Nhiều bệnh truyền nhiễm tới sớm hơn năm trước

Chăm sóc trẻ mắc sởi ở Bệnh viện Nhi Trung ương. Ảnh: PV

Nhiều bệnh truyền nhiễm xuất hiện sớm hơn mọi năm

Khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Trung ương đang điều trị nội trú cho gần 20 trẻ bị nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV), nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng, phải thở máy.

Bé K.N (hơn 1 tháng tuổi, ở Sơn La) có biểu hiện liên tục quấy khóc và bỏ bú, phải nhập viện trong tình trạng ho khò khè, tim đập nhanh, tổn thương phổi và độ bão hòa ôxy chỉ còn 88% (bình thường từ 96-100). Bệnh nhi nhanh chóng được thở oxy, truyền dịch, chạy khí dung để hỗ trợ đường thở. Kết quả tìm virus ở dịch tụy hầu bằng phương pháp test nhanh cho thấy, cháu N dương tính với RSV.

Trường hợp khác, bé H.A (5 tháng tuổi, ở Phú Thọ) sau 4 ngày ho, sốt, khi đưa vào viện đã khó thở, rút lõm lồng ngực… Các bác sĩ thăm khám, làm xét nghiệm và chẩn đoán trẻ bị viêm phế quản phổi, suy hô hấp độ 2 và dương tính với RSV. Do suy hô hấp nặng nên trẻ phải thở máy sau đó thở oxy và điều trị kháng sinh trong suốt những ngày nằm viện.

PGS.TS Lê Thị Hồng Hanh, Phó Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, nhiều trường hợp cha mẹ chỉ nghĩ con bị ho, cảm cúm thông thường nhưng không ngờ nhập viện đã phải thở máy chỉ vì nhiễm RSV. Theo vị chuyên gia này, trong vòng một tháng nay, số bệnh nhân nhiễm RSV đang có dấu hiệu gia tăng đột biến, hiện có gần 20 trẻ phải điều trị nội trú. Mỗi ngày, Khoa Hô hấp tiếp nhận từ 5-10 ca bệnh nặng, tập trung vào nhóm trẻ dưới 6 tháng tuổi.

Các bác sĩ cho biết, RSV là một trong những nguyên nhân gây bệnh đường hô hấp thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 2 tuổi. Bệnh phát triển mạnh vào mùa đông - Xuân, Xuân - Hè. Tuy nhiên, năm nay dịch bệnh xuất hiện sớm hơn so với thông thường. Không chỉ gia tăng, diễn biến các ca bệnh có chiều hướng phức tạp và nặng hơn. Nguyên nhân có thể là sự biến đổi thời tiết và cấu trúc gene của RSV.

Một bệnh khác cũng được các chuyên gia nhận định là đến sớm hơn cùng kỳ là bệnh sởi.

ThS Nguyễn Đức Khoa - Phó phòng Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) cho hay, từ năm 2018 đến nay cả nước ghi nhận hơn 2.300 trường hợp sốt phát ban tại 49 tỉnh/thành phố, trong đó có 954 trường hợp mắc sởi dương tính tại 37 tỉnh/thành phố. Phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi.

Chỉ tính riêng tại Khoa Truyền nhiễm (Bệnh viện Nhi Trung ương), từ đầu năm đến nay đã tiếp nhận gần 500 trẻ bị mắc sởi và hầu hết là các trẻ đều chưa được tiêm chủng. Đặc biệt, thời gian gần đây, có những ngày Khoa Truyền nhiễm của Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận 10-12 ca trẻ mắc sởi phải nhập viện.

Hàng năm, bệnh sởi chủ yếu bùng phát mạnh vào mùa Đông-Xuân nhưng thời điểm này đã xuất hiện nhiều trường hợp mắc sởi tại Hà Nội và một số tỉnh khác. Tuy nhiên, theo ông Khoa, so với cùng kỳ năm 2017, tình hình dịch bệnh sởi năm nay đang có chiều hướng gia tăng cao và sớm ngay từ những tháng mùa hè.

“Năm nay, dịch bệnh sởi xuất hiện đầu tiên tại các tỉnh miền Bắc và gần đây đã xuất hiện tại một số tỉnh miền Nam, miền Trung và Tây Nguyên. Bộ Y tế đánh giá dịch bệnh sởi năm nay đến sớm, rải rác ở nhiều địa phương”, ông Khoa nói.

