Ngược đãi cha mẹ già: Có thể bị phạt tù đến 3 năm

Theo TS Nguyễn Thế Huệ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu người cao tuổi Việt Nam, trước khi tham mưu cho Quốc hội xây dựng Luật Người cao tuổi, Viện đã tiến hành một cuộc nghiên cứu về thực trạng bạo lực gia đình đối với người cao tuổi tại 3 tỉnh Phú Yên, Quảng Trị và Đắk Lắk. Kết quả, 90% số người được hỏi cho biết đã từng bị con cháu bỏ rơi, không được chăm sóc.

 

50% người già bị con cái đe dọa nhốt trong nhà

Về những trường hợp cha mẹ bị ngược đãi mà Báo GĐ&XH nêu trong loạt bài "Người già bị con đẩy ra đường", TS Nguyễn Thế Huệ đánh giá là một dạng bạo lực gia đình toàn diện, cả thể chất, tinh thần và kinh tế.

Cuộc nghiên cứu về thực trạng bạo lực gia đình tiến hành tại 3 tỉnh Quảng Trị, Phú Yên và Đắk Lắk cũng chỉ ra nhiều trường hợp cha mẹ bị con cái ngược đãi khi về già. Tại tỉnh Phú Yên, ông Ch, 99 tuổi, là người có  lương hưu rất cao (xấp xỉ 3 triệu đồng/tháng - tại thời điểm điều tra năm 2006). Thấy bố lương cao nên người con nào cũng đòi nuôi ông, nhưng với điều kiện là ông phải đưa sổ lương cho họ. Tuy nhiên, việc đưa sổ hưu cho người con này mà không đưa cho người con khác đã dẫn đến anh em trong gia đình mâu thuẫn. Các con to tiếng với nhau chỉ vì cái sổ lương của bố khiến cho ông Ch vô cùng đau lòng. Những cơn đau tim vì thế có cơ hội hành hạ ông.

 

Nhiều phận già đã phải nương náu ở các trung tâm bảo trợ xã hội vì bị con ngược đãi. Ảnh: T.L

Một trường hợp khác, ở Đông Lương, Đông Hà, Quảng Trị, anh con trai  nghiện ma túy nên hàng ngày về xin tiền bố mẹ già. Nếu bố mẹ không cho, anh ta liền gây áp lực, thậm chí mắng chửi, đánh đập bố mẹ.

Tệ hại hơn, anh Y.L, sinh năm 1986, trú tại thôn Koo Sia, phường Tân Lập, TP Buôn Mê Thuột. Sau khi uống rượu về, thấy mẹ cho anh rể con chó con của gia đình, anh ta liền cầm gạch đánh con chó mẹ. Thấy thái độ hỗn hào của con trai, bà mẹ nói "mày đánh chó thì đánh tao đây này". Nghe vậy, Y.L liền cầm gạch ném vào đầu mẹ, dẫn đến cái chết đầy tức tưởi của người mẹ già.

 

Kết quả Cuộc điều tra nghiên cứu về thực trạng bạo lực gia đình của Viện Nghiên cứu Người cao tuổi Việt Nam còn cho thấy, số người già bị con cái đánh đập ở 3 tỉnh Phú Yên, Quảng Trị, Đắk Lắk lên đến 18%; bỏ rơi không chăm sóc cha mẹ là 90% ở cả 3 tỉnh. Khoảng 50% số người cao tuổi được phỏng vấn cho biết họ bị con cái của mình đe dọa nhốt trong nhà...

 

Nhiều hành vi bạo lực không được phát hiện

TS Nguyễn Thế Huệ cho biết, hiện nay nhiều người trẻ không cùng suy nghĩ với cha mẹ nên không muốn cha mẹ sống cùng mình. Không hiếm trường hợp, mặc dù chưa đến mức đuổi bố mẹ ra khỏi nhà như Báo GĐ&XH nêu, nhưng trước áp lực của con cái, họ phải ra ở riêng trong tâm trạng buồn chán, căng thẳng. Đây cũng là một hình thức bạo lực gia đình đối với người cao tuổi.

