Người đưa di nguyện danh y Tuệ Tĩnh về nước
GiadinhNet - Thiền sư, Đại danh y Tuệ Tĩnh năm 55 tuổi (1385) bị cống nạp cho nhà Minh.
 |
|
Ông Nguyễn Ngọc Định bên một tấm bia khác do nhà vua ban lúc tiến sĩ Nguyễn Danh Nho mất, bây giờ được con cháu họ Nguyễn xây đài lập bàn thờ để thờ. |
Sự việc được ghi lại trong tài liệu của đền Bia rằng: "Năm Cảnh Trị thứ 8 (1670), ông Nguyễn Danh Nho đậu đại khoa đậu Tiến sĩ, được giữ chức Tả ti giám, Hiến sát sứ, sau thăng đến Bồi tụng Hữu thị lang, tước Nam.
Khi đi sứ sang Trung Quốc, đến Giang Nam, ông đã sao lục văn bia thiền sư Tuệ Tĩnh, mang về tạo tấm bia đá khắc nội dung trên đưa về quê hương. Đến địa phận giáp giới giữa Văn Thai và Nghĩa Phú thì thuyền chở bia bị đắm. Mọi người cho là đắc địa nên dựng bia tại nơi bia bị chìm, nay là đền Bia, xã Cẩm Văn (Cẩm Giàng, Hải Dương)".
Sự trùng hợp ngẫu nhiên là Đại danh y Tuệ Tĩnh và Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho là đồng hương. Cả hai người đều sinh ra ở thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ, huyện Cẩm Giàng ngày nay, tuy rằng Tuệ Tĩnh và Nguyễn Danh Nho không sống cùng thời.
Đền Bia, nơi lưu giữ tấm bia đá do Nguyễn Danh Nho khắc di nguyện của Tuệ Tĩnh lại không nằm trên quê hương xã Cẩm Vũ mà ở xã Cẩm Văn, cách Cẩm Vũ khoảng 2 km. Cả hai địa phương Cẩm Vũ và Cẩm Văn đều có đền thờ Tuệ Tĩnh. Điều đáng chú ý là những ngôi đền thờ Tuệ Tĩnh đều có ban thờ thờ Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho như để ghi công ơn và nhắc nhở thế hệ mai sau về mối lương duyên đặt biệt của hai người.
Năm Kỷ Mão (1699), Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho mất, thọ 61 tuổi, được truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Tử. Sinh thời, ông nổi tiếng là người thông minh, văn hay, chữ tốt; được suy tôn là Dật tiên (ông tiên cao siêu), Quyển long (con rồng uốn khúc).
 |
|
Tấm bia ký cuộc đời sự nghiệp của tiến sĩ Nguyễn Danh Nho. |
Đi tìm dòng họ Nguyễn
Trước lúc rời đền Bia, ông Hiếu cho tôi biết, hiện nay nhà thờ và bia ký Nguyễn Danh Nho vẫn còn tại thôn Nghĩa Phú, xã Cẩm Vũ quê hương ông.
Thôn Nghĩa Phú chỉ cách Quốc lộ 5 chừng 5km, nhưng khá yên bình. Nằm giữa thôn là đền Xưa. Cùng với đền Bia, đền Xưa là nơi để thờ Đại danh y Tuệ Tĩnh. Theo truyền thuyết, để tỏ lòng biết ơn vị Thánh thuốc Nam, nhân dân làng Nghĩa Phú đã dựng ngôi đền Xưa này. Đến khoảng năm 1830 (thời Minh Mệnh) nhân dân khắp nơi kéo về lễ hội và xin thuốc rất đông, gọi là Hội Thánh lần thứ nhất.
Có lẽ vì danh tiếng của Tuệ Tĩnh mà khi chúng tôi hỏi thăm đến Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho, hầu hết người Nghĩa Phú đều hiểu nhầm hỏi về Tuệ Tĩnh. Chẳng mấy người còn nhớ đến vị Tiến sĩ có công đưa di nguyện người đồng hương về nước. Thật may mắn, khi hỏi về tấm bia ký của vị tiến sĩ từng sang Trung Quốc đi sứ, một người làng đã chỉ cho chúng tôi đến nhà thờ họ Nguyễn.
