Giải Nobel năm nay được trao cho những ai?

1. Giải Nobel Hòa bình

Nữ sinh Malala đã chiến thắng tử thần và Taliban để nhận giải Nobel Hòa bình 2014

Ngày 10/10, cô gái hoạt động vì quyền trẻ em Pakistan Malala Yousafai đã được trao giải Nobel Hòa bình cùng với nhà hoạt động Ấn Độ Kailash Satyarthi “vì cuộc đấu tranh của họ trước nạn áp bức trẻ em, thanh niên và vì quyền được học tập của tất cả trẻ em trên thế giới”, Ủy ban Nobel Na Uy cho biết.

Malala, cô gái 17 tuổi người Pakistan chính là nữ sinh đã bị phiến quân Taliban bắn thẳng vào đầu ở cự ly gần cách đây 2 năm, khi chiếc xe bus chở cô và bạn bè bị các tay súng Taliban chặn lại.

Malala bị Taliban ám sát vì những lời kêu gọi đòi giáo dục công bằng cho các bạn nữ và phản đối hành động hà khắc của phiến quân ở Pakistan.

Sau đó, Malala đã được chuyển ra nước ngoài để điều trị vết thương nguy hiểm và cô đã phải chiến đấu với tử thần trong một thời gian dài để giành giật sự sống. Sau khi bình phục, Malala đã hoạt động không biết mệt mỏi để bảo vệ quyền được học tập cho trẻ em Pakistan và thế giới.

Còn nhà hoạt động Satyarthi của Ấn Độ chính là người đã dẫn đầu rất nhiều cuộc biểu tình hòa bình tập trung vào đấu tranh chống nạn bóc lột trẻ em để trục lợi.

2. Giải Nobel Hóa học

Các nhà khoa học được trao giải Nobel Hóa học năm 2014

Ngày 8/10, giải Nobel về Hóa học năm 2014 đã được trao cho Eric Betzig (Viện Y học Howard Hughes), Stefan Hell (Viện Hóa Sinh học Max Planck – Đức) và William E. Moerner (Đại học Stanford) phát minh ra kính hiển vi huỳnh quang siêu nét.

Trước đó, các nhà khoa học chỉ có thể quan sát các vật thể kích cỡ vi khuẩn dưới dạng những chấm nhỏ không hình dạng cụ thể.

Với công trình này, giờ đây các nhà khoa học có thể nhìn thấy quá trình phân chia của trứng, hay theo dõi các protein liên quan đến căn bệnh thần kinh Alzheimer hoặc Parkinson.

Ba nhà khoa học đã sử dụng 2 chùm sáng laser để khiến các phân tử phát sáng hoặc tắt dưới kính hiển vi tùy theo ý muốn của nhà nghiên cứu, từ đó thu được những bức ảnh có độ phân giải cao của các phân tử cực nhỏ.

3. Giải Nobel Văn học

Nhà văn Pháp Patrick Modiano

Hôm 9/10, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển (RSAS) tuyên bố tiểu thuyết gia người Pháp Patrick Modiano, 69 tuổi đã trở thành chủ nhân của giải Nobel Văn học 2014.

Ông sinh ra tại miền tây nước Pháp trong thời kỳ hậu Thế chiến 2 và đã xuất bản hơn 30 cuốn sách, trong đó chủ yếu là tiểu thuyết.

Những tác phẩm của nhà văn Patrick thường tập trung tái hiện cuộc sống của những người dân Pháp dưới sự chiếm đóng của Đức Quốc xã trong chiến tranh thế giới thứ 2. Các tiểu thuyết của ông có xu hướng ngắn gọn, súc tích, thường chỉ dài khoảng 130 tới 150 trang nhưng ngôn từ rất trau chuốt, tinh tế và cô đọng.

Tuy được đông đảo độc giả đón nhận nhưng văn sỹ Patrick sống khá khép mình và kín tiếng. Bởi vậy, khi giải thưởng cao quý này được trao cho ông, không ít người tỏ ra bất ngờ.

Hãng tin Reuters dẫn lời Thủ tưởng Pháp Manuel Valls cho rằng Patrick “chắc chắn là một trong những nhà văn vĩ đại nhất trong những năm gần đây. Phần thưởng này vô cùng xứng đáng dành cho một nhà văn kín tiếng nhưng lại cống hiến cho đời những tác phẩm tuyệt vời”.

