Dương Bình Nguyên: "Sex thì có gì là mới..."

- Với anh văn chương là…

- Văn chương với tôi là một con đường dài. Tôi đang đi. Nhưng vẫn đang ở chặng xuất phát.

- Anh đã từng nói, viết văn đôi khi hơi giống viết nhật ký. Hơn nữa đọc văn của Dương Bình Nguyên, người đọc sẽ rất dễ bắt gặp một lối kể chuyện với những nhân vật xưng tôi, với những khắc khoải, trăn trở của một chàng thanh niên tỉnh lẻ ra phố, với những dằn vặt chuyện tình ái đôi khi đến phức tạp, đó có phải là những nhân vật được lấy từ hình mẫu Dương Bình Nguyên ngoài đời?

- Nếu anh coi những nhân vật xưng “Tôi” đó là chính tôi cũng được, vì nó làm tôi cảm thấy thú vị. Nhưng thật khó để nói rằng, tất cả những nhân vật của tôi đều là tôi, bởi như vậy thì cũng hơi... khủng khiếp. Trong khi đời sống thật của tôi đôi khi hơi… nhạt nhẽo. Có một sự thật, có dấu vết của cá nhân tôi trong đó, có những chi tiết từ đời sống thật, có những đổ vỡ thật, có những đau đớn và đôi khi là sự mất mát.

Con người, khi sống trong đời sống, mà lại sống bản năng, thì sẽ mất mát nhiều, ai cũng vậy thôi. Tôi không giỏi kỹ thuật viết, vẫn viết bằng bản năng của mình. Điều này không thật tốt. Nhưng tôi đã viết rồi, không sửa lại được nữa.

- Tôi có một thắc mắc, nhiều truyện ngắn của anh có cốt truyện rất rõ ràng, như Vĩnh biệt Huyền Trân, Người đập áo sông Năng, Thiên di, Bóng Kơ-nia đổ dài…, thật hay và cảm động. Nhưng bên cạnh đó có những truyện ngắn nhẹ bẫng, như Chỉ là mơ thấy, Phố trắng mưa ban sáng… Tại sao vậy nhỉ?

- Tôi nghĩ rằng, đến bây giờ người ta ít quan tâm đến việc một truyện ngắn có cốt truyện lâm ly hay không mà quan trọng là nó mang đến điều gì cho bạn đọc, cảm giác khi đọc xong truyện như thế nào, nó để lại ấn tượng gì.

Tôi viết truyện ngắn không thực sự theo cách “bài binh bố trận”, mà hoàn toàn là nghĩ tới đâu viết tới đó. Nhưng tôi không cho rằng, truyện ngắn là phải thế này hay thế khác. Cái quan trọng nhất của truyện ngắn không phải là ở nội dung câu chuyện mà là cái dư vị còn lại của độc giả sau khi đã đọc xong nó.

Thế nên với tôi, những cái “hay và cảm động” và “nhẹ bẫng” như anh nói, đều có giá trị ngang nhau. Tôi sinh ra chúng và cố gắng làm người cha tốt, yêu và ghét công bằng.

- Đọc những tác phẩm của anh chỉ cách đây mấy năm về trước so với những tác phẩm gần đây người đọc nhận thấy một sự thay đổi tương đối rõ rệt trong cách hành văn và kể truyện của anh. Như anh tâm sự trên blog rằng: “Chỉ thấy mình già đi chứ không thấy mình lớn lên”, phải chăng văn học chính là địa hạt anh già đi nhanh nhất và nhìn thấy rõ nhất?

- Tôi không có khả năng hóa thân vào những nhân vật quá khác với mình. Đó là một nhược điểm. Tôi sẽ viết về những nhân vật cùng thế hệ với mình nên chắc là tôi cũng đã già rồi, nên truyện của tôi cũng có phần trầm tĩnh hơn.

Bìa sách "Giày đỏ" mới phát hành của Dương Bình Nguyên

- Đọc đoạn giới thiệu của tập truyện Giày đỏ quả thực tôi thấy hơi shock. Shock vì văn của Dương Bình Nguyên chưa bao giờ sex như thế mà tôi đã quá quen với một giọng văn nhẹ nhàng, da diết của anh. Phải chăng đó là tính thị trường và tính trào lưu của văn học?

- Không. Đó là một đoạn trong truyện Cải lạc loài, một truyện mới của tôi.Thực ra cái đoạn đó cũng chẳng có gì là sexy lắm, nó chỉ là đoạn bế tắc nhất của nhân vật chính mà thôi.

Viết theo thị trường ư, cái này mới mẻ nhỉ, tôi chưa tìm hiểu kỹ. Còn trào lưu ư? Sex thì có gì mới mà gọi là trào lưu? Sáng tác là công việc cô độc, nó đâu có mang tính bầy đàn!

Tôi viết về sex, về những cảnh làm tình chỉ khi nhân vật cần có điều đó. Tôi không tin một truyện ngắn nhiều sex nhưng vụng về và thô thiển lại khiến người ta yêu thích nó.

- Với Giày đỏ anh muốn gửi gắm điều gì tới những độc giả của mình? Và giới văn nghệ rỉ tai nhau rằng đây là môt tập truyện ngắn anh chủ tâm “nịnh” người đàn bà anh đang yêu?

