Tăng cường cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu

Theo Tổ chức Y tế thế giới, bác sỹ gia đình là những thầy thuốc thực hành có chức năng cơ bản là cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trực tiếp và liên tục cho các thành thành viên trong hộ gia đình được quản lý…

Những thầy thuốc này phải tự chịu trách nhiệm cung cấp toàn bộ các chăm sóc y tế hoặc hỗ trợ cho các thành viên của hộ gia đình được sử dụng các dịch vụ y tế và các nguồn lực xã hội khác.

Hoạt động bác sỹ gia đình dựa trên 6 nguyên tắc: toàn diện, liên tục, phối hợp, phòng bệnh, cộng đồng và gia đình. TS. Nguyễn Phương Hoa, Phó trưởng Bộ môn Y học gia đình, Đại học Y Hà Nội cho biết, bác sỹ gia đình giải quyết được nhiều vấn đề sức khỏe, bệnh tật xảy ra đồng thời trên một bệnh nhân; chăm sóc toàn diện, liên tục từng cá thể, cả gia đình trong suốt thời kỳ ốm đau, giai đoạn phục hồi cũng như khi khỏe mạnh; phát hiện được các vấn đề sức khỏe của bệnh nhân ở giai đoạn sớm; có kỹ năng điều trị và quản lí bệnh mạn tính, đảm bảo sự hồi phục tốt nhất, ít biến chứng; tư vấn cho bệnh nhân và gia đình về các yếu tố nguy cơ, bệnh tật và các hành vi có lợi cho sức khỏe; xử lý các tình huống phức tạp về tâm lý và các yếu tố xã hội cho người bệnh...

Bác sỹ gia đình là bác sỹ đa khoa chủ yếu thực hành ở phòng khám ngoại trú ở các tuyến y tế cơ sở trong hệ thống tổ chức y tế. Bác sỹ gia đình là những thầy thuốc gắn với dân và gần dân nhất. Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh lợi ích của việc phát triển mô hình y học gia đình trongchăm sóc sức khỏe ban đầu như góp phần tăng tuổi thọ, giảm tỉ lệ tử vong do bệnh tim mạch, rối loạn chuyển hóa và tử vong sơ sinh... TS. Nguyễn Phương Hoa dẫn chứng, một nghiên cứu tại Anh đã chỉ ra rằng, nếu tăng thêm một bác sỹ gia đình cho cộng đồng dân cư gần 10.000 dân sẽ giảm được 6% tỉ lệ tử vong chung. Kinh nghiệm của nhiều nước và hàng loạt các nghiên cứu cũng cho thấy, nếu y tế cơ sở đảm bảo chất lượng phục vụ sẽ giải quyết khoảng 80% đến 90% yêu cầu chăm sóc sức khỏe. Như vậy, các bệnh viện sẽ có thời gian khám chữa bệnh cho các ca bệnh nặng đúng với vai trò chuyên sâu, góp phần tăng chất lượng, giảm quá tải.

Hơn 500 bác sỹ chuyên khoa I y học gia đình đã tốt nghiệp

Y học gia đình đã được chính thức công nhận tại Việt Nam như một chuyên khoa năm 2000 và bắt đầu đào tạo chuyên khoa cấp I y học gia đình vào 2002. Cho đến nay đã có 7 trường đại học y đào tạo y học gia đình: Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược Thái Nguyên, Đại học Y Dược Hải Phòng, Đại học Y Dược Huế, Đại học Y Dược Cần Thơ và Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.

Hơn 500 bác sỹ chuyên khoa I y học gia đình đã tốt nghiệp, trong đó Đại học Y Hà Nội đã đào tạo được 100 bác sỹ chuyên khoa I y học gia đình. Các nghiên cứu đánh giá cho thấy, những bác sỹ này cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe với chất lượng cao hơn và nhận được sự hài lòng nhiều hơn của bệnh nhân tại tuyến cơ sở.

Tuy nhiên, hiện công tác truyền thông, quảng bá về chuyên khoa y học gia đình chưa được chú trọng và chưa hiệu quả, một số cán bộ y tế và người dân chưa hiểu đúng về quan niệm, chức năng, phạm vi hoạt động của bác sỹ gia đình. Họ quan niệm rằng, bác sỹ gia đình là những bác sỹ đến khám tại nhà hay là các bác sỹ tư, chủ yếu phục vụ người giàu. Học viên đăng ký dự thi tuyển chuyên khoa I y học gia đình ngày càng ít.

Đề án xây dựng mô hình thí điểm phòng khám bác sỹ gia đình là một trong những cấu phần của Đề án giảm tải bệnh viện giai đoạn 2012 - 2020 với mục tiêu cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện và liên tục cho cá nhân, gia đình và cộng đồng. Dự thảo Đề án đang được Bộ Y tế lấy ý kiến góp ý và hoàn thiện. Theo Bộ Y tế, Đề án sẽ được triển khai ở 8 tỉnh/thành phố gồm: TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Đà Nẵng, Thừa Thiên-Huế, Khánh Hòa và Tiền Giang. Đề án đặt ra mục tiêu đến năm 2016, 100% số trạm y tế xã, phường, thị trấn có bác sỹ triển khai mô hình bác sỹ gia đình; tối thiểu có 50% bệnh viện đa khoa Nhà nước triển khai mô hình bác sỹ gia đình; tối thiểu có 10% số phòng khám, bệnh viện tư nhân tham gia triển khai mô hình phòng khám bác sỹ gia đình. Thành lập khoa hoặc bộ môn hoặc trung tâm y học gia đình tại các trường: Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Đại học Y Phạm Ngọc Thạch, Đại học Y Dược Huế, Đại học Y Hải Phòng, Đại học Y Dược Cần Thơ; 100% số người hành nghề làm việc tại phòng khám bác sỹ gia đình được đào tạo chuyên ngành y học gia đình.

Thùy Linh