Cách nào phòng bệnh?

Đối với bệnh nhiễm virus hợp bào hô hấp RSV, PGS.TS Lê Thị Hồng Hanh, trẻ khi nhiễm bệnh thường có triệu chứng khởi điểm là hắt hơi, sổ mũi nhiều và có thể sốt nhẹ tới cao. Một số trẻ bị nhẹ vẫn có thể sinh hoạt bình thường, thậm chí tự khỏi bệnh sau 3-5 ngày. Tuy nhiên, nhiều trường hợp, đặc biệt là trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi, trẻ đẻ non, thiếu cân, tim bẩm sinh… do sức đề kháng kém, cấu trúc đường thở chưa hoàn thiện nên dễ bị virus tấn công.

Trường hợp nhẹ có thể gây ra các triệu chứng viêm đường hô hấp trên (viêm mũi họng, viêm tai giữa), trường hợp nặng dẫn tới viêm tiểu phế quản, viêm phổi, suy thở nhanh.

Đặc biệt, bệnh do RSV gây ra không có thuốc điều trị đặc hiệu. Khi trẻ mắc bệnh, gia đình cần cho trẻ uống nhiều nước, dùng thuốc hạ sốt và đảm bảo chế độ dinh dưỡng tốt, giàu vitamin… Trẻ có thể tự khỏi nhưng cần theo dõi sát để phát hiện các dấu hiệu nặng và đưa con tới bệnh viện, cơ sở y tế kịp thời. Những trường hợp bội nhiễm phổi phải uống thuốc kháng sinh, truyền dịch, thậm chí hỗ trợ thở oxy. Cha mẹ đặc biệt lưu ý không được tự mua thuốc cho con uống mà phải tới các cơ sở y tế để thăm khám chính xác để được bác sĩ chỉ định thuốc hợp lý.

Nhắc lại những cảnh báo về bệnh sởi, TS Nguyễn Văn Lâm – Trưởng khoa Truyền nhiễm (Bệnh viện Nhi Trung ương) cho biết: Bệnh sởi có nhiều biến chứng như viêm phổi, viêm giác mạc, viêm tai giữa, viêm màng não… có thể gây nguy hiểm nếu không được chăm sóc, điều trị đúng cách, đặc biệt là ở trẻ nhỏ dưới 9 tháng (do chưa đến thời điểm tiêm vaccine phòng sởi mũi đầu tiên), người suy giảm miễn dịch hoặc có những bệnh mãn tính khác.

Theo các bác sĩ, cách tốt nhất để ngăn ngừa bệnh sởi là đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ theo lịch. Hiện nay, vaccine phối hợp sởi-rubella do Việt Nam sản xuất đã được triển khai tiêm ở nhiều địa phương. Theo thống kê của Văn phòng Chương trình Tiêm chủng mở rộng Quốc gia, sau hơn 5 tháng sử dụng vaccine phối hợp sởi-rubella do Việt Nam sản xuất trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng không ghi nhận bất kỳ trường hợp phản ứng nghiêm trọng sau tiêm. Các địa phương báo cáo một số trường hợp phản ứng nhẹ như sốt phát ban sau tiêm tuy nhiên, tất cả các trường hợp này đều tự khỏi trong vòng 1-2 ngày.

Các chuyên gia khẳng định, vaccine sởi nếu được tiêm vào lúc trẻ 9 tháng tuổi thì có hiệu lực bảo vệ khoảng 88% số trẻ được tiêm. Đến 18 tháng tuổi trẻ không được tiêm nhắc lại mũi 2 thì sẽ có 1 tỷ lệ trẻ không có kháng thể chống lại bệnh sởi. Số lượng này sẽ được tích lũy dần qua các năm, khoảng 4-5 năm sẽ có 1 số lượng lớn trẻ không có kháng thể bảo vệ bệnh sởi, tạo nguy cơ bùng phát dịch. Trong thời gian tới, Bộ Y tế xem xét các biện pháp tiêm chủng để chủ động phòng bệnh sởi cho trẻ từ 6 - 8 tháng tuổi tại những vùng nguy cơ cao.

Quỳnh An