Người thầy đích thực phải biết khuyến khích học sinh tự học
Dạy học, hiểu theo nghĩa cơ bản nhất, là tổ hợp của các hoạt động hai chiều, bao gồm hoạt động ‘dạy’ của thầy và hoạt động ‘học’ của học sinh.
Theo quan điểm Nho giáo thì việc dạy của thầy quyết định việc học của trò. Người thầy được coi là linh hồn của việc dạy và học. Những gì thầy truyền đạt, dạy bảo đối với học sinh là "khuôn vàng thước ngọc"; do đó, học sinh chỉ biết tuân thủ một cách thụ động.
Quan niệm "không thầy đố mày làm nên", "một chữ cũng do thầy" từ đó đã ăn sâu vào trong tâm thức người Việt từ bao đời nay.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo như hiện nay, những quan điểm này xem ra ngày càng lỗi thời.
Nghị quyết 29 của Trung ương xác định một trong những mục tiêu quan trọng của đổi mới giáo dục là học sinh phải biết "phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời".
Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng tới phát triển phẩm chất và năng lực người học, đòi hỏi các cấp quản lý giáo dục, nhà trường và đặc biệt giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính chủ động và tiềm năng của mỗi học sinh.

Vai trò tự học của học sinh có vai trò quan trọng trong thành công của các em.
Tự học được thừa nhận từ lâu ở Việt Nam
Vai trò của việc tự học đã được thừa nhận ở Việt Nam từ ngàn năm trước. Vua Trần Nhân Tông đã nêu cao tinh thần tự học trong câu nói nổi tiếng "Vô sư trí vi tôn" (được hiểu là có kiến thức mà không có thầy mới là điều đáng tôn kính).
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, để tự học được hiệu quả, ai cũng cần phải có một người thầy.
Người thầy, theo cách hiểu chính thống, là những người được đào tạo bài bản về giáo dục, được giao thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục tại một cơ sở giáo dục do cơ quan có thẩm quyền cấp phép.
Người thầy, cũng có thể được hiểu là ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, những người đi trước có nhiều kinh nghiệm cuộc sống, chỉ dẫn cho ta một điều có ích trong cuộc sống.
Người thầy, cũng có thể là bạn bè cùng trang lứa, giúp đỡ nhau trong học tập thông qua các hoạt động trao đổi, giao lưu, câu lạc bộ; qua đề án, dự án… để các cá nhân hợp tác xây dựng và học hỏi lẫn nhau. Vì thế nên người Việt Nam có câu "học thầy không tày học bạn".
Người thầy, cũng có thể là chính bản thân mình. Chúng ta có thể học được nhiều điều bổ ích từ chính những lỗi lầm của bản thân. Dân gian có câu "ai nên khôn mà chẳng dại một đôi lần" là như vậy.
Bên cạnh những người thầy hữu hình, ta có thể gặp những người thầy vô hình. Đó là những bài học, những kiến thức, kinh nghiệm, những định lý, định luật…. đã được đúc kết từ trong cuộc sống, từ nghiên cứu khoa học của những thế hệ đi trước.
Chúng ta học được những điều bổ ích từ mọi lúc, mọi nơi. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết một câu rất sâu sắc về việc học rằng "Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân".
Như vậy, học được hiểu là công việc "suốt đời". Học sinh cần chủ động học hỏi từ nhiều nguồn khác như học từ sách vở, học từ bạn bè, từ bố mẹ, từ cuộc sống, từ chính trong những điều các em quan sát được hàng ngày…
Những tấm gương tự học thành tài
Trên thế giới, có nhiều tấm gương thành công nhờ quá trình tự học của bản thân.
Michael Faraday được xem là một trong những nhà khoa học có tầm ảnh hưởng lớn nhất mọi thời đại. Ông phát minh ra máy phát điện xoay chiều, mở ra kỉ nguyên văn minh mới cho xã hội loài người. Tuy nhiên, hầu hết những kiến thức và phát minh của ông đều là từ tự học.
Thomas Edison được coi là một trong những nhà phát minh, nhà khoa học vĩ đại và giàu ý tưởng nhất trong lịch sử loài người, ông sở hữu đến 1500 bằng phát minh khoa học. Tuy nhiên, hồi nhỏ Edison quá nghịch ngợm nên sớm bị đuổi học. Mẹ ông đã giữ ông ở nhà và khuyến khích con làm các thực nghiệm khám phá theo sở thích, đam mê của ông.
Tỷ phú Bill Gates, chủ tịch của Tập đoàn Microsoft, là người học hành không đầy đủ. Ông bỏ dở đại học để kinh doanh và trở thành tỷ phú ở tuổi 31.
Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự rèn luyện để hoàn thiện nhân cách. Người đã bôn ba khắp thế giới, làm đủ các nghề để kiếm sống và tự học tập, nghiên cứu, tìm đường giải phóng cho dân tộc Việt Nam.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp, một người không được đào tạo bài bản theo con đường binh nghiệp, nhưng đã tự học và trở thành đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam ở tuổi 36. Ông đã chỉ huy quân đội nước ta đánh bại thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn đất nước Việt Nam.
