Nghịch lý ở quốc gia giàu nhất Liên minh châu Âu

(Ảnh: El Pais)

Luxembourg - quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao nhất Liên minh châu Âu (EU) - đang đối mặt với một nghịch lý xã hội ngày càng rõ nét: số lượng người lao động nghèo gia tăng, trong khi chi phí sinh hoạt và nhà ở liên tục leo thang. Sự chênh lệch giữa mức lương cao của nền kinh tế tài chính phát triển và đời sống khó khăn của một bộ phận dân cư đang đặt ra những thách thức đối với mô hình an sinh xã hội của quốc gia Trung Âu nhỏ bé này.

Mỗi ngày, hàng chục nghìn lao động từ các nước láng giềng như Bỉ, Pháp và Đức vượt biên sang Luxembourg làm việc, bị thu hút bởi mức lương thuộc hàng cao nhất châu Âu. Đồng thời, nhiều người từ khắp nơi trên thế giới cũng tìm đến quốc gia này với hy vọng cải thiện cuộc sống. Tuy nhiên, phía sau hình ảnh thịnh vượng của Đại Công quốc Luxembourg là một thực tế ít được chú ý - tình trạng nghèo đói vẫn tồn tại, thậm chí có dấu hiệu gia tăng.

Tại bếp ăn từ thiện do tổ chức phi chính phủ Stëmm vun der Strooss (Tiếng nói của đường phố) điều hành ở thủ đô Luxembourg, mỗi ngày có khoảng 450 người đến dùng bữa. Với mức phí tượng trưng 50 xu, người khó khăn có thể nhận một suất ăn nóng, đồng thời được hỗ trợ giặt giũ, quần áo, tắm rửa, tư vấn y tế và trợ giúp xã hội.

Bà Moufida, 67 tuổi, quốc tịch Pháp, là một trong những người thường xuyên đến đây. Sau hơn 15 năm làm việc trong nhiều lĩnh vực như nhà hàng, bảo tàng và trung tâm y tế, bà hiện sống với khoảng 300 Euro mỗi tháng do vướng mắc thủ tục khiến lương hưu bị chậm chi trả. Bữa ăn từ thiện vì thế trở thành nguồn hỗ trợ thiết yếu để bà duy trì cuộc sống.

Không phải tất cả những người đến đây đều thất nghiệp. Nhiều người trong số họ vẫn có việc làm nhưng thu nhập không đủ trang trải chi phí sinh hoạt. Jhoana Rojas, 46 tuổi, luật sư người Venezuela, hiện làm công việc dọn dẹp. Chồng bà làm công nhân xây dựng, còn con trai sống ở Pháp, ngay bên kia biên giới. Dù không tự nhận mình nghèo, bà thừa nhận cuộc sống tại Luxembourg "rất khó khăn" do chi phí quá cao.

Theo đại diện tổ chức Stëmm vun der Strooss, số bữa ăn phục vụ mỗi năm đã tăng từ khoảng 50.000 suất vào năm 2015 lên hơn 100.000 suất hiện nay. Đáng chú ý, cơ cấu người thụ hưởng cũng thay đổi rõ rệt, nếu trước đây chủ yếu là người vô gia cư, thì hiện nay ngày càng có nhiều người lao động nghèo - những người có việc làm nhưng thu nhập không đủ sống.

Thực trạng này diễn ra trong bối cảnh Luxembourg vẫn có mức lương tối thiểu cao nhất EU, đạt khoảng 2.704 Euro/tháng trước thuế vào năm 2026. Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt, đặc biệt là giá nhà và tiền thuê nhà, đã vượt xa khả năng chi trả của nhiều người lao động.

Khoảng 230.000 lao động - trong tổng số 690.000 dân của Luxembourg - là lao động xuyên biên giới từ các quốc gia lân cận. Nhiều người chọn sinh sống bên ngoài Luxembourg để tránh chi phí nhà ở quá đắt đỏ. Theo các nhà lập pháp, giá bất động sản tăng mạnh khiến ngay cả người dân Luxembourg cũng dần bị đẩy ra khỏi thị trường nhà ở trong nước.

Số liệu của EU cho thấy Luxembourg hiện có tỷ lệ người lao động đối mặt nguy cơ nghèo đói cao nhất khối, ở mức 13,4%. Điều này phản ánh sự chênh lệch ngày càng lớn giữa các ngành thu nhập cao như ngân hàng, bảo hiểm, quỹ đầu tư và những công việc lương thấp, bấp bênh.

Vấn đề nhà ở được đánh giá là nguyên nhân chính làm gia tăng bất bình đẳng xã hội tại Luxembourg. Theo báo cáo của Eurofound - cơ quan nghiên cứu điều kiện sống và làm việc của EU - chi phí thuê nhà cao đang "ăn mòn" phần lớn thu nhập của các hộ gia đình thu nhập thấp, khiến họ khó đáp ứng các nhu cầu cơ bản khác.

Không chỉ riêng Luxembourg, tình trạng này đang diễn ra ở nhiều quốc gia châu Âu. Nếu không có các giải pháp ở cấp độ toàn EU nhằm kiểm soát giá nhà và bảo đảm nhà ở xã hội, tầng lớp trung lưu có thể tiếp tục thu hẹp, kéo theo nhiều hệ lụy kinh tế - xã hội. Nghịch lý tại Luxembourg cho thấy ngay cả những nền kinh tế giàu có nhất cũng có thể đối mặt với bất bình đẳng sâu sắc nếu chi phí sinh hoạt, đặc biệt là nhà ở, vượt xa thu nhập của người lao động. Đây đang trở thành bài toán không chỉ của riêng Luxembourg mà của toàn châu Âu trong giai đoạn hiện nay.