Loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con vào năm 2015

Theo các nghiên cứu, nếu không có bất kỳ can thiệp nào nhằm ngăn chặn sự lây truyền HIV từ mẹ sang con thì tỷ lệ lây truyền HIV từ người mẹ nhiễm HIV sang con của mình là 35 - 40%. Có nghĩa là, nếu không can thiệp chủ động và tích cực, thì cứ 100 bà mẹ nhiễm HIV mang thai sẽ sinh ra 35-40 trẻ bị nhiễm HIV từ mẹ. Tuy nhiên, nếu được điều trị dự phòng bằng thuốc kháng virus (ARV), tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con có thể giảm xuống dưới 5%, thậm chí dưới 2%; có nghĩa là cứ 100 bà mẹ nhiễm HIV mang thai sẽ sinh ra 95-98 trẻ không bị nhiễm HIV từ mẹ. 

Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh Thanh Hóa đã có 8 cơ sở triển khai dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con toàn diện, bao gồm: Trung tâm phòng, chống HIV/AIDS Thanh Hóa; Bệnh viện Phụ Sản tỉnh Thanh Hóa; Trung tâm Y tế các huyện Mường Lát, Quan Hóa, Bỉm Sơn, Thọ Xuân, Ngọc Lặc và TP Thanh Hóa. Tại các điểm cung cấp dịch vụ này, phụ nữ mang thai được tư vấn và xét nghiệm HIV. Nếu phát hiện nhiễm HIV, phụ nữ mang thai được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con bằng ARV từ tuần thai thứ 14. Trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phòng bằng ARV trong 4 tuần sau sinh (theo quy trình hướng dẫn của Bộ Y tế ban hành). Trẻ được hỗ trợ sữa ăn thay thế sữa mẹ, được điều trị dự phòng các nhiễm trùng cơ hội và chẩn đoán sớm tình trạng nhiễm HIV bằng phương pháp xét nghiệm tìm kháng nguyên (PCR). Tất cả các dịch vụ này hiện nay đều được miễn phí.  

Trên thực tế, tại nhiều địa phương của tỉnh Thanh Hóa vẫn còn phụ nữ mang thai chưa được tiếp cận với các dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con do một số nguyên nhân: Nguồn kinh phí còn hạn chế nên việc triển khai các điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con toàn diện mới đạt 29,6% số địa bàn huyện/thị/thành phố. Một số huyện miền núi có các xã vùng sâu, vùng xa, có phong tục tập quán riêng, trình độ dân trí không đồng đều, đời sống người dân còn nghèo, giao thông đi lại khó khăn, việc tiếp cận với thông tin là rất khó, nên thiếu thông tin, thiếu kiến thức về phòng, chống HIV/AIDS nói chung và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con nói riêng. Sự kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV/AIDS cũng là rào cản làm cho phụ nữ mang thai nhiễm HIV tiếp cận sớm các dịch vụ chưa cao,  nhiều trường hợp tiếp cận với dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con ở giai đoạn muộn làm ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác can thiệp.