Nhà thờ họ Nguyễn là một không gian thờ tự tương đối chật hẹp. Ông Định cho hay, nhà thờ họ Nguyễn trước đây được xây dựng toàn bộ bằng gỗ lim nhưng đến tháng 2/1947 thì bị đốt. Những năm 1960 được con cháu trùng tu lại và đến năm 1996 được nâng cấp một lần nữa. Trong sân nhà thờ, dựng 2 tấm bia đá cổ 2 bên. Ông Định nói: "Một tấm bia ghi thân thế sự nghiệp của Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho, tấm bia còn lại ghi tên những con cháu có công đóng góp xây dựng nhà thờ. Những tấm bia đó đều được tạc từ thời xưa".
Năm nay chuẩn bị bước sang tuổi 60, nhà lại ở bên cạnh nhà thờ họ và là người trực tiếp trông coi, nên ông Định biết rất rõ về tấm bia ký của Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho. Ông nói: "Mới đây, một đoàn cán bộ ở Trung ương mới về thăm nhà thờ và dập lại toàn bộ nội dung bút ký được khắc tạc trên tấm bia đá nói về Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho. Lâu lắm rồi mới người quan tâm đến thân thế ông Nguyễn Danh Nho, chúng tôi đang chờ hồi âm xem có thêm phát hiện gì mới mẻ không mà vẫn chưa thấy".
Tuy nhiên, tấm bia ký dựng ở nhà thờ họ Nguyễn chưa phải là dấu tích duy nhất liên quan đến Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho. Dẫn tôi đi về phía cuối thôn, ông Định giới thiệu một tấm bia khác. "Nếu như tấm bia ở nhà thờ do nhân dân khắc thì đây là bia do nhà vua chỉ định khắc sau khi ông Nguyễn Danh Nho mất. Nội dung như thế nào thì đến bây giờ tôi cũng chưa được rõ", ông Định nói. Đó là một tấm bia cao ngang đầu người có hình khối, được dựng thờ trong một khuôn viên tương đối chật hẹp nằm khuất sau những dãy nhà san sát.
|
Tấm bia ký Tiến sĩ Nguyễn Danh Nho dựng ở nhà thờ họ Nguyễn xã Cẩm Vũ được lược dịch như sau:
- Cụ họ Nguyễn tên Danh Nho, sinh giờ Tuất ngày 16 tháng 7 năm Mậu Dần 1638. - Năm 20 tuổi thi đỗ Tam trường khoa Đinh Dậu. - Năm 26 tuổi thi đỗ Tứ Trường thứ hai khoa Quý Mão. - Năm 27 tuổi thi đỗ Tam Trường khoa Giáp Thìn. - Năm 33 tuổi thi đỗ khoa Sĩ Vọng, năm Canh Tuất nhận chiếu huấn đạo phủ Khoái Châu. - Năm 33 tuổi thi đỗ Tiến sĩ, được tặng một đôi voi, 10 cỗ ngựa có hơn 100 người đưa về vinh quy bái tổ… - Về sau, có công trị thủy, thăng chức Hữu Thị Lang Bộ Công. - Năm Canh Ngọ 1670 phụng chỉ đi sứ Trung Quốc. - Năm Nhâm Thân (2 năm sau) về nước. - Năm Canh Dậu được phong chức Tả Thị Lang Bộ Lại. - Sau khi mất được phong Phúc Thần. |
Phát hiện nhiều hài cốt liệt sĩ tại công trường thi công bệnh viện
Xã hội - 1 giờ trướcGĐXH - Trong quá trình thi công tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Thạch Hãn (Quảng Trị), nhân công phát hiện dấu hiệu của hài cốt liệt sĩ. Lực lượng chức năng đã tiến hành khảo sát và quy tập được 4 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật.