Muốn Việt Nam phát triển hùng cường, chúng ta phải bắt đầu từ giáo dục và đào tạo. Chúng ta cần thay đổi nhận thức về vai trò của người thầy của học sinh trong xu thế đổi mới hiện nay. Chúng ta phải đặt học sinh vào vị trí trung tâm của sự nghiệp dạy học đúng như Hồ Chí Minh hằng mong ước: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em".
Bảo Anh
Sử dụng rượu bia gây tai nạn chết người, nam thanh niên bị khởi tố
Pháp luật - 42 phút trướcGĐXH - Hoàng Văn Hải thừa nhận điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu, bia, sang đường không đúng quy định, không nhường đường cho phương tiện đang lưu thông dẫn đến vụ tai nạn khiến ông T. tử vong.
4 con giáp được Thần Tài gọi tên, liên tiếp đón tin vui về tiền bạc
Đời sống - 44 phút trướcGĐXH - Trong tuần mới, nhiều cơ hội tốt sẽ tìm đến với 4 con giáp này. Người được quý nhân nâng đỡ trong công việc, người tài lộc tăng trưởng ổn định, người lại có cơ hội gặp đúng người để thay đổi vận trình.
Công an Hưng Yên công bố danh sách hàng loạt biển số xe ô tô bị phạt nguội từ 15- 21/6/2026, trong đó có nhiều biển xe Hà Nội
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Phòng CSGT, Công an tỉnh Hưng Yên công bố danh sách 200 lượt phương tiện vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ bị xử lý phạt nguội từ ngày 15- 21/6/2026.
Tuyển sinh đại học 2026: Các mốc thời gian quan trọng thí sinh cần lưu ý
Giáo dục - 3 giờ trướcGĐXH - Theo Kế hoạch triển khai công tác tuyển sinh đại học, tuyển sinh cao đẳng năm 2026 của Bộ GD&ĐT, dưới đây là các mốc thời gian tuyển sinh cụ thể thí sinh cần lưu ý.
Thả cá thể rùa biển quý hiếm về môi trường tự nhiên
Xã hội - 4 giờ trướcGĐXH - Trong quá trình đánh bắt hải sản trên vùng biển Hà Tĩnh, ông Tuyền phát hiện, bắt được một cá thể rùa biển Vích (Chelonia mydas) nặng khoảng 40kg.
Hà Nội: Xe máy kẹp 3 tự lao lên vỉa hè đường Lê Trọng Tấn, 2 thiếu niên tử vong tại chỗ
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng vừa xảy ra vào đêm qua (22/6) trên đường Lê Trọng Tấn, phường Dương Nội, Hà Nội. Chiếc xe máy chở theo 3 thiếu niên bất ngờ mất lái, lao thẳng lên vỉa hè khiến 2 người tử vong tại chỗ và 1 người bị thương nặng.
BIDV phối hợp tổ chức vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước
Xã hội - 4 giờ trướcNgày 22/6/2026, tại Hà Nội, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) đã tham gia Lễ ký kết Biên bản phối hợp Tổ chức vận hành Sàn giao dịch Các-bon trong nước giữa các cơ quan quản lý và các thành viên thị trường để tổ chức vận hành sàn giao dịch các-bon trong nước.
Từ ngày mai, 4 con giáp được cát tinh soi chiếu, may mắn đủ đường
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi dự báo, từ ngày mai sẽ là thời điểm vận trình của 4 con giáp có nhiều chuyển biến tích cực.
Camera AI phát hiện tài xế dán biển số xe trốn phạt nguội
Thời sự - 6 giờ trướcGĐXH - Hệ thống camera AI tại Thanh Hóa phát hiện tài xế xe VinFast dùng băng dán thay đổi ký tự biển số nhằm che giấu thông tin phương tiện và né phạt nguội.
Số cuối ngày sinh Âm lịch của người có cuộc sống thuận buồm xuôi gió
Đời sống - 6 giờ trướcGĐXH - Theo quan niệm tử vi dân gian, những người có ngày sinh Âm lịch kết thúc bằng các con số dưới đây dễ gặp may mắn và có cuộc đời tương đối thuận lợi.
Tin sáng 23/6: Thay đổi quan trọng từ 1/7/2026 trên VNeID người dân cần biết; Công an phát thông báo nóng đến những người đang gửi tiết kiệm ngân hàng
Thời sựGĐXH - Từ ngày 1/7/2026, một thay đổi quan trọng trên ứng dụng định danh điện tử VNeID sẽ chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc; Công an Hà Nội khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác trước những lời chào mời gửi tiết kiệm, đầu tư hoặc góp vốn với mức lợi nhuận, lãi suất cao bất thường.