Cũng theo TS Huệ, hiện nay nhiều người già theo con ra thành phố cũng đang nếm trải hành vi bạo lực gia đình từ con cái. Trong quá trình điều tra, tìm hiểu tâm tư của các cụ, TS Huệ nhận ra rằng, nhiều người chịu không nổi những câu nói, những hành vi thiếu tôn trọng của con cái nên đã tìm cách quay về quê sống một mình. Có cô con dâu đi làm về mệt, thấy bà và cháu đang ngồi xem tivi liền hậm hực buông một câu "đến giờ này mà không cắm được nồi cơm à". Biết mẹ già sức yếu không thể làm gì được, nhưng trong tâm trạng ức chế sau một ngày làm việc căng thẳng, cô con dâu đã vô tình làm tổn thương đến mẹ già. Có người khi sai con mang cơm lên cho ông bà, nhưng vì cơm và thức ăn cứng, ông bà không ăn được nên đã bảo cháu mang về. Trong lúc thiếu kiềm chế, người con đã đổ cơm vào bô của bố mẹ, thậm chí còn có những câu xúc phạm như "không ăn thì đổ cho chó"...

Theo TS Huệ, rất nhiều những hành vi bạo lực gia đình đối với người cao tuổi đang tồn tại ở nhiều gia đình nhưng không được phát hiện. Chỉ khi họ bị đẩy ra đường, bị đánh đập nguy hiểm đến tính mạng... thì xã hội mới hay biết. Bản chất những hành vi này là đặc biệt nghiêm trọng. Nếu qua quá trình giáo dục và hòa giải vẫn không làm thay đổi được hành vi của họ thì pháp luật cần phải xử lý nghiêm khắc để làm gương cho người khác.

Theo Luật sư Trần Chí Thanh, Công ty Luật Tâm Đức  (Hà Nội), đẩy bố mẹ ra khỏi nhà là hành vi ngược đãi người già, vi phạm điều 151 BLHS về tội ngược đãi, hành hạ người già, trẻ em...; vi phạm điều 152 BLHS về tội trốn tránh nhiệm vụ cấp dưỡng (nuôi bố mẹ, nuôi con...), vi phạm Pháp lệnh xử lý hành chính, vi phạm điều 9 Luật Người cao tuổi.

Riêng với những trường hợp mà Báo GĐ&XH nêu, hành vi của con cái đối với vợ chồng ông Nguyễn Văn Quý và bà Nguyễn Thị Chung sẽ bị khởi tố nếu họ đã từng bị xử lý hành chính một lần, trong điều kiện họ tái phạm từ lần 2 trở lên. Trường hợp bị khởi tố sẽ bị cải tạo không giam giữ đến 3 năm; hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đến 3 năm.

 

TƯ HỘI NGƯỜI CAO TUỒI:   Gửi công văn yêu cầu địa phương xác minh, xử lý Về những trường hợp cha mẹ bị con cái đẩy ra đường mà Báo GĐ&XH nêu, ông Đàm Hữu Đắc (ảnh), Phó Chủ tịch TƯ Hội Người cao tuổi VN cho biết: TƯ Hội Người cao tuổi đã có công văn yêu cầu địa phương xác minh, xử lý. Ông Đàm Hữu Đắc cho biết thêm, Công văn gửi đến Chủ tịch UBNDTP Hà Nội và Chủ tịch UBND TP HCM được gửi ngày hôm nay (9/3), trong đó yêu cầu UBND địa phương xác minh, kiểm tra, can thiệp và có hướng xử lý kịp thời, đảm bảo quyền lợi cho vợ chồng ông Quý và cụ Chung.   Hiện TƯ Hội cũng đã liên hệ được với đại diện của UBND TP HCM qua điện thoại, họ rất hoan nghênh tinh thần của TƯ Hội và hứa sẽ xuống địa phương xác minh thẩm tra và có biện pháp can thiệp xử lý sớm. Đánh giá về hành vi của những người con của cụ Quý, cụ Chung, ông Đắc cho rằng đây là hành vi không những trái với đạo đức của người làm con mà còn vi phạm pháp luật ở mức cực kỳ nghiêm trọng.   Nếu sau khi có hướng can thiệp, hòa giải mà vẫn không thay đổi được hành vi thì cần phải xử lý nghiêm minh theo quy định.

 

Lâm Vũ