Mạo danh doanh nhân nổi tiếng để giăng bẫy lừa đảo đầu tư
Pháp luật - 1 giờ trướcGĐXH - Lợi dụng mạng xã hội, kẻ xấu lên sẵn kịch bản mạo danh doanh nhân nổi tiếng, chuyên gia tài chính... lôi kéo người dân tham gia đầu tư trực tuyến để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Chiều nay (10/6), hơn 1,2 triệu thí sinh làm thủ tục dự thi tốt nghiệp THPT 2026
Giáo dục - 2 giờ trướcGĐXH - Chiều nay (10/6), hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước làm thủ tục dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Đây là kỳ thi có số lượng thí sinh tham gia đông nhất từ trước đến nay.
Hà Nội: Khởi tố 12 bị can vụ chế thiết bị 'hack' hệ thống cảm biến xe taxi Xanh SM để gian lận tiền cước
Pháp luật - 2 giờ trướcGĐXH - Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa khởi tố vụ án và 12 bị can liên quan đến hành vi sản xuất, mua bán thiết bị điện tử để sử dụng vào mục đích trái pháp luật.
Thần Tài mở kho phát lộc nửa cuối năm: 4 con giáp đón vận may hiếm có
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Nửa cuối năm được dự báo là giai đoạn nhiều khởi sắc đối với 4 con giáp dưới đây.
Từ tuổi trung niên, người sinh vào 3 tháng sinh Âm lịch này dễ đổi vận
Đời sống - 7 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi, những người sinh vào 3 tháng Âm lịch dưới đây thường sở hữu ý chí mạnh mẽ, biết vượt khó vươn lên và có cơ hội gặt hái thành công lớn từ tuổi trung niên.
Tin sáng 10/6: Tin vui cho những ai sắp mua ô tô điện thời gian tới; khi nào nắng nóng gay gắt quay lại miền Bắc?
Thời sự - 7 giờ trướcGĐXH - Chính phủ vừa ban hành Nghị định mới, chính thức kéo dài chính sách miễn 100% lệ phí trước bạ đối với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030; tới cuối tuần, miền Bắc quay lại nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất tăng lên 37°C, nhiệt độ thấp nhất 30°C.
Di sản văn hóa và tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng nơi làng cổ Bắc Biên
Đời sống - 7 giờ trướcGĐXH - Nằm bên bờ tả ngạn sông Hồng, làng cổ Bắc Biên (phường Bồ Đề) đang lưu giữ một phần hình hài lịch sử Thăng Long – Hà Nội. Giữa áp lực đô thị hóa và quy hoạch tương lai, bài toán giữ gìn hồn cốt cha ông gắn với phát triển sinh kế bền vững cho người dân bản địa đang tìm thấy lời giải ngay từ những bước chân khám phá của du khách quốc tế. Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng, chuyển hóa giá trị di sản thành động lực phát triển là hướng đi thấu tình đạt lý, đưa ngôi làng nghìn năm tuổi vững vàng tiến bước.
Từ tháng 7/2026, cha mẹ bắt buộc phải thực hiện quy định này để đăng ký thường trú cho trẻ mới sinh?
Đời sống - 7 giờ trướcGĐXH - Việc đăng ký thường trú cho trẻ mới sinh không chỉ là một thủ tục hành chính mà còn là bước đầu tiên để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ. Cha mẹ cần lưu ý những gì về quy định mới đăng ký thường trú cho trẻ.
Khởi tố, bắt giam 7 đối tượng khiêng quan tài nhảy múa trên đường phố mừng sinh nhật
Pháp luật - 7 giờ trướcGĐXH - Khiêng quan tài nhảy múa trên đường phố mừng sinh nhật, 7 đối tượng bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Cần Thơ khởi tố, bắt tạm giam về tội “Gây rối trật tự công cộng”.
Thần Tài mở kho phát lộc nửa cuối năm: 4 con giáp đón vận may hiếm có
Đời sốngGĐXH - Nửa cuối năm được dự báo là giai đoạn nhiều khởi sắc đối với 4 con giáp dưới đây.
