Mô hình giúp bình ổn dân số

Mô hình "xã, phường, cụm dân cư không có người sinh con thứ 3 trở lên" triển khai trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế hiện nay đang trong giai đoạn 2.

Quy định chặt chẽ tiêu chí

Sự nỗ lực của các cộng tác viên dân số cơ sở

Sau 3 năm thực hiện mô hình "xã, phường, cụm dân cư không có người sinh con thứ 3 trở lên" giai đoạn 2006 - 2010, kết quả toàn tỉnh có 826/883 thôn, cụm dân cư vi phạm cam kết, trong đó các huyện: Phú Vang, Phú Lộc, Hương Thủy đã vỡ 100%, các đơn vị còn lại vỡ trên 80%. Qua kiểm tra, phúc tra, giai đoạn này có duy nhất thôn La Hố, xã Thượng Lộ, huyện Nam Đông đạt 5 năm liền không có người sinh con thứ 3 trở lên và 57 thôn, cụm dân cư 6 huyện và TP Huế đạt 3 năm liền không có người vi phạm sinh con thứ 3 trở lên. Những địa phương này sẽ được UBND tỉnh khen thưởng kịp thời, xứng đáng, ghi nhận những nỗ lực phấn đấu của ban chỉ đạo, đội ngũ cộng tác viên dân số và nhất là những cặp vợ chồng đăng ký cam kết thực hiện mô hình.

Giai đoạn 2006-2010 có 883 cụm dân cư đăng ký xây dựng mô hình "cụm dân cư không có người sinh con thứ 3 trở lên", chiếm 68,2% số cụm dân cư toàn tỉnh, tỷ lệ này tăng hơn giai đoạn 2001 -2005 gần 30%. Các đơn vị có tỷ lệ đăng ký cao là huyện Nam Đông 100%, huyện A Lưới 92,6%, TP Huế 85,6%. Qua số liệu thống kê cho thấy, số cặp vợ chồng trẻ, ít con cam kết không sinh con thứ 3 trở lên giai đoạn này tăng hơn. Bên cạnh đó, số cặp vợ chồng cam kết không sinh con thứ 4 trở lên vẫn còn cao chứng tỏ tâm lý muốn đông con và không muốn có con một bề vẫn còn tồn tại trong một bộ phận lớn nhân dân. Hầu hết các cặp vợ chồng khi đăng ký xây dựng mô hình đều đang sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại. Đây là một trong những yếu tố đảm bảo cho sự thành công của mô hình. Tuy nhiên, vẫn còn gần 25% số cặp vợ chồng đăng ký nhưng không sử dụng biện pháp tránh thai dẫn đến vi phạm cam kết.  Điều này đòi hỏi các cộng tác viên và cán bộ chuyên trách dân số các địa phương phải tích cực để vận động các cặp vợ chồng thực hiện biện pháp tránh thai bền vững, đảm bảo tính hiệu quả của mô hình.

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo tỉnh, trên cơ sở thực tế việc thực hiện mô hình "xã, phường, cụm dân cư không có người sinh con thứ 3 trở lên" giai đoạn 2006-2010 cho thấy: Kết quả đạt được của mô hình góp phần lớn vào công tác bình ổn, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn tỉnh. Tỷ suất sinh từ 16,3% năm 2007 hiện nay giảm còn 0,3%. Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế trong công tác tham mưu của cán bộ chuyên trách dân số, công tác tuyên truyền, việc lồng ghép chính sách dân số, công tác kiểm tra giám sát mô hình. Ngoài ra sự lãnh đạo chưa sâu sát của một số cấp ủy đảng và chính quyền, ban, ngành đoàn thể các các cấp và nguồn lực kinh tế đầu tư còn thấp cho mô hình là nguyên nhân dẫn đến những hạn chế kết quả đạt được. Bài học kinh nghiệm rút ra từ mô hình "xã, phường, cụm dân cư không có người sinh con thứ 3 trở lên" thời gian qua được xác định có nhiều yếu tố  tạo ra sự thành công, trong đó vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương là yếu tố quyết định hàng đầu. Ngoài ra, sự phối hợp đồng bộ và lồng ghép tốt hoạt động của mô hình ở các ban, ngành, đoàn thể trong thực hiện mô hình là rất quan trọng. Kinh nghiệm của mô hình thời gian qua cũng cho thấy cần có sự đầu tư kinh tế và xã hội hóa mô hình thì sẽ gặt hái được nhiều kết quả cao hơn trong công tác DS-KHHGĐ ở mỗi địa phương thời gian tiếp theo.

Hữu Uy