Mô hình Giáo dục trẻ em bị nhiễm hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS

Nhằm góp phần thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia vì trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020. Được sự cho phép của Hội nghị, Trung tâm giáo dục lao động xã hội số II- Hà Nội trình bày tham luận tại Hội nghị với chủ đề: Mô hình giáo dục trẻ em nhiễm hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS như sau:

Công tác giáo dục tuyên truyền về phòng, chống HIV/AIDS là một trong nhưng nhiệm vụ rất quan trọng. Đặc biệt công tác chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em bị nhiễm hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS, trong đó nhiệm vụ quan tâm chăm lo tới công tác giáo dục, giảm kỳ thị và phân biệt với trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS là một trong những vấn đề cấp bách trong điều kiện hiện nay. Việc quan tâm tới trẻ có HIV và bị ảnh hưởng bởi HIV đã và đang  được sự quan tâm chia sẻ của toàn xã hội, Đảng và nhà nước ta đã có nhiều chủ trương chính sách , văn bản Pháp luật nhằm đảm bảo cho việc ngăn chặn Đại dịch và đảm bảo quyền lợi cho trẻ chịu ảnh hưởng do đại dịch, trong đó có các quyền cơ bản về chăm sóc và học tập.

Trung tâm giáo dục lao động xã hội số II - Hà Nội được thành lập theo Quyết định số 1782/QĐ-UB ngày 26/8/1992 của UBND thành phố Hà Nội có nhiệm vụ làm nhiệm vụ quản lý, cai nghiện, chữa bệnh giáo dục, dạy nghề tổ chức lao động sản xuất cho đối tượng là người nghiện ma túy (cả nam và nữ) gái mại dâm, gái mại dâm nghiện ma tuý, quản lý sau cai nghiện ma túy. Tháng 8/2001 Trung tâm được bổ sung nhiệm vụ: Tiếp nhận, chăm sóc, chữa trị và nuôi dưỡng cho trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi nhiễm HIV trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đây cũng là một nhiệm vụ của Trung tâm được đặt ra nhằm giải quyết vấn đề của trẻ do ảnh hưởng của HIV/AIDS mang lại.

Trung tâm và các cháu luôn được sự quan tâm sâu sắc về mọi mặt của các cấp, các ngành, các tổ chức, các cá nhân trong nước và quốc tế đặc biệt là sự chỉ đạo về công tác giáo dục học tập của Sở Lao động  TBXH Hà Nội sự chỉ đạo giúp đỡ về chuyên môn nghiệp vụ của ngành giáo dục đào tạo của huyện Ba Vì- Thành phố Hà Nội, sự giúp đỡ của các nhà trường như: Trường Tiểu học, Trung học cơ sở Yên Bài B, tấm lòng nhiệt huyết của đông đảo cán bộ giáo viên của các nhà trường…

- Tổng số cán bộ công nhân viên hiện đang nuôi dưỡng và chăm sóc trực tiếp các cháu gồm : 14 cán bộ 22 hợp đồng mẹ nuôi ngắn hạn, trong đó:

Trung tâm có đội ngũ cán bộ sư phạm, tâm lý xã hội có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm  và hơn cả là có sự yêu thương, giáo dục con trẻ như con em của mình.

- 100% số trẻ khi đưa vào Trung tâm sức khỏe suy giảm, đều trong tình trạng suy dinh dưỡng và mắc nhiều các bệnh nhiễm trùng cơ hội. Các em trong độ tuổi đi học ở ngoài cộng đồng trước khi được đưa vào Trung tâm hầu hết là không được đi học nên gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề giáo dục học tập của trẻ. Điều kiện cơ sở vật chất trong những năm qua mặc dù đã được đầu tư về cơ sở hạ tầng nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, chưa đáp ứng yêu cầu chăm sóc trẻ. Đặc biệt là chưa có phòng học, hội trường sinh hoạt, khu vui chơi giải trí dành cho trẻ.

