ người già đến trẻ nhỏ, từ đình làng ra cánh đồng, bờ đê, đến từng ngôi nhà nhỏ, nơi đâu cũng đầy ắp những vần thơ lai láng. Trước kia trong làng có câu lạc bộ thơ, tiền thân từ hai hội Văn chỉ của làng thành lập cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, với việc tổ chức đọc thơ vào Rằm tháng Giêng hàng năm, nhưng sau đó cái lệ này bị mai một dần, đến cuối những năm 1980 cụ Nguyễn Xướng Đức là một người giỏi thơ văn đã khôi phục lại câu lạc bộ thơ và từ đó được phát triển mạnh mẽ cho tới hôm nay…

Để giữ và phát huy truyền thống thơ ca của làng Chùa, ông Quang còn hay cầm thơ gửi cho Hội trưởng hội thơ của làng vào thứ năm hàng tuần để giao lưu trên đài phát thanh của xã. Và mỗi khi “tiếng thơ” của đài thôn phát lên mọi người đều háo hức lắng nghe. Bà Xem cười bảo: “Theo tôi đó không chỉ là “trọng câu thơ, trọng cái chữ, cái tình, mà là một phương thức truyền tải và lưu giữ tốt nhất truyền thống làm thơ, cũng như những lời răn dạy của cha ông cho thế hệ trẻ”.

Chuyện tình của ông Quang và bà Xem là những vần thơ được viết theo cảm hứng, không trau chuốt mà mộc mạc, giản dị như chính cuộc sống đang đi qua hàng ngày của họ. Có lẽ bởi thế, họ không chỉ tự hào về thơ, mà coi thơ như một điều cốt yếu trong đời sống, luôn trân trọng giữ gìn để mạch nguồn thơ chảy mãi từ thế hệ này sang thế hệ khác, làm cho “tiếng thơ” cất lên như một bản tình ca cuộc sống.

Quỳnh Nguyên