Sự khởi đầu đúng hướng

Góp phần giảm quá tải cho tuyến trên

Theo Bộ Y tế, Đề án thí điểm bác sĩ gia đình đã bước đầu được tổ chức tại một số thành phố lớn như: Hà Nội, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa và TPHCM với các mô hình khác nhau: Trung tâm bác sĩ gia đình, phòng khám bác sĩ gia đình, trạm y tế có hoạt động bác sĩ gia đình…

Các chuyên gia cho rằng, hiện nay tình trạng bệnh tật ở nước ta là “mô hình bệnh tật kép”. Các bệnh lây nhiễm, tình trạng trẻ suy dinh dưỡng vẫn ở mức khá cao, trong khi nhóm các bệnh không lây nhiễm và tai nạn do thương tích tăng nhanh dẫn đến nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân ngày càng cao. Vì vậy việc sàng lọc, theo dõi, quản lý, điều trị bệnh mạn tính tại cộng đồng là hết sức cần thiết, đòi hỏi việc nâng cao năng lực y tế tuyến cơ sở ngày càng trở nên cấp bách.

Xuất  phát từ thực tiễn bước đầu tiếp cận mô hình bác sĩ gia đình ở Việt Nam và kinh nghiệm ở các nước trên thế giới cho thấy, nếu phát triển mô hình này sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân theo hướng toàn diện và liên tục, giúp sàng lọc bệnh tật, chuyển tuyến phù hợp, góp phần giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.

Chính vì những lý do đó, từ đầu năm 2013, Bộ trưởng Bộ Y tế đã phê duyệt Đề án “Xây dựng và phát triển mô hình phòng khám bác sĩ gia đình tại Việt Nam giai đoạn 2013 - 2020” với mục tiêu xây dựng và phát triển mô hình phòng khám bác sĩ gia đình trong hệ thống y tế Việt Nam hiện nay, nhằm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản, toàn diện, liên tục, thuận lợi cho cá nhân, gia đình và cộng đồng, góp phần giảm quá tải bệnh viện.

Cần nhân rộng mô hình bác sĩ gia đình trong thời gian tới

Sau hai năm triển khai thực hiện Đề án, đến nay đã có 6/8 Sở Y tế tổ chức thực hiện mô hình bác sĩ gia đình và phòng khám bác sĩ gia đình tại địa phương và bước đầu đã thu được kết quả khích lệ, điển hình như Sở Y tế TPHCM, Hà Nội, Thừa Thiên Huế. Bên cạnh đó, một số trường đại học chuyên ngành Y đã thực hiện đào tạo định hướng để cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ gia đình. Sở Y tế những địa phương trên cũng đã cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ gia đình và giấy phép hoạt động phòng khám bác sĩ gia đình. Hiện các địa phương gồm: TPHCM, Hà Nội, Khánh Hòa, Thừa Thiên Huế, Tiền Giang đã kiện toàn, thành lập được 240 phòng khám bác sĩ gia đình.

Được biết, ngoài hoạt động khám, chữa bệnh tại phòng khám, các phòng khám bác sĩ gia đình thực hiện quản lý sức khỏe, thực hiện công tác phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu, tham gia truyền thông phòng bệnh, vận động tiêm chủng…Theo Bộ Y tế, đây là những kết quả đáng ghi nhận, đánh giá sự khởi đầu đúng hướng, phù hợp nhu cầu xã hội, góp phần giảm quá tải bệnh viện, giải quyết bức xúc của xã hội. Để tiếp tục tăng cường y tế cơ sở, tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu, mô hình bác sĩ gia đình rất cần thiết được nhân rộng.

Tuy nhiên, qua thực tế thí điểm, Bộ Y tế cũng thừa nhận mô hình hoạt động bác sĩ gia đình tại Việt Nam hiện nay là mô hình mới, chưa được quan tâm, đầu tư tương xứng, hoạt động còn tản mạn, nhiều hạn chế, bất cập và hiệu quả chưa cao. Nguồn nhân lực có chuyên môn về y học gia đình còn thiếu chưa đáp ứng được yêu cầu. Việc cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ gia đình còn gặp khó khăn. Việc thành lập phòng khám bác sĩ gia đình còn chưa hấp dẫn đối với tư nhân, nên các phòng khám bác sĩ gia đình tư nhân còn quá ít. Bên cạnh đó, tình trạng hiểu nhầm “bác sĩ gia đình là bác sĩ đến nhà thăm khám, chữa bệnh” vẫn còn trong xã hội. Theo các chuyên gia thuộc Bộ Y tế, bác sĩ gia đình là bác sĩ đa khoa thực hành, chăm sóc toàn diện và liên tục cho người bệnh, có mối quan hệ lâu dài và bền vững với người bệnh, là những thầy thuốc gắn với dân và gần dân nhất. Bác sĩ gia đình là bác sĩ hướng về gia đình, biết rõ từng người bệnh trong hoàn cảnh và gia đình của họ, xem xét vấn đề sức khỏe của người bệnh trong hoàn cảnh của cộng đồng và lối sống của người đó trong cộng đồng.

Đỗ Bá/Báo Gia đình & Xã hội