- Đội ngũ cán bộ chăm sóc trẻ trình độ chuyên môn nghiệp vụ chủ yếu là do kinh nghiệm và do quá trình tự học, và qua các lớp đào tạo tập huấn ngăn ngày, đặc biệt là đội ngũ cán bộ làm công tác xã hội, giáo dục, tâm lý đối với trẻ là những đối tượng xã hội đặc biệt.

- Tâm lý kỳ thị của cộng đồng đối với trẻ nhiễm HIV tuy đã có tín hiệu tích cực, nhưng vẫn còn nặng nề ảnh hưởng nhiều đến việc trẻ hòa nhập cộng đồng.

 

 

- Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh đạo Sở lao động thương binh và xã hội Hà Nội cùng với sự phối hợp của các ban ngành  huyện  Bà Vì, lãnh đạo UBND xã Yên Bài và với hai nhà trường Tiểu học, Trung  học cơ sở Yên Bài B, Trung tâm đã phối hợp tổ chức nhiều các hoạt động tuyên truyền, truyền thông về phòng chống phân biệt kỳ thị đối với người nhiễm HIV/AIDS, về quyền trẻ em, pháp lệnh phòng chống HIV/AIDS.

 

- Tổ chức cho cán bộ thuộc các phòng chức năng, tổ chức đoàn thể huyện Ba Vì, lãnh đạo UBND xã Yên Bài, hiệu trưởng trường Tiểu học, Trung học cơ sở Yên Bài B cùng với đại diện các phụ huynh học sinh của hai nhà trường đi tham quan thực tế tại Hải Phòng, Hải Dương về chương trình học hòa nhập của địa phương đối với những trẻ em bị nhiễm hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS.

- Hàng năm Trung tâm đã phối hợp với Tổ chức Cô nhi Thế giới ( WWO) tổ chức các chương trình Hội trại hè cho trẻ với những trẻ em trong cộng đồng. Qua hoạt động đó các trẻ em tại cộng đồng đã tích cực tham gia các hoạt động, chia sẻ hòa đồng với những trẻ em tại Trung tâm. Các hoạt động đó được tổ chức nhiều địa điểm khác nhau như: Đồng Nai, Đồi Cọ- Đông Anh- Hà Nội, Đầm Long- Ba Vì- Hà Nội. Đặc biệt trong dịp hè 2011, Trung tâm đã phối hợp với Tổ chức Cứu trợ trẻ em tổ chức chương trình “ Cầu vồng tỏa sáng” được tổ chức tại Đầm Long- Ba Vì với sự tham gia tích cực của giáo viên, học sinh và đặc biệt hơn nữa là sự tham gia của gần 100 phụ huynh học sinh đại diện cho hàng trăm phụ huynh học sinh của hai nhà trường. Qua chương trình đó, các phụ huynh của học sinh đã trực tiếp chứng  kiến sự hồn nhiên, hòa đồng tích cực tham gia các hoạt động chung giữa các trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS với con em họ, tổ chức cho phụ huynh học sinh vào thăm trực tiếp nơi ở của trẻ tại Trung tâm từ đó họ đã có sự cảm thông, chia sẻ, có cái nhìn rõ rệt và tích cực hơn đối với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn này.
 
- Ngoài ra trong các dịp Lễ tết như ngày Quốc tế Thiếu nhi (1/6), ngày rằm Trung thu, Trung tâm thường xuyên tổ chức các hoạt động giao lưu giữa trẻ em tại Trung tâm với các trẻ em ngoài cộng đồng, dân cư trên địa bàn. Các chương trình tuyên truyền, truyền thông được tổ chức thường xuyên tại các thôn, xóm, trường học về chống phân biệt kỳ thị đối với người nhiễm HIV, đặc biệt hơn là những trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS. Bên cạnh đó Trung tâm còn có đội ngũ tình nguyện viên ( là những người địa phương) luôn chia sẻ, cảm thông đối với những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Hàng ngày họ dành thời gian vào chơi với trẻ, dạy cho trẻ những kỹ năng sống… vào các dịp tết, giỗ trong gia đình đón các trẻ em về gia đình riêng của mình. Có những người đã đề nghị với gia đình tiếp nhận các trẻ em coi các em như những thành viên trong gia đình, dòng họ của mình.