- Nịnh bằng cả một cuốn sách cơ à? Tôi chưa đủ vĩ đại để làm điều đó đâu. Nhưng có những người tôi yêu ở trong những trang viết ấy, như một lẽ tất nhiên thôi.

Tôi muốn bạn đọc của tôi đọc “Giày đỏ” như một sự chia sẻ. Có thể họ sẽ tìm thấy mình ở trong đó, vì tôi đang viết về họ, về tôi và những người sống quanh tôi. Tôi đang viết về tuổi trẻ của mình.

- Giày đỏ đã là tập truyện ngắn thứ tư, từ đó có thể thấy Dương Bình Nguyên là một người khá chăm chỉ trong chuyện viết lách. Nhưng nó có nuôi sống anh không?

- Câu hỏi này không mới, nhưng nó đặt ra cả một vấn đề về đời sống của những người viết văn, một câu hỏi mà sau nhiều năm chúng ta vẫn chưa trả lời được. Rằng người viết văn đã phải vất vả sống để viết, nhưng rồi văn chương không đem lại cho họ một cuộc sống vật chất đàng hoàng.

Thực ra tôi không phải là người viết văn chuyên nghiệp, nên chuyện vật chất không thực sự làm tôi suy nghĩ lắm. Nhưng những nhà văn lớn, họ đã cống hiến toàn tâm toàn tài cho văn chương nhưng họ vẫn phải sống trong tình trạng không sung túc gì, đó là điều tôi cảm thấy chua xót. Với tôi, nghề báo giúp tôi có được một thu nhập ổn định để sống và nó cũng giúp tôi “nạp năng lượng” cho những trang viết của mình.

- Làm báo và viết truyện ngắn dường như đã chiếm hết phần lớn quỹ thời gian của anh, vậy thời gian đâu anh dành cho tập truyện dài đầu tay Thành phố bốc cháy của mình?

- À, nó là một “mối tình” dài hai năm rồi, lắm khi mệt mỏi, tôi quăng nó trong laptop, đôi khi rảnh rỗi ngồi cà phê thì lại lôi ra, nghiền ngẫm và viết tiếp. Viết được quá nửa rồi thì lại thấy muốn viết lại. Và hì hục sửa lại. Cứ như thế.

Tôi viết văn vào những khi xáo trộn nhất. Thời gian nhiều hay ít không phải là vấn đề. Vấn đề là tôi có viết được hay không mà thôi. Mà quả thật, viết truyện dài mệt lắm.

- Và sau Giày đỏ sẽ là Thành phố bốc cháy như anh dự tính chứ?

- Tôi không dự tính cho việc xuất bản nó đâu. Ngay cả Giày đỏ cũng vậy, nó là những sự kết hợp ngẫu nhiên thú vị trong đời sống. Với các tác phẩm của mình, tôi chỉ nghĩ là viết ra nó thôi. Rồi nó xuất hiện ở đâu và như thế nào, tôi không nghĩ nhiều. Viết được, đó là một niềm vui lớn rồi.

- Nói trở lại một chút chuyện anh bán bản quyền cho Lưu Gia Bảo. 60 triệu cho 4 truyện ngắn là một cái giá mà tôi không muốn bàn tới sự đắt hay rẻ mà chỉ muốn hỏi anh rằng phải chăng anh chính là người được “hời” nhất từ vụ này khi dự án đó của Lưu Gia Bảo đã dừng lại mà bản quyền chỉ được bán trong 18 tháng?

- Tôi không hiểu cái ý được “hời” ở đây là như thế nào? Phải chăng là 60 triệu đó? Tôi chẳng nghĩ như vậy. Phía ca sỹ đã suy nghĩ kỹ lưỡng trước khi mua tác phẩm của tôi. Chứ tôi không nghĩ rằng mình lại bỗng nhiên có được một số tiền bản quyền như vậy. Như tôi nói, đó chỉ là sự kết hợp ngẫu nhiên thú vị. Nhưng lưu ý rằng, Lưu Gia Bảo không dừng dự án đó. Anh ấy mới trả lời báo chí, các truyện ngắn đó đã được viết thành kịch bản video clips và nó sẽ xuất hiện trên thị trường băng đĩa trong thời gian tới.

- Nếu giả sử như bây giờ có một ca sỹ thị trường khác đặt mua truyện dài Thành phố bốc cháy của anh từ lúc nó còn nằm trên bản thảo với giá cao hơn cái giá Lưu Gia Bảo đã trả, liệu anh có bán?

- Tôi không nghĩ chuyện tiền bạc lại là yếu tố quyết định được số phận một tác phẩm văn chương.

- Điều đó có thể nhận xét một câu rằng: “Truyện của Dương Bình Nguyên rất có giá"?

- Tôi không tự nhận điều gì về mình cả. Nhưng tôi biết mình là ai. Tôi quan niệm, post truyện lên blog, chia sẻ với bạn đọc cũng có giá trị ngang với việc truyện của tôi xuất bản ở đâu đó. Niềm vui trong nghề viết không dễ kiếm, tại sao chúng ta lại cứ phải quy đổi mọi thứ ra tiền ? Văn chương thật khó là chỗ để kiếm tiền, vậy thì hãy cứ hồn nhiên với nó đi đã.

- Xin cảm ơn và chúc anh ngày càng thành công!

Theo Tạp chí Truyền hình Hà Nội