“Quảng trường Ngôi Sao”, "Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối", “Phố những cửa hiệu u tối” và “Những đại lộ ngoại vi” là một số tác phẩm của nhà văn Patrick đã được dịch ra tiếng Việt.

4. Giải Nobel Vật lý

Chân dung ba nhà khoa học đạt giải Nobel Vật lý 2014

Chiều 7/10, giải Nobel Vật lý 2014 đã được trao cho 2 nhà khoa học người Nhật Bản là Isamu Akasaki (85 tuổi), Hiroshi Amano (54 tuổi) và nhà khoa học người Mỹ gốc Nhật Shuji Nakamuraat (60 tuổi) với phát minh về các đi ốt phát ánh sáng màu xanh (LED) hỗ trợ cho các nguồn sáng trắng sáng hơn và tiết kiệm năng lượng.

Nói về ba nhà khoa học trên, Ủy ban Nobel tại Học viện Karolinska của Thụy Điển cho biết: “Họ đã thành công khi tất cả những người khác thất bại. Bóng đèn sợi đốt thắp sáng thế kỷ 20, vậy thế kỷ 21 sẽ được thắp sáng bằng bóng đèn LED”.

Các đi ốt phát sáng màu xanh lá cây và màu đỏ đã xuất hiện từ giữa thế kỷ 19 và được sử dụng trong các ứng dụng như máy tính, đồng hồ. Tuy nhiên, vì thiếu đi ốt ánh sáng màu xanh dương nên chưa thể tạo ra nguồn sáng trắng. Các nhà khoa học đã dày công nghiên cứu trong nhiều thập kỷ và tới tận năm 1990, đi ốt ánh sáng màu xanh dương mới được tạo ra từ các vật liệu bán dẫn.

Ủy ban Nobel cũng cho biết đèn LED sẽ góp phần tiết kiệm nguồn tài nguyên của trái đất vì khoảng 1/4 lượng điện têu thụ trên toàn cầu phục vụ cho nhu cầu chiếu sáng.

5. Giải Nobel Y học

3 nhà khoa học đoạt giải Nobel Y học trong năm nay

Ngày 6/10, một nhà khoa học mang 2 quốc tịch Anh-Mỹ John O’Keefe và 2 nhà nghiên cứu người Na Uy là May-Britt Moser và Edvard I. Moser đã được trao giải Noble Y học năm nay với thành công trong việc khám phá ra “hệ thống GPS trong não bộ” đóng vai trò định hướng cho hầu hết sinh vật trên Trái đất.

Bác sĩ O’Keefe đã phát hiện ra thành phần đầu tiên của hệ thống định vị trong não chuột vào năm 1971. Ông đã xác định những tế bào thần kinh cụ thể trong vùng hải mã (hyppocampus) của não bộ được kích hoạt khi những con chuột được đặt tại những vị trí nhất định trong phòng thí nghiệm. Ông đã gọi đây là những “tế bào địa điểm”.

Hơn 30 năm sau, vợ chồng nhà Moser đã phát hiện ra một loại tế bào thần kinh khác trong não bộ giúp chúng ta có thể xác định vị trí và điều phối thông tin về vị trí. Hai nhà khoa học này gọi các tế bào mà họ phát hiện ra là “tế bào lưới”.

Phát hiện về 2 loại tế bào này cuối cùng đã giúp nhân loại hiểu rõ hơn nguyên nhân dẫn đến tình trạng mất ý thức về không gian của những bệnh nhân Alzheimer và các bệnh về thần kinh khác.

6. Giải Nobel Kinh tế

Giáo sư Jean Tirole đoạt giải Nobel Kinh tế 2014

Giáo sư Jean Tirole được trao giải Nobel Kinh tế 2014 nhờ vào những nghiên cứu về sức mạnh và quy luật thị trường.

Ủy ban Nobel cho biết, "Jean Tirole là một trong những nhà kinh tế học có ảnh hưởng nhất trong thời đại của chúng ta".

Ngân hàng Trung ương Thụy Điển đã lập ra giải thưởng Nobel Kinh tế vào năm 1968 và giải Nobel Kinh tế đầu tiên được công bố vào năm 1969. 

Theo thông lệ, giải Noble sẽ được trao cho các nhà khoa học trong một bữa tiệc ở Stockholm vào ngày 10/12 tới đây để kỷ niệm ngày mất của người sáng lập giải này là Alfred Nobel vào năm 1896.

Lan Dương tổng hợp