 

- Trong nhiều năm Trung tâm đã phối hợp cùng với báo trí, Đài truyền hình TW và Hà Nội, chính quyền địa phương tích cực làm công tác tuyên truyền vận động nhân dân để các cháu được đến trường. Đặc biệt được sự quan tâm, phối hợp, chỉ đạo của các cấp, các ngành, trực tiếp nhất là Sở giáo dục, UBND huyện Ba Vì đã có những buổi làm việc với các Ban ngành, Nhà trường và Trung tâm, đến tháng 3 năm 2012 có 5 học sinh lớp 6 đã được đến trường chào cờ vào sáng thứ 2 đầu tuần rồi học tại Trường THCS trong buổi đó. Đến năm học 2012 – 2013 có 6 học sinh lớp 7 và 8 học sinh lớp 6 ( 14 học sinh cấp II) đã được học hòa nhập tại trường vào các ngày thứ hai, tư, sáu hàng tuần, hàng ngày có nhân viên Y tế đưa trẻ đến trường trực tiếp quản lý, xử lý các tình huống liên quan đến sức khỏe của trẻ . Các ngày còn lại, các con vẫn phải đang học tại Trung tâm.

 

- Đối với các học sinh Tiểu học, cùng với sự chỉ đạo của lãnh đạo cấp trên trong việc đưa các con ra học hòa nhập, nhưng hiện nay các con vẫn chưa được học hòa nhập mà đang học thành các lớp ghép tại Trung tâm ( Lớp 1 2; 3 4).

 

- Lớp học của trẻ có giáo viên nhà trường và cán bộ Trung tâm kèm cặp, trẻ được học trong giờ và ngoài giờ, có thời gian biểu, được trang bị đầy đủ cơ sở trang thiết bị, dụng cụ học tập, sách giáo khoa,… đây cũng là những cố gắng của Trung tâm để trẻ có điều kiện học tập đạt kết quả tốt..

 

Ngoài học văn hoá trẻ được tham gia học các khoá học nhạc, vẽ, tiếng Anh và học vi tính, đây là những khoá học Trung tâm đã chủ động liên hệ với giáo viên và sự giúp đỡ của các tổ chức cá nhân lên dạy các cháu, là những lớp học bổ ích giúp các cháu phát triển tốt về trí tuệ. Nhiều bức tranh của trẻ đã tham gia các cuộc triển lãm hội hoạ… thể hiện sự ước mơ khát vọng của tuổi thơ…Riêng 06 trẻ lớn tham gia lớp học vi tính tại Trung tâm là tiền đề để cho các cháu có học nghề khi lớn tái hoà nhập cộng đồng đảm bảo cuộc sống.

Hiện nay các trẻ được chăm sóc tại Trung tâm theo mô hình gia đình, ngoài giờ học trên lớp khi về nhà các con được cán bộ, mẹ nuôi dạy bảo thêm trong vấn đề học tại nhà, ngoài ra các anh chị lớn tuổi theo kèm cặp, dạy các em học.
 
- Những năm qua bằng sự cố gắng nỗ lực của Trung tâm và sự giúp đỡ của các cô giáo. Hầu hết trẻ tham gia học tập đều đạt kết quả tốt, 100% các cháu được lên lớp, trong những năm qua có nhiều em học sinh đạt các danh hiệu Học sinh giỏi, học sinh viết chữ đẹp cấp nhà trường, cấp huyện… mặc dù trong quá trình điều trị thuốc ARV có ảnh hưởng đến khả năng phát triển trí tuệ của các cháu.

* Kết quả học tập của các cháu trong 3 năm học vừa qua:

Trong năm học 2011 – 2012, có 04 trẻ được nhận học bổng của Công ty Vietkids tài trợ ( Tiểu học 1.500.000đ/ học sinh, THCS 1.800.000đ/học sinh).

100% các cháu tham gia đầy đủ và đạt hiệu quả trong các hoạt động của nhà trường về văn hóa- văn nghệ, thể dục, thể thao, nhạc họa và danh hiệu cháu ngoan  Bác Hồ.

Hiện tại Trung tâm có 53 trẻ ở độ tuổi đến trường, được chia làm 06 lớp học. Trong đó: Lớp 1 2 (học ghép): 16 trẻ

Lớp 3 4 (học ghép):  23 trẻ

- Hàng ngày có đội ngũ cán bộ tổ chức các hoạt động ngoài trời, rèn luyện thể dục thể thao các môn bóng đá, cầu lông, bóng bàn… nhằm tăng cường và phát triển về thể lực cho trẻ. Năm học 2011 -2012 có 02 trẻ đại diện cho nhà trường THCS Yên Bài B đi tham gia thi thể thao tại huyện Ba Vì và đã đạt được những kết quả nhất định.

- Do đặc điểm trẻ có nguồn gốc bị mồ côi, bỏ rơi, đã và dễ bị tổn thương về tâm lý, Trung tâm đã tích cực xây dựng một mạng lưới tình nguyện viên tại địa bàn dân cư quanh đơn vị, thường xuyên có các hoạt động hoà nhập cộng đồng từ đó để người dân thông cảm hiểu thêm về HIV, một mặt để trẻ giúp đỡ gia đình các công việc nhà, làm vườn, vệ sinh môi trường. Trung tâm cũng đã tổ chức nhiều buổi tham quan dã ngoại tại các địa điểm văn hoá, tham quan du lịch… nhằm thúc đẩy các hoạt động hoà nhập tích cực cho trẻ.

 

- Hàng tháng, quý Trung tâm phối hợp với Tổ chức Cô nhi thế giới, các khoa công tác xã hội trường Đại học Lao động Xã Hội, Đại hoạc Sư phạm I và Tổ chức Cô nhi Thế giới ( WWO) để giáo dục trẻ về tâm lý, các kỹ năng sống và tâm sinh lý, giới tính cho trẻ vị thành niên …

- 100 % trẻ lớn được dạy cách phòng chống lây nhiễm HIV, các trẻ đều biết tự bảo vệ, phòng chống lây nhiễm cho bản thân và cho cộng đồng. Đây là một trong những kiến thức cơ bản tiến tới để trẻ hoà nhập tốt với cộng đồng.

- Tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục tới mọi tầng lớp người dân về chính sách của Đảng, các quyền trẻ em, pháp luật của nhà nước trong việc chống phân biệt, kỳ thị, đối xử với người nhiễm HIV đặc biệt đối với những trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIV/ AIDS.

- Về việc học văn hóa cho các cháu rất khó khăn, đặc biệt đối với trẻ cấp I nên rất cần có sự quan  tâm chỉ đạo và thực hiện của các cấp lãnh đạo, đặc biệt là chính quyền địa phương, sớm đưa các cháu đến trường Tiểu học để học hòa nhập đảm bảo quyền lợi chính đáng của các cháu theo luật định.

- Đề nghị tăng cường cơ sở vật chất, nhà ở, chế độ dinh dưỡng, tiền thuốc chữa bệnh… để các cháu được học tập văn hóa, vui chơi và được chăm sóc nuôi dưỡng tốt hơn. Trước mặt do số trẻ học tập đông Trung tâm cần có khu nhà học tập và các phòng học với cơ sở vật chất đủ theo tiêu chuẩn do Bộ giáo dục quy định, khu vui chơi sinh hoạt ngoài giờ cho trẻ..

- Các cháu mồ côi bị bỏ rơi nhiều hoàn cảnh đặc biệt do vậy đã rất ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ. Trung tâm cần sự hỗ trợ về việc phát triển tâm lý cho trẻ. đặc biệt là trẻ em lớn nhận biết được mình mắc bệnh hiểm nghèo, bị kỳ thị, xa lánh.…

Trên đây là báo cáo tham luận về mô hình giáo dục trẻ em bị nhiễm hoặc bị ảnh hưởng bởi HIV/AIDS đối với trẻ nhiễm HIV tại Trung tâm giáo dục LĐXH số II. Trung tâm rất mong muốn chia sẻ kinh nghiệm và tiếp tục nhận được sự quan tâm hơn nữa tạo điều kiện để Trung tâm làm tốt nhiệm vụ được giao.

Trung tâm xin chân thành